Adhyaya 66

Verse 1

। सूत उवाच । तथा तत्रास्ति विख्यातं रामह्रद इति स्मृतम् । यत्र ते पितरस्तेन रुधिरेण प्रतर्पिताः

సూతుడు చెప్పెను—అక్కడ ‘రామహ్రద’ అని ప్రసిద్ధమైన ఒక హ్రదం ఉంది; అక్కడ ఆ రక్తంతో పితృదేవతలు తృప్తి పొందారు.

Verse 2

तत्र भाद्रपदे मासि योऽमावास्यामवाप्य च । पितॄन्संतर्पयेद्भक्त्या सोऽश्वमेधफलं लभेत्

అక్కడ భాద్రపద మాసం అమావాస్యనాడు ఎవడు వచ్చి భక్తితో పితృదేవతలకు తర్పణం చేస్తాడో, అతడు అశ్వమేధ యాగసమాన ఫలాన్ని పొందుతాడు.

Verse 3

ऋषय ऊचुः । अत्याश्चर्यमिदं सूत यद्ब्रवीषि महामते । यत्तेन पितरस्तत्र रुधिरेण प्रतर्पिताः

ఋషులు అన్నారు—హే సూతా, హే మహామతీ! నీవు చెప్పేది అత్యంత ఆశ్చర్యకరం; అక్కడ ఆ రక్తంతో పితృదేవతలు తృప్తి పొందారని.

Verse 4

पितृणां तर्पणार्थाय मेध्याः संकीर्तिता बुधैः । पदार्था रुधिरं प्रोक्तं राक्षसानां प्रतर्पणे

పితృుల తర్పణార్థమై పండితులు శుద్ధమైన యోగ్య ద్రవ్యాలను పేర్కొన్నారు; రాక్షసులను తృప్తిపరచుటకు రక్తమే తగిన అర్పణమని చెప్పబడింది।

Verse 5

श्रुतिस्मृतिविरुद्धं च कर्म सद्भिर्विगर्हितम् । जामदग्न्येन तच्चीर्णं कस्मात्सूत वदस्व नः

ఈ కర్మ శ్రుతి-స్మృతులకు విరుద్ధమై సజ్జనులచే నిందింపబడింది. అయితే జామదగ్న్యుడు (పరశురాముడు) దానిని ఎందుకు చేశాడు? ఓ సూతా, మాకు చెప్పుము।

Verse 6

सूत उवाच । तेन कोपवशात्कर्म प्रतिज्ञां परिरक्षता । तत्कृतं तर्पिता येन पितरो रुधिरेण ते

సూతుడు పలికెను—కోపావేశమున, తన ప్రతిజ్ఞను కాపాడుటకై అతడు ఆ కర్మను చేశాడు; దానివలన ఆ పితృులు రక్తముతో తృప్తి పొందిరి।

Verse 7

पिता तस्य पुरा विप्रा जमदग्निर्निपातितः । क्षत्रियेण स्वधर्मस्थो विना दोषं द्विजोत्तमाः

పూర్వము, ఓ విప్రులారా, అతని తండ్రి జమదగ్ని ఒక క్షత్రియునిచే హతుడయ్యెను; ఆ శ్రేష్ఠ ద్విజుడు స్వధర్మస్థుడై నిర్దోషుడై యుండెను।

Verse 8

ततः कोपपरीतेन तेन प्रोक्तं महात्मना । रक्तेन क्षत्रियोत्थेन संतर्प्याः पितरो मया

అప్పుడు కోపావేశముతో ఆ మహాత్ముడు ప్రకటించెను—‘క్షత్రియుల నుండి పుట్టిన రక్తముతో నేను నా పితృులను సంతృప్తిపరచుదును।’

Verse 9

एतस्मात्कारणात्तेन रुधिरेण महात्मना । पितरस्तर्पिता सम्यक्तिलमिश्रेण भक्तितः

ఈ కారణముచేత ఆ మహాత్ముడు రక్తమును నువ్వులతో కలిపి, భక్తితో విధివిధానంగా పితృదేవతలను తృప్తిపరచెను।

