Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 24

Devanagari script

तत्प्रभावादिह प्राप्तः सत्यमेतन्म योदितम् । अन्योऽप्यनशनं कृत्वा प्राणान्यस्तत्र संत्यजेत्

Transliteration

tatprabhāvādiha prāptaḥ satyametanma yoditam | anyo'pyanaśanaṃ kṛtvā prāṇānyastatra saṃtyajet

Translation

దాని ప్రభావంతో ఇక్కడే ఫలసిద్ధి కలుగుతుంది—ఇది నేను ప్రకటించిన సత్యం. ఎవడైనా అనశనం చేసి అక్కడ ప్రాణత్యాగం చేస్తే, అతడూ ఆ పరమగతిని పొందుతాడు.

Word by Word

• तत्प्रभावात्: from/by the power of that
• तत्प्रभावात्: Apadana (अपादान)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + प्रभाव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th), एकवचन; ‘तस्य प्रभावः’ (by the power of that)

• इह: here
• इह: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: इह (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक (here)

• प्राप्तः: attained, reached
• प्राप्तः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: √आप् (धातु)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; भूतकृदन्त (क्त) — ‘प्राप्तः’ (attained/arrived)

• सत्यम्: true
• सत्यम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Noun
• Root: सत्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; वाक्ये विधेय-विशेषणरूपेण (as predicate: true)

• एतत्: this
• एतत्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; सर्वनाम (this)

• मया: by me
• मया: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया (3rd), एकवचन; सर्वनाम (instrumental: by me)

• उदितम्: spoken
• उदितम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: उद्-√वद्/√वच् (धातु)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; भूतकृदन्त (क्त) — ‘उदितम्’ (said/uttered)

• अन्यः: another person
• अन्यः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• अपि: also, even
• अपि: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधान/सम्भावनार्थक-निपात (also/even)

• अनशनम्: fasting (not eating)
• अनशनम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: अनशन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• कृत्वा: having done
• कृत्वा: Purvakala (पूर्वकाल)
• Type: Indeclinable
• Root: √कृ (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund): having done

• प्राणान्: life-breaths, life
• प्राणान्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: प्राण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन

• यः: who
• यः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सम्बन्धबोधक-सर्वनाम (relative: who)

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; स्थानवाचक (there)

• संत्यजेत्: should give up, should abandon
• संत्यजेत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम्-√त्यज् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद

Speaker

Śiva (implied, in dialogue with Pārvatī)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Pārvatī

Visual Art Cues

Scene: Śiva, as teacher, declares the truth of the shrine’s power; the words appear as luminous script or rays emanating from the sanctum, indicating ‘ihaiva’ fruition.

Characters & Entities

• Śiva
• Pārvatī
• Suparṇākhya (tīrtha/spot)
• Śrīhāṭakeśvara-kṣetra

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Faithfully approaching a praised tīrtha is said to yield immediate spiritual fruit, even culminating in liberation.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Suparṇākhya, within the Śrīhāṭakeśvara-kṣetra Māhātmya of the Nāgara-khaṇḍa.

What ritualistic prescription is mentioned?

Anaśana (fasting), culminating in relinquishing the body there (linked to prāyopaveśa in the surrounding verses).