Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 96

Devanagari script

ततः स कथयामास भ्रूणगर्तासमुद्भवम् । वृत्तांतं तस्य विप्रर्षेरनुभूतं यथा तथा

Transliteration

tataḥ sa kathayāmāsa bhrūṇagartāsamudbhavam | vṛttāṃtaṃ tasya viprarṣeranubhūtaṃ yathā tathā

Translation

అప్పుడు అతడు, ఆ బ్రాహ్మణ ఋషి అనుభవించిన విధంగా, భ్రూణగర్త యొక్క ఉద్భవం మరియు వృత్తాంతాన్ని యథాతథంగా వివరించాడు.

Word by Word

• ततः: then
• ततः: Kriya-vishesana (Temporal adverb/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; काल/अनन्तरार्थक क्रियाविशेषण (then)

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• कथयामास: narrated, told
• कथयामास: Kriya (Main verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कथय् (धातु; णिजन्त from कथ्)
• Form: लिट् (perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद

• भ्रूणगर्तासमुद्भवम्: arising from Bhrūṇagarta
• भ्रूणगर्तासमुद्भवम्: Karma (Object qualifier/कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: भ्रूणगर्त + समुद्भव (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष (भ्रूणगर्तात् समुद्भवम् = arising from Bhrūṇagarta); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; (वृत्तान्तम्) इति विशेषण

• वृत्तान्तम्: account, story
• वृत्तान्तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वृत्तान्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

• तस्य: of him/that
• तस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; पुल्लिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन

• विप्रर्षेः: of the brahmin sage
• विप्रर्षेः: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: विप्र + ऋषि (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय (विप्रः ऋषिः); पुल्लिङ्ग, षष्ठी, एकवचन

• अनुभूतम्: experienced, undergone
• अनुभूतम्: Karma (Object qualifier/कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अनु + भू (धातु) → अनुभूत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त (past passive participle/क्त); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; (वृत्तान्तम्) इति विशेषण

• यथा: as, in the manner that
• यथा: Sambandha (Correlative/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; उपमान/प्रकारवाचक (as, how)

• तथा: so, thus
• तथा: Sambandha (Correlative/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; तदनुरूप-प्रकारवाचक (so, thus)

Speaker

Unspecified narrator (within Sūta’s narration)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Bhrūṇagarta

Type: kund

Visual Art Cues

Scene: The king begins a formal narration: a sage’s account is invoked; visual focus on storytelling—listeners gathered, with a faint vision of the tīrtha’s origin appearing like a sacred flashback.

Characters & Entities

• Bhrūṇagarta
• king (implied)
• viprarṣi (brāhmaṇa-sage)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Tīrtha-glories are preserved through faithful narration of witnessed tradition, strengthening communal dharma and memory.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Bhrūṇagarta, whose origin-story is being narrated.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it frames a recounting of the tīrtha’s origin and experience.