Verse 10

ऋषय ऊचुः । जमदग्निर्हतः कस्मात्क्षत्रियेण महामुनिः । किंनामा स च भूपालो विस्तराद्वद सूत तत्

ఋషులు పలికిరి—ఏ కారణముచేత ఒక క్షత్రియుడు మహాముని జమదగ్నిని హతమార్చెను? ఆ భూపాలుని పేరు ఏమిటి? ఓ సూతా, ఆ కథను విస్తారంగా చెప్పుము।

Verse 11

सूत उवाच । ऋचीकतनयः पूर्वं जमदग्निरिति स्मृतः । हाटकेश्वरजे क्षेत्रे तत्रासीद्दग्धकल्मषः

సూతుడు పలికెను—పూర్వము ఋచీకుని తనయుడు ‘జమదగ్ని’ అని ప్రసిద్ధుడు. హాటకేశ్వర క్షేత్రమందు అతడు నివసించెను; పాపములు దగ్ధమైనవాడివలె।

Verse 12

चत्वारस्तस्य पुत्राश्च बभूवुर्गुणसंयुताः । जघन्योऽपि गुणज्येष्ठस्तेषां रामो बभूव ह

అతనికి గుణసంపన్నులైన నలుగురు కుమారులు కలిగిరి. వారిలో రాముడు కనిష్ఠుడైనను, గుణములలో శ్రేష్ఠుడై యుండెను।

Verse 13

कदाचिद्वसतस्तस्य जमदग्नेर्महावने । पुत्रेषु कन्दमूलार्थं निर्गतेषु वनाद्बहिः

ఒకసారి జమదగ్ని మహావనమందు నివసించుచుండగా, ఆయన కుమారులు కందమూలములు మరియు ఫలములు తెచ్చుటకై వనమునుండి బయటికి వెళ్లిరి।

Verse 14

एतस्मिन्नंतरे प्राप्तो हैहयाधिपतिर्बली । सहस्रार्जुन इत्येव विख्यातो यो महीतले

అదే సమయంలో బలవంతుడైన హైహయాధిపతి అక్కడికి వచ్చెను—భూమిపై ‘సహస్రార్జునుడు’ అని ప్రసిద్ధుడైనవాడు।

Verse 15

मृगलिप्सुर्वने तस्मिन्भ्रममाण इतस्ततः । श्रमार्तो वृषराशिस्थे भास्करे दिनमध्यगे

వేట కోరికతో అతడు ఆ అడవిలో ఇటూ అటూ తిరుగుచుండెను; శ్రమతో అలసి, సూర్యుడు వృషరాశిలో మధ్యాహ్నమున ఉన్నప్పుడు అతడు క్షీణించెను।

Verse 18

अथ तं पार्थिवं दृष्ट्वा स मुनिस्तुष्टिसंयुतः । अर्घं दत्त्वा यथान्यायं स्वागतेनाभिनंद्य च

ఆపై ఆ రాజును చూచి సంతుష్టుడైన ముని విధిపూర్వకంగా అర్ఘ్యమిచ్చి, తగిన స్వాగతవచనాలతో అభినందించెను।

Verse 19

सोऽपि तं प्रणिपत्योच्चैर्विनयेन समन्वितः । प्रतिसंभाषयामास कुशलं पर्यपृच्छत

అతడును వినయంతో ఆ మునికి నమస్కరించి, ప్రత్యుత్తరంగా సంభాషిస్తూ ఆయన కుశలక్షేమాన్ని అడిగెను।

Verse 20

राजोवाच । कच्चित्ते कुशलं विप्र पुत्रशिष्यान्वितस्य च । साग्निहोत्र कलत्रस्य परिवारयुतस्य च

రాజు పలికెను—హే విప్రా! మీరు కుశలమా? మీ కుమారులు, శిష్యులు, అగ్నిహోత్రం, భార్య, కుటుంబ పరివారములతో కూడి సమస్తం మంగళమా?

