Adhyaya 5

Verse 1

। सूत उवाच । तच्छ्रुत्वा ब्रह्मणो वाक्यं विश्वामित्रो रुषान्वितः । पितामहमुवाचेदं पश्य मे तपसो बलम्

సూతుడు పలికెను—బ్రహ్మ వాక్యము విని కోపంతో నిండిన విశ్వామిత్రుడు పితామహునితో ఇలా అన్నాడు—“నా తపస్సు బలాన్ని చూడు!”

Verse 2

याजयित्वा त्रिशंकुं तं विधिवद्दक्षिणावता । यज्ञेनात्रा नयिष्यामि पश्यतस्ते पितामह

ఆ త్రిశంకుని విధివిధానముగా, యథోచిత దక్షిణలతో యజ్ఞం చేయించి, ఓ పితామహా! నీవు చూస్తుండగానే ఈ యజ్ఞంతోనే అతనిని స్వర్గానికి నడిపిస్తాను.

Verse 3

एवमुक्त्वा द्रुतं गत्वा विश्वामित्रो धरातलम् । चकार याजने यत्नं त्रिशंकोः सुमहात्मनः

ఇలా చెప్పి విశ్వామిత్రుడు త్వరగా భూమిపైకి వెళ్లి మహాత్ముడైన త్రిశంకుని యజ్ఞ నిర్వహణకు గట్టి ప్రయత్నం చేశాడు.

Verse 4

ददौ दीक्षां समाहूय ब्राह्मणान्वेदपारगान् । यत्रकर्मोचिते काले तस्मिन्नेव वने शुभे

అతడు వేదపారంగత బ్రాహ్మణులను పిలిపించి, కర్మానికి తగిన సమయంలో, ఆ శుభవనంలోనే దీక్షను ప్రసాదించాడు।

Verse 5

बभूव स स्वयं धीमानध्वर्युर्यज्ञकर्मणि । तस्मिन्होता च शांडिल्यो ब्रह्मा गौतम एव च

అతడు స్వయంగా ధీమంతుడై యజ్ఞకర్మలో అధ్వర్యువుగా నిలిచాడు; ఆ యజ్ఞంలో శాండిల్యుడు హోతగా, గౌతముడు బ్రహ్మా-పురోహితుడుగా అయ్యాడు।

Verse 6

आग्नीध्रश्च्यवनो नाम मैत्रावरुणः कार्मिकः । उद्गाता याज्ञवल्क्यश्च प्रतिहर्ता च जैमिनिः

ఆగ్నీధ్రుడిగా చ్యవనుడు నియమితుడయ్యాడు, మైత్రావరుణుడిగా కార్మికుడు; ఉద్గాతగా యాజ్ఞవల్క్యుడు, ప్రతిహర్తగా జైమిని అయ్యాడు।

Verse 7

प्रस्तोता शंकुवर्णश्च तथोन्नेता च गालवः । पुलस्त्यो ब्राह्मणाच्छंसी होता गर्गो मुनीश्वरः

ప్రస్తోతగా శంకువర్ణుడు, ఉన్నేతగా గాలవుడు; పులస్త్యుడు బ్రాహ్మణాచ్ఛంసిగా, మునీశ్వరుడు గర్గుడు హోతగా అయ్యాడు।

Verse 8

नेष्टा चैव तथात्रिस्तु अच्छावाको भृगुः स्वयम् । तान्सर्वानृत्विजश्चक्रे त्रिशंकुः श्रद्धयान्वितः

నేష్టృగా అత్రి, అచ్ఛావాకగా స్వయంగా భృగువు ఉన్నాడు; శ్రద్ధతో నిండిన త్రిశంకువు వారందరినీ ఋత్విజులుగా నియమించాడు।

Verse 9

वासोभिर्मुकुटैश्चैव केयूरैः समलंकृतान् । कृत्वा केशपरित्यागं दधत्कृष्णाजिनं तथा

అతడు వారిని వస్త్రాలు, మకుటాలు, కేయూరాలతో అలంకరించి; దీక్షావిధిగా కేశత్యాగం చేయించి, కృష్ణాజినమును కూడా ధరింపజేశాడు।

