Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 19
Devanagari script
ततः किंचित्ससंज्ञोऽभून्मंदीभूते दिवाकरे । चिन्तयामास चित्तेन क्वाहं गच्छामि सांप्रतम्
Transliteration
tataḥ kiṃcitsasaṃjño'bhūnmaṃdībhūte divākare | cintayāmāsa cittena kvāhaṃ gacchāmi sāṃpratam
Translation
తర్వాత దివాకరుడు మసకబారగా అతడికి కొంత స్పృహ వచ్చింది. మనసులో—“ఇప్పుడు నేను ఎక్కడికి వెళ్లాలి?” అని ఆలోచించాడు.
Word by Word
ततःthen
ततः:
Kriyāviśeṣaṇa
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रमवाचक (then)
किंचित्somewhat
किंचित्:
Kriyāviśeṣaṇa
TypeIndeclinable
Rootकिंचित् (सर्वनाम/अव्यय-प्रयोग)
Formअव्यय; परिमाणवाचक (a little/somewhat)
ससंज्ञःconscious, having awareness
ससंज्ञः:
Karta (Subject complement)
TypeAdjective
Rootस + संज्ञ (प्रातिपदिक)
Formउपसर्गपूर्वक विशेषण; पुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन (Nominative singular)
अभूत्became
अभूत्:
Kriyā (Main verb)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलुङ् (Aorist); परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन
मन्दीभूतेwhen (it) had become dim
मन्दीभूते:
Adhikaraṇa (Locative absolute component)
TypeAdjective
Rootमन्दी + भू (धातु) → मन्दीभूत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (क्त); पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी, एकवचन (Locative singular)
दिवाकरेin the sun (day-maker)
दिवाकरे:
Adhikaraṇa (Locative absolute component)
TypeNoun
Rootदिवाकर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सप्तमी, एकवचन (Locative singular)
चिन्तयामासthought, reflected
चिन्तयामास:
Kriyā (Main verb)
TypeVerb
Rootचिन्त् (धातु)
Formलिट् (Periphrastic perfect); परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन
चित्तेनwith (his) mind
चित्तेन:
Karaṇa (Instrument)
TypeNoun
Rootचित्त (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; तृतीया, एकवचन (Instrumental singular)
क्वwhere
क्व:
Kriyāviśeṣaṇa (Interrogative)
TypeIndeclinable
Rootक्व (अव्यय)
Formअव्यय; प्रश्नवाचक देशवाचक (interrogative adverb: where)
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; प्रथमा, एकवचन (Nominative singular)
गच्छामिgo
गच्छामि:
Kriyā (Main verb)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलट् (Present); परस्मैपद; उत्तमपुरुष (1st), एकवचन
साम्प्रतम्now
साम्प्रतम्:
Kriyāviśeṣaṇa (Temporal)
TypeIndeclinable
Rootसाम्प्रतम् (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक (now/at present)
Speaker
Narrator (contextual Purāṇic narration within Nāgara-khaṇḍa Tīrthamāhātmya)
Visual Art Cues
Scene: The traveler props himself up slightly, eyes searching the horizon; the sun is dimming, sky turning violet; the desert is empty and vast.
Characters & Entities
D
Divākara (Sun)FAQs
In moments of weakness, sincere self-inquiry becomes the doorway to guidance.
Not explicitly named in this verse; it functions as transitional narration within the tīrtha-māhātmya episode.
None; the verse focuses on mental state and predicament.