Verse 21

अद्य मे सफलं जन्म जीवितं सफलं च मे । यत्त्वं तपोनिधिर्दृष्टः सर्वलोकनमस्कृतः

ఈ రోజు నా జన్మ సఫలమైంది, నా జీవితం కూడా ధన్యమైంది; ఎందుకంటే నేను మిమ్మల్ని దర్శించాను—తపస్సు నిధి, సమస్త లోకాలు నమస్కరించువారు।

Verse 22

एवमुक्त्वा स राजर्षिर्विश्रम्य सुचिरं ततः । पीत्वापस्तमुवाचेदं प्रणिपत्य महामुनिम्

ఇలా చెప్పి ఆ రాజర్షి చాలాసేపు విశ్రాంతి తీసుకున్నాడు. తరువాత నీరు త్రాగి, మహామునికి ప్రణామం చేసి, ఇలా పలికాడు।

Verse 23

अनुज्ञां देहि मे ब्रह्मन्प्रयास्यामि निजं गृहम् । मम कृत्यं समादेश्यं येन ते स्यात्प्रयोजनम्

హే బ్రహ్మన్, నాకు అనుమతి ఇవ్వండి; నేను నా ఇంటికి బయలుదేరుతాను. నా చేత చేయవలసిన కర్తవ్యమేదైనా ఆజ్ఞాపించండి, దానివల్ల మీ ప్రయోజనం సిద్ధించుగాక।

Verse 24

जमदग्निरुवाच । देवतार्चनवेलायां त्वं मे गृहमुपागतः । मनोरथ इव ध्यातः सर्वदेवमयोऽतिथिः

జమదగ్ని పలికెను: దేవతార్చన సమయాన నీవు నా గృహానికి వచ్చితివి—మనసులో ధ్యానించిన మనోరథంలా. అతిథి రూపంలో నీవు సర్వదేవమయుడవు।

Verse 25

तस्मान्मेऽस्ति परा प्रीतिर्भक्तिश्च नृपसत्तम । तत्कुरुष्व मया दत्तं स्वहस्तेनैव भोजनम्

కాబట్టి, హే నృపశ్రేష్ఠా, నీపై నాకు పరమ ప్రీతి మరియు భక్తి ఉన్నాయి. అందువల్ల నా స్వహస్తాలతో ఇచ్చిన ఈ భోజనాన్ని స్వీకరించు।

Verse 26

राजा वा ब्राह्मणो वाथ शूद्रो वाप्यंत्यजोऽपि वा । वैश्वदेवान्तसंप्राप्तः सोऽतिथिः स्वर्गसंक्रमः

రాజైనా, బ్రాహ్మణుడైనా, శూద్రుడైనా, అంత్యజుడైనా—వైశ్వదేవ నైవేద్య సమయానికి వచ్చినవాడే నిజమైన అతిథి; అతడు స్వర్గప్రవేశ ద్వారం వంటివాడు.

Verse 27

राजोवाच । ममैते सैनिका ब्रह्मञ्छतशोऽथ सहस्रशः । तैरभुक्तैः कथं भोक्तुं युज्यते मम कीर्तय

రాజు పలికెను—ఓ బ్రహ్మన్! నా సైనికులు వందలుగా, వేలలుగా ఉన్నారు. వారు భోజనం చేయకపోతే నేను భుజించడం ఎలా సముచితం? చెప్పుము.

Verse 28

जमदग्निरुवाच । सर्वेषां सैनिकानां ते संप्रदास्यामि भोजनम् । नात्र चिंता त्वया कार्या मुनिर्निष्किंचनो ह्यहम्

జమదగ్ని పలికెను—నీ సైనికులందరికీ నేను భోజనం సమర్పిస్తాను. దీనిగురించి నీవు చింతించవలసిన అవసరం లేదు; నేను నిష్కించన మునిని.

