Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 11

Devanagari script

तथा गोवर्धनधरं तत्र देवं जनार्दनम् । यः पश्येत्कार्तिके शुक्ले संप्राप्ते प्रथमे दिने । तस्य गावः प्रभूताः स्युर्नीरोगा द्विसत्तमाः

Transliteration

tathā govardhanadharaṃ tatra devaṃ janārdanam | yaḥ paśyetkārtike śukle saṃprāpte prathame dine | tasya gāvaḥ prabhūtāḥ syurnīrogā dvisattamāḥ

Translation

అదేవిధంగా, కార్తిక శుక్లపక్షపు ప్రథమ దినమున అక్కడ గోవర్ధనధరుడైన దేవుడు జనార్దనుని దర్శించువాడు—ఓ ద్విసత్తమా—అతనికి గోవులు విరివిగా ఉండి నిరోగంగా ఉంటాయి.

Word by Word

• tathā: likewise
• tathā: Kriya-Viśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: tathā (अव्यय)
• Form: प्रकारवाचक-अव्ययम् (thus/likewise)

• govardhanadharam: the bearer of Govardhana
• govardhanadharam: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: go-vardhana + dhara (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, द्वितीया विभक्तिः (Accusative/2nd), एकवचनम्; समासः—तत्पुरुषः (गोवर्धनं धरति इति)

• tatra: there
• tatra: Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: tatra (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्ययम् (there)

• devam: the god
• devam: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: deva (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, द्वितीया विभक्तिः, एकवचनम्

• janārdanam: Janārdana (Vishnu)
• janārdanam: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: janārdana (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, द्वितीया विभक्तिः, एकवचनम्; विष्णोर्नाम (proper name)

• yaḥ: who
• yaḥ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: yad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा विभक्तिः, एकवचनम् (relative pronoun)

• paśyet: may see
• paśyet: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: dṛś (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Potential/Optative), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम्

• kārtike: in Kārtika (month)
• kārtike: Adhikaraṇa (Time/कालाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: kārtika (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः (मासवाचकः), सप्तमी विभक्तिः (Locative/7th), एकवचनम्

• śukle: in the bright (fortnight)
• śukle: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: śukla (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः (पक्षवाचकः), सप्तमी विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (of pakṣa understood)

• saṃprāpte: when (it) has arrived
• saṃprāpte: Kāla (Temporal circumstance/काल)
• Type: Adjective
• Root: sam-pra-āp (धातु)
• Form: कृदन्तः—क्त (past passive participle), पुंलिङ्गे सप्तमी-एकवचनम्; सति-सप्तमीभावः (locative absolute: when it has arrived)

• prathame: on the first
• prathame: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: prathama (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, सप्तमी विभक्तिः, एकवचनम्; 'dine' इति विशेषणम्

• dine: day
• dine: Adhikaraṇa (Time/कालाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: dina (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, सप्तमी विभक्तिः, एकवचनम्

• tasya: of him
• tasya: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: tad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, षष्ठी विभक्तिः (Genitive/6th), एकवचनम्

• gāvaḥ: cows
• gāvaḥ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: go (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः (feminine), प्रथमा विभक्तिः (Nominative/1st), बहुवचनम् (plural)

• prabhūtāḥ: abundant, many
• prabhūtāḥ: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: prabhūta (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा विभक्तिः, बहुवचनम्; 'gāvaḥ' इति विशेषणम्

• syuḥ: may be
• syuḥ: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: as (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Potential/Optative), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, बहुवचनम्

• nīrogāḥ: free from disease
• nīrogāḥ: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: nīroga (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा विभक्तिः, बहुवचनम्; 'gāvaḥ' इति विशेषणम्

• dvisattamāḥ: very excellent (lit. twice-best)
• dvisattamāḥ: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: dvi + sattama (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा विभक्तिः, बहुवचनम्; समासः—द्विगुः (द्वौ सत्तमौ इव/द्विसत्तमाः; उत्कृष्टद्विगुणभावे)

Speaker

Skanda (deduced from Nāgara Khaṇḍa Tīrthamāhātmya narration style)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Govardhanadhara Janārdana (at the local kṣetra)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: At a temple in the tīrtha, devotees behold Janārdana as Govardhanadhara on Kārttika śukla pratipadā; cows gather healthy and plentiful, garlanded and calm, symbolizing prosperity.

Characters & Entities

• Janārdana
• Govardhanadhara
• Kārttika (month)
• Śukla Pakṣa
• Dvija

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Devotional darśana performed at an auspicious time (Kārttika) yields tangible dharmic welfare—especially the well-being of cattle, a key pillar of household dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

A Nāgara Khaṇḍa tīrtha where Janārdana (Govardhanadhara) is present for worship and darśana.

What ritualistic prescription is mentioned?

Darśana of Govardhanadhara Janārdana on Kārttika śukla pratipadā (the first day of the bright fortnight).