Verse 10

ऐणशृङ्गसमायुक्तः पयोव्रतपरायणः । दीर्घसत्राय तान्सर्वान्योजयामास वै ततः

ఐణశృంగంతో యుక్తుడై, పయోవ్రతంలో పరాయణుడై, అతడు ఆపై వారందరినీ విధివిధానంగా దీర్ఘసత్రం (దీర్ఘ సోమయాగం) కోసం నియోగించాడు।

Verse 11

एवं तस्मिन्प्रवृत्ते च दीर्घसत्रे यथोचिते । आजग्मुर्ब्राह्मणा दिव्या वेदवेदांगपारगाः

ఇలా యథోచితంగా దీర్ఘసత్రం ప్రారంభమైన వెంటనే, వేదవేదాంగాలలో పారంగతులైన దివ్య తేజస్సు గల బ్రాహ్మణులు అక్కడికి వచ్చారు।

Verse 12

तथान्ये तार्किकाश्चैव गृहस्थाः कौतुकान्विताः । दीनांधकृपणाश्चैव ये चान्ये नटनर्तकाः

అలాగే ఇతర తార్కికులు, కుతూహలంతో ఉన్న గృహస్థులు కూడా వచ్చారు; దీనులు, అంధులు, కృపణులు మరియు ఇతరులు—నటులు, నర్తకులు వంటి వారూ వచ్చారు।

Verse 13

दीयतां दीयतामाशु एतेषामेतदेव हि । भुज्यतांभुज्यतां लोकाः प्रसादः क्रियतामिति

“ఇవ్వండి, ఇవ్వండి త్వరగా—వారికిదే యోగ్యం! ప్రజలు భుజించండి, భుజించండి; ప్రసాదం చేయండి, అనుగ్రహదానం చేయండి!”—అని పిలుపు మార్మోగింది।

Verse 14

इत्येष निनदस्तत्र श्रूयते सततं महान् । यज्ञवाटे सदा तस्मिन्नान्यश्चैव कदाचन

అటువంటి మహానినాదము అక్కడ యజ్ఞవాటలో నిత్యము వినబడుచుండెను; ఆ స్థలమున ఎప్పుడును మరియొక పిలుపు శబ్దము కలుగలేదు।

Verse 15

तत्र सस्यमयाः शैला दृश्यंते परिकल्पिताः । सुवर्णस्य च रूप्यस्य रत्नानां च विशेषतः

అక్కడ శస్యమయ శైలములవలె, యథాకల్పితముగా, పర్వతసమాన దృశ్యములు కనబడెను; అలాగే స్వర్ణ-రజతరాశులు, విశేషముగా రత్నసమూహములు కూడా।

Verse 16

दानार्थं ब्राह्मणेंद्राणामसंख्याश्चापि धेनवः । तथैव वाजिनो दांता मदोन्मत्ता महागजाः

బ్రాహ్మణేంద్రులకు దానార్థముగా అసంఖ్యాక ధేనువులు ఉండెను; అలాగే శిక్షిత వాజులు మరియు మదోన్మత్త మహాగజములు కూడా అక్కడ ఉన్నవి।

Verse 17

समंतात्कल्पितास्तत्र दृश्यंते पर्वतोपमाः । वर्तमाने महायज्ञे तस्मिन्नेव सुविस्तरे

ఆ మహాయజ్ఞము విశాలముగా సాగుచుండగా, చుట్టూరా అక్కడ పర్వతసమానముగా కల్పిత నిర్మాణములు కనబడుచుండెను।

Verse 18

आहूता यज्ञभागाय नाभिगच्छंति देवताः । केवलं वह्निवक्त्रेण तस्य गृह्णंति तद्धविः

యజ్ఞభాగము స్వీకరించుటకు ఆహ్వానింపబడినప్పటికీ దేవతలు సమీపమునకు రాలేదు; వారు కేవలం అగ్నిముఖముద్వారా ఆ హవిని గ్రహించిరి।