Verse 29

यैषा पश्यति राजेंद्र धेनुर्बद्धा ममांतिके । एषा सूते मनोभीष्टं प्रार्थिता सर्वदैव हि

హే రాజేంద్ర! చూడు, నా సమీపంలో కట్టబడి ఉన్న ఈ ధేను. దీనిని ప్రార్థిస్తే ఇది ఎల్లప్పుడూ మనసు కోరినదాన్ని ప్రసవించి ఇస్తుంది.

Verse 30

सूत उवाच । ततश्च कौतुकाविष्टः स नृपो द्विजसत्तमाः । बाढमित्येव संप्रोच्य तस्मिन्नेवाश्रमे स्थितः

సూతుడు పలికెను—ఓ ద్విజసత్తములారా! అప్పుడు కుతూహలంతో నిండిన ఆ రాజు ‘అలాగే’ అని చెప్పి, అదే ఆశ్రమంలో అక్కడే నిలిచెను.

Verse 31

ततः संतर्प्य देवांश्च पितॄंश्च तदनंतरम् । पूजयित्वा हविर्वाहं ब्राह्मणांश्च ततः परम्

ఆ తరువాత అతడు దేవతలను విధివిధానంగా సంతర్పించి, తదనంతరం పితృదేవతలకు తర్పణం చేశాడు. హవ్యవాహుడైన అగ్నిని పూజించి, తరువాత బ్రాహ్మణులను కూడా భక్తితో పూజించాడు.

Verse 32

उपविष्टस्ततः सार्धं सर्वैर्भृत्यैर्बुभुक्षितैः । श्रमार्तैर्विस्मयाविष्टैः कृते तस्य द्विजोत्तमाः

తర్వాత అతడు తన సేవకులందరితో కలిసి కూర్చున్నాడు—వారు ఆకలితో, శ్రమతో అలసిపోయి, ఆశ్చర్యంలో మునిగిపోయి ఉన్నారు. అప్పుడు శ్రేష్ఠ ద్విజులు అతనికై కావలసిన ఏర్పాట్లు చేయసాగారు.

Verse 33

ततः स प्रार्थयामास तां धेनुं मुनिसत्तमः । यो यत्प्रार्थयते देहि भोज्यार्थं तस्य तच्छुभे

అప్పుడు మునిశ్రేష్ఠుడు ఆ ధేనువును ప్రార్థించాడు—“హే శుభే! ఎవరు ఏది కోరుతారో, వారికి అదే దయచేయి; భోజనార్థం సమృద్ధి కలుగునట్లు.”

Verse 34

ततः सा सुषुवे धेनुरन्नमुच्चावचं शुभम् । पक्वान्नं च विशेषेण चित्ताह्लादकरं परम्

అప్పుడు ఆ శుభ ధేనువు అనేక విధాల మంగళకరమైన అన్నాన్ని ప్రసవించింది—ప్రత్యేకంగా పక్వాన్నాలు, అవి మనస్సుకు పరమానందం కలిగించేవి.

Verse 35

ततः खाद्यं च चव्यं च लेह्यं चोष्यं तथैव च । व्यंजनानि विचित्राणि कषायकटुकानि च । अम्लानि मधुराण्येव तिक्तानि गुणवंति च

అప్పుడు నమలదగినవి, రుచిచూడదగినవి, నాకదగినవి, చప్పరించదగినవి అన్నీ ప్రత్యక్షమయ్యాయి; అలాగే విచిత్రమైన వ్యంజనాలు—కషాయ, కటు, అమ్ల, మధుర, తిక్త రుచులతో—అన్నీ ఉత్తమ గుణసంపన్నమై ఉన్నాయి.

