Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 24

Devanagari script

ततः सर्वे सुरास्तत्र स्वयं दक्षेण पूजिताः । यथाश्रेष्ठं यथाज्येष्ठमुपविष्टा यथाक्रमम् । परिवार्याखिलां वेदिं मंडपांतरवर्तिनीम्

Transliteration

tataḥ sarve surāstatra svayaṃ dakṣeṇa pūjitāḥ | yathāśreṣṭhaṃ yathājyeṣṭhamupaviṣṭā yathākramam | parivāryākhilāṃ vediṃ maṃḍapāṃtaravartinīm

Translation

అనంతరం అక్కడ ఉన్న సమస్త దేవతలను దక్షుడు స్వయంగా పూజించాడు. వారు శ్రేష్ఠత, జ్యేష్ఠత ప్రకారం క్రమంగా కూర్చొని, మండపమధ్యనున్న సమస్త వేదికను చుట్టుముట్టి ఆసీనులయ్యారు।

Word by Word

• ततः: then/thereafter
• ततः: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय—कालवाचक/अनन्तरार्थक (then/thereafter)

• सर्वे: all
• सर्वे: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/कर्ता), बहुवचन

• सुराः: gods
• सुराः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सुर (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय—देशवाचक (locative adverb)

• स्वयम्: personally
• स्वयम्: Karta (Agent-emphasis/कर्ता)
• Type: Indeclinable
• Root: स्वयम् (अव्यय)
• Form: अव्यय—स्वकृत्य/स्वतन्त्रार्थक (by oneself)

• दक्षेण: by Dakṣa
• दक्षेण: Kartr (Agent in passive/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/करण), एकवचन

• पूजिताः: honoured/worshipped
• पूजिताः: Karya (Patient/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: पूज् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त, passive participle), पुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; कर्मणि प्रयोगे ‘सुराः’ इत्यस्य विशेषणम्

• यथा: according as
• यथा: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय)
• Form: अव्यय—उपमान/अनुरूपार्थक (as/according to)

• श्रेष्ठम्: according to rank (the best)
• श्रेष्ठम्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: श्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative used adverbially), एकवचन; क्रियाविशेषणार्थे (best-wise)

• यथा: according as
• यथा: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय)
• Form: अव्यय—अनुरूपार्थक

• ज्येष्ठम्: according to seniority
• ज्येष्ठम्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: ज्येष्ठ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; क्रियाविशेषणार्थे (seniority-wise)

• उपविष्टाः: seated
• उपविष्टाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: उप-विश् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), पुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; ‘सुराः’ इत्यस्य विशेषणम्

• यथा: according to
• यथा: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय)
• Form: अव्यय—अनुरूपार्थक

• क्रमम्: in order
• क्रमम्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Noun
• Root: क्रम (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative used adverbially), एकवचन; क्रियाविशेषणार्थे

• परिवार्य: having surrounded
• परिवार्य: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: परि-√वृ (धातु) + ल्यप् (अव्ययीभाव/कृदन्त)
• Form: क्त्वान्त/ल्यपन्त अव्ययकृदन्त (gerund), ‘having surrounded’

• अखिलाम्: entire
• अखिलाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: अखिल (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/कर्म), एकवचन; ‘वेदिम्’ इत्यस्य विशेषणम्

• वेदिम्: altar/raised platform
• वेदिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वेदी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/कर्म), एकवचन

• मण्डप-अन्तर-वर्तिनीम्: situated inside the pavilion
• मण्डप-अन्तर-वर्तिनीम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: मण्डप (प्रातिपदिक) + अन्तर (प्रातिपदिक) + वर्तिन् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—षष्ठी/सप्तमी-तत्पुरुषः (मण्डपस्य अन्तरे वर्तिनी) ‘वेदिम्’ इत्यस्य विशेषणम्

Speaker

Narrator (Purāṇic narrator within Nāgarakhaṇḍa; exact speaker not identifiable from snippet)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Dakṣa stands as host-priest, offering arghya and flowers to assembled devas; the gods sit in concentric order around a central altar inside a decorated pavilion with banners and lamps.

Characters & Entities

• Dakṣa
• Suras (gods)
• Vedi (altar)
• Maṇḍapa (pavilion)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma is expressed through proper honor (pūjā) and orderly conduct in sacred space, especially around the vedi of ritual.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse describes a ritual pavilion and altar within the Nāgarakhaṇḍa Tīrthamāhātmya narrative; the precise tīrtha is not specified in this excerpt.

What ritualistic prescription is mentioned?

It indicates pūjā to assembled deities and orderly seating around the vedi within a maṇḍapa—elements typical of yajña-related protocol.