Verse 19

एवं द्वादशवर्षाणि यजतस्तस्य भूपतेः । व्यतीतानि न संप्राप्तमभीष्टं मनसः फलम्

ఈ విధంగా ఆ రాజు పన్నెండు సంవత్సరాలు యజ్ఞాలు చేసినప్పటికీ, కాలం గడిచిన తరువాత కూడా తన మనసులో కోరిన ఫలము పొందలేదు।

Verse 20

ततश्चावभृथस्नानं कृत्वा सत्रसमाप्तिजम् । ऋत्विजस्तर्पयित्वा तान्दक्षिणाभिर्यथार्हतः

తర్వాత సత్రసమాప్తిని సూచించే అవభృథస్నానం చేసి, యథార్హంగా దక్షిణలు మరియు దానాలతో ఋత్విజులను తృప్తిపరిచాడు।

Verse 21

विससर्ज समस्तांश्च तथान्यानपि संगतान् । संबंधिनो वयस्यांश्च त्रिशंकुर्मुनिसत्तमाः

ఓ మునిశ్రేష్ఠా! త్రిశంకు వారందరినీ, అలాగే అక్కడ కూడిన ఇతరులను కూడా—బంధువులు, మిత్రులతో సహా—వీడ్కోలు చెప్పి పంపించాడు।

Verse 22

ततः प्रोवाच विनतो विश्वामित्रं मुनीश्वरम् । स भूपो व्रीडया युक्तः प्रणिपातपुरः सरम्

అప్పుడు ఆ రాజు లజ్జతో నిండిపోయి, ముందుగా ప్రణామం చేసి, మునీశ్వరుడైన విశ్వామిత్రునితో పలికాడు।

Verse 23

त्वत्प्रसादान्मया प्राप्तं दीर्घसत्रसमुद्भवम् । परिपूर्णफलं ब्रह्मन्दुर्लभं सर्वमानवैः

ఓ బ్రహ్మన్! మీ ప్రసాదంతో నేను దీర్ఘసత్రం నుండి జనించిన పరిపూర్ణ ఫలాన్ని పొందాను—అది సమస్త మనుష్యులకు దుర్లభమైనది।

Verse 24

तथा जातिः पुनर्लब्धा भूयो नष्टापि सन्मुने । त्वत्प्रसादेन विप्रर्षे चंडालत्वं प्रणाशितम्

హే సన్మునీ! నశించిన నా జాతి-మర్యాద మళ్లీ లభించింది. హే విప్రర్షీ! మీ ప్రసాదంతో నా చాండాలత్వం నశించింది.

Verse 25

परं मे दुःखमेवैकं हृदि शल्यमिवार्पितम् । अनेनैव शरीरेण यन्न प्राप्तं त्रिविष्टपम्

కానీ ఒకే దుఃఖం నా హృదయంలో ముల్లులా గుచ్చుకుంది—ఈ దేహంతోనే నేను త్రివిష్టపం (స్వర్గం) పొందలేకపోయాను.

Verse 26

उपहासं करिष्यंति वसिष्ठस्य सुता मुने । अद्य व्यर्थ श्रमं श्रुत्वा मामप्राप्तं त्रिविष्टपम्

హే మునీ! ఈ రోజు వసిష్ఠుని కుమారులు నన్ను ఎగతాళి చేస్తారు—నా శ్రమ వ్యర్థమై, నేను త్రివిష్టపాన్ని పొందలేదని విని.

Verse 27

तथा तद्वचनं सत्यं वसिष्ठस्य व्यवस्थितम् । यत्तेनोक्तं न यज्ञेन सदेहैर्गम्यते दिवि

అలాగే వసిష్ఠుని వాక్యం సత్యమై స్థిరమవుతుంది—ఆయన చెప్పినట్లుగా యజ్ఞంతో దేహంతోనే స్వర్గానికి వెళ్లలేరు.

Verse 28

सोऽहं तपः करिष्यामि सांप्रतं वनमाश्रितः । न करिष्यामि भूयोऽपि राज्यं पुत्रनिवेदितम्

కాబట్టి నేను ఇప్పుడు అరణ్యాన్ని ఆశ్రయించి తపస్సు చేస్తాను. కుమారుడు సమర్పించిన రాజ్యాన్ని ఇక మళ్లీ స్వీకరించను.