Verse 36

एवं प्राप्य परां तृप्तिं तया धेन्वा स भूपतिः । सेवकैः सबलैः सार्ध मन्नैरमृतसंभवैः

ఈ విధంగా ఆ ధేనువలన పరమ తృప్తిని పొందిన రాజు, తన సేవకులు మరియు సైన్యంతో కలిసి అమృతసంభవమైనట్లు అనిపించే అన్నాలతో సంపూర్ణంగా తృప్తి చెందాడు।

Verse 37

ततो भुक्त्यवसाने तु प्रार्थयामास भूपतिः । तां धेनुं विस्मयाविष्टो जमदग्निं महामुनिम्

ఆపై భోజనం ముగిసిన తరువాత, ఆశ్చర్యంతో నిండిన రాజు ఆ ధేనువు విషయమై మహాముని జమదగ్నిని ప్రార్థించాడు।

Verse 38

कामधेनुरियं ब्रह्मन्नार्हारण्यनिवासिनाम् । मुनीनां शान्तचित्तानां तस्माद्यच्छ मम स्वयम्

“హే బ్రాహ్మణా! ఇది కామధేను; అరణ్యనివాసులైన శాంతచిత్త మునులకు తగినది. కనుక మీరు స్వయంగా దీన్ని నాకు ఇవ్వండి।”

Verse 39

येनाऽकरान्करोम्यद्य लोकांस्तस्याः प्रभावतः । साधयामि च दुर्गस्थाञ्छत्रून्भूरिबलान्वितान्

“ఆమె ప్రభావంతో నేను ఈ రోజే లోకాలను కర చెల్లించేటట్లు చేస్తాను; అలాగే కోటల్లో దాగి ఉన్న, మహాబలసంపన్న శత్రువులను కూడా వశపరచుకుంటాను।”

Verse 40

एवं कृते तव श्रेयो भविष्यति च सद्यशः । इह लोके परे चैव तस्मात्कुरु मयोदितम्

“ఇలా చేస్తే నీకు శ్రేయస్సు కలుగుతుంది, వెంటనే కీర్తి కూడా వస్తుంది—ఈ లోకంలోనూ పరలోకంలోనూ; కాబట్టి నేను చెప్పినట్లే చేయి।”

Verse 41

जमदग्निरुवाच । होमधेनुरियं राजन्ममैका प्राणसंमता । अदेया सर्वदा पूज्या तस्मान्नार्हसि याचितुम्

జమదగ్ని పలికెను—ఓ రాజా, ఇది నా హోమధేనువు; ప్రాణసమానంగా నాకు ప్రియమైన ఏకైక నిధి. ఇది ఎప్పటికీ దానమివ్వదగినది కాదు, సదా పూజ్యమే; కనుక నీవు దీనిని అడగరాదు।

Verse 42

अहं शतसहस्रं ते यच्छाम्यस्याः कृते द्विज । धेनूनामपरं वित्तं यावन्मात्रं प्रवांछसि

ఓ ద్విజా, దీని ప్రతిఫలంగా నీకు లక్ష ఇస్తాను; ఇంకా గోవుల రూపంలో ఇతర ధనమును కూడా—నీవు ఎంత కోరితే అంత ఇస్తాను।

Verse 43

जमदग्निरुवाच । अविक्रेया महाराज सामान्यापि हि गौः स्मृता । किं पुनर्होमधेनुर्या प्रभावैरीदृशैर्युता

జమదగ్ని పలికెను—ఓ మహారాజా, సాధారణ గోవు కూడా స్మృతిలో అమ్మకూడదని చెప్పబడింది; మరి ఇలాంటి మహాప్రభావాలతో యుక్తమైన ఈ హోమధేనువు ఎంతగానో అవిక్రేయమే।

Verse 44

विमोहाद्ब्राह्मणो यो गां विक्रीणाति धनेच्छया । विक्रीणाति न सन्देहः स निजां जननीमिह

మోహవశాత్ ధనాశతో గోవును అమ్మే బ్రాహ్మణుడు—సందేహం లేదు—ఈ లోకంలోనే తన జననిని అమ్మినవాడే అవుతాడు।

