Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 39

Devanagari script

प्रक्षिपध्वं द्रुतं गत्वा तस्यां रक्तमिदं महत् । पापस्यास्य सपत्नस्य ममादेशादसंशयम्

Transliteration

prakṣipadhvaṃ drutaṃ gatvā tasyāṃ raktamidaṃ mahat | pāpasyāsya sapatnasya mamādeśādasaṃśayam

Translation

త్వరగా వెళ్లి ఆ గోతిలో ఈ పాపి శత్రువుని ఈ మహత్తర రక్తాన్ని వేయండి—నా ఆజ్ఞ ప్రకారం, సందేహం లేదు।

Word by Word

• प्रक्षिपध्वम्: throw (you all)
• प्रक्षिपध्वम्: Kriya (Command/आज्ञा)
• Type: Verb
• Root: क्षिप् (धातु)
• Form: लोट् (आज्ञार्थ/Imperative); मध्यमपुरुष, बहुवचन; आत्मनेपद; उपसर्ग: प्र-

• द्रुतम्: quickly
• द्रुतम्: Sambandha (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: द्रुत (प्रातिपदिक)
• Form: क्रियाविशेषणरूपेण नपुंसक-एकवचन-द्वितीया; अर्थे ‘quickly’

• गत्वा: having gone
• गत्वा: Kriya (पूर्वक्रिया/absolutive)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund); ‘having gone’

• तस्याम्: in that (pit)
• तस्याम्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; सप्तमी विभक्ति (अधिकरण), एकवचन

• रक्तम्: blood
• रक्तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: रक्त (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति (कर्म), एकवचन

• इदम्: this
• इदम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति, एकवचन; विशेषणरूपेण ‘this’ (qualifying रक्तम्)

• महत्: great, large
• महत्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति, एकवचन; विशेषण ‘great/large’ (qualifying रक्तम्)

• पापस्य: of the sinful
• पापस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: पाप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; षष्ठी विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन; विशेषण ‘sinful’ (qualifying सपत्नस्य)

• अस्य: of this (man)
• अस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; षष्ठी विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन

• सपत्नस्य: of the rival/enemy
• सपत्नस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: सपत्न (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; षष्ठी विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन

• मम: my
• मम: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन

• आदेशात्: from/according to (my) command
• आदेशात्: Hetu/Apadana (Cause/Source)
• Type: Noun
• Root: आदेश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; पञ्चमी विभक्ति (हेतु/अपादान), एकवचन; अर्थे ‘by/according to (my) command’

• असंशयम्: without doubt
• असंशयम्: Sambandha (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: असंशय (प्रातिपदिक)
• Form: क्रियाविशेषणरूपेण नपुंसक-एकवचन-द्वितीया; अर्थे ‘without doubt’

Speaker

Rāma (Paraśurāma)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Hāṭakeśvara-kṣetra (garta)

Type: kund

Visual Art Cues

Scene: The rishi commands a group to hurry and pour the collected blood into the water-filled pit within Hāṭakeśvara-kṣetra; the scene focuses on urgency, procession, and the pit as ritual endpoint.

Characters & Entities

• Hāṭakeśvara-kṣetra (implied)
• gartā (pit, implied)
• pitṛ-tarpaṇa context (implied)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

In Purāṇic storytelling, actions are bound to ritual purpose; command and duty are framed as instruments within a tīrtha’s sacral economy.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The command relates to the pit located in Hāṭakeśvara-kṣetra described in the preceding verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

A specific procedural instruction: carry and deposit the collected substance into the designated pit used for pitṛ-related rites.