Verse 45

सुरां पीत्वा द्विजं हत्वा द्विजानां निष्कृतिः स्मृता । धेनुविक्रयकर्तॄणां प्रायश्चित्तं न विद्यते

ద్విజులకు సురాపానం చేసినా, ద్విజహత్య చేసినా ప్రాయశ్చిత్తం స్మృతిలో చెప్పబడింది; కానీ గోవిక్రయం చేసే వారికి ప్రాయశ్చిత్తం ఎక్కడా లేదు।

Verse 46

राजोवाच । यदि यच्छसि नो विप्र साम्ना धेनुमिमां मम । बलादपि हरिष्यामि तस्मात्साम्ना प्रदीयताम्

రాజు పలికెను: ఓ బ్రాహ్మణుడా! నీవు శాంతియుతంగా ఈ గోవును నాకు ఇవ్వకపోతే, నేను బలవంతంగానైనా హరించెదను; కావున శాంతిగానే ఇమ్ము.

Verse 47

सूत उवाच । तच्छ्रुत्वा कोपसंयुक्तो जमदग्निर्द्विजोत्तमाः । अस्त्रमस्त्रमिति प्रोच्य समुत्तस्थौ सभातलात्

సూతుడు పలికెను: ఓ మునిశ్రేష్ఠులారా! ఆ మాట విని కోపోద్రిక్తుడైన జమదగ్ని 'అస్త్రము! అస్త్రము!' అని పలుకుచు సభామధ్యమున లేచి నిలబడెను.

Verse 48

ततस्ते सेवकास्तस्य नृपतेश्चित्तवेदिनः । अप्राप्तशस्त्रं तं विप्रं निजघ्नुर्निशितायुधैः

అప్పుడు ఆ రాజు మనసు తెలిసిన సేవకులు, ఇంకా ఆయుధము పొందని ఆ బ్రాహ్మణుని వాడియైన ఆయుధములతో సంహరించిరి.

Verse 49

तस्यैवं वध्यमानस्य जमदग्नेर्महात्मनः । रेणुकाख्या प्रिया भार्या पपातोपरि दुःखिता

ఈ విధముగా మహాత్ముడైన జమదగ్ని వధింపబడుచుండగా, రేణుక అను పేరు గల ఆయన ప్రియ భార్య దుఃఖితయై ఆయనపై పడెను.

Verse 50

साऽपि नानाविधैस्तीक्ष्णैः खण्डिता वरवर्णिनी । आयुःशेषतया प्राणैर्न कथंचिद्वियोजिता

ఆ ఉత్తమ స్త్రీ కూడా అనేక రకములైన వాడి ఆయుధములతో గాయపడినను, ఆయుష్షు మిగిలియుండుటచే ఎట్లొ ప్రాణములతో ఉండెను.

Verse 51

एवं हत्वा स विप्रेन्द्रं जमदग्निं महीपतिः । तां धेनुं कालयामास यत्र माहिष्मती पुरी

ఇలా బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠుడైన జమదగ్నిని హతమార్చి, ఆ రాజు ఆ ధేనువును తోలించి, మహిష్మతీ నగరం ఉన్న చోటికి తీసుకెళ్లెను।

Verse 52

अथ सा काल्यमाना च धेनुः कोपसमन्विता । जमदग्निं हतं दृष्ट्वा ररम्भ करुणं मुहुः

అప్పుడు తోలబడుతున్న ఆ ధేనువు కోపంతో నిండిపోయి, హతుడైన జమదగ్నిని చూచి, మళ్లీ మళ్లీ కరుణగా రంభించెను।

Verse 53

तस्याः संरम्भमाणाया वक्त्रमार्गेण निर्गताः । पुलिन्दा दारुणा मेदाः शतशोऽथ सहस्रशः

ఆమె కోపంతో ఉప్పొంగగానే ఆమె ముఖమార్గం నుండి పులిందులు—భయంకరమైన, ఉగ్ర యోధులు—మొదట వందలుగా, తరువాత వేలుగా బయలుదేరిరి।

Verse 54

नानाशस्त्रधराः सर्वे यमदूता इवापराः । प्रोचुस्तां सादरं धेनुमाज्ञां देहि द्रुतं हि नः

వారందరూ నానా శస్త్రధారులు, మరొక యమదూతలవలె; భక్త్యాదరాలతో ఆ ధేనువును ఉద్దేశించి—“మాకు వెంటనే ఆజ్ఞ ఇవ్వుము” అని పలికిరి।

Verse 55

साऽब्रवीद्धन्यतामेतद्धैहयाधिपतेर्बलम् । अथ तैः कोपसंयुक्तैर्दारुणैर्म्लेच्छजातिभिः । विनाशयितुमारब्धं शितैः शस्त्रैर्निरर्गलम्

ఆమె పలికెను—“హైహయాధిపతి బలం తగిన ఫలాన్ని పొందుగాక।” అప్పుడు కోపంతో నిండిన భయంకర మ్లేచ్ఛజాతులు పదునైన శస్త్రాలతో అడ్డుకట్ట లేకుండా వినాశనం ప్రారంభించిరి।

Verse 56

न कश्चित्पुरुषस्तेषां सम्मुखोऽप्यभवद्रणे । किं पुनः सहसा योद्धुं भयेन महतान्वितः

యుద్ధంలో వారిలో ఒక్క పురుషుడైనా ఎదురెదురుగా నిలువలేకపోయెను; మరి మహాభయంతో ఆవరింపబడి అకస్మాత్తుగా యుద్ధం చేయడం ఎలా?

Verse 57

अथ भग्नं बलं दृष्ट्वा वध्यमानं समंततः । पुलिन्दैर्दारुणाकारैः प्रोचुस्तं मन्त्रिणो नृपम्

అప్పుడు సైన్యం ఛిన్నభిన్నమై, భయంకరాకారులైన పులిందులచేత అన్ని వైపులా హతమవుతున్నదని చూసి, మంత్రులు ఆ రాజుతో పలికిరి।

Verse 58

तेजोहानिः परा तेऽद्य जाता ब्रह्मवधाद्विभो । तस्माद्धेनुं परित्यज्य गम्यतां निजमंदिरम्

హే విభో! నేడు బ్రాహ్మణవధ కారణంగా నీ తేజస్సుకు మహా హాని కలిగింది; కనుక ఈ ధేనువును విడిచి నీ స్వమందిరానికి వెళ్ళుము।

Verse 59

यावन्नागच्छते तस्य रामोनाम सुतो बली । नो चेत्तेन हतोऽत्रैव सबलो वधमेष्यसि

అతని ‘రామ’ అనే బలవంతుడైన కుమారుడు రాకముందే వెళ్లిపో; లేకపోతే అతడు నిన్ను ఇక్కడే సైన్యంతో సహా హతమార్చి మృతికి చేర్చును।

Verse 60

नैषा शक्या बलान्नेतुं कामधेनुर्महोदया । शक्तिरूपा करोत्येवं या सृष्टिं स्वयमेव हि

ఈ మహోదయ కామధేనువును బలంతో తీసుకుపోవడం సాధ్యం కాదు; ఆమె శక్తిస్వరూపిణి, స్వయమే స్వేచ్ఛతో సృష్టిని ప్రవర్తింపజేస్తుంది।

Verse 61

ततः स पार्थिवो भीतस्तेषां वाक्याद्विशेषतः । जगाम हित्वा तां धेनुं स्वस्थानं हतसेवकः

అప్పుడు ఆ రాజు వారి మాటలవల్ల విశేషంగా భయపడి, ఆ ధేనువును విడిచి, సేవకులు హతులైనవాడై తన స్వస్థానానికి వెళ్లిపోయెను।