Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 529

Devanagari script

यस्तं नमति देवेशं तेन त्वं सर्वदा नता । नतायां त्वयि देवेशो नतः स्यादिति मे मतिः

Transliteration

yastaṃ namati deveśaṃ tena tvaṃ sarvadā natā | natāyāṃ tvayi deveśo nataḥ syāditi me matiḥ

Translation

ఎవడు ఆ దేవేశ్వరునికి నమస్కరిస్తాడో, అతని చేత నీవు కూడా సదా నమిత (గౌరవిత) అవుతావు. నిన్ను నమస్కరించినప్పుడు దేవేశ్వరునికీ నమస్కారం అవుతుంది—ఇది నా భావన.

Word by Word

• यः: who (he who)
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सम्बन्ध-प्रत्यय

• तम्: him
• तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• नमति: bows to; salutes
• नमति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नम् (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• देवेशम्: the Lord of gods
• देवेशम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: देवेश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• तेन: thereby; by that (act)
• तेन: Hetu/Karana (Cause/Instrument/हेतु-करण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम (2nd person)

• सर्वदा: always
• सर्वदा: Kāla (Time/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: सर्वदा (अव्यय)
• Form: अव्यय (कालवाचक)

• नता: bowed; humble
• नता: Pratipādya (Predicate/विशेष्य-सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: नम् (धातु) + क्त (प्रत्यय)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त, स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘bowed’

• नतायाम्: when (you are) bowed
• नतायाम्: Adhikaraṇa (Locative absolute/सति-सप्तमी)
• Type: Noun
• Root: नता (प्रातिपदिक/क्तान्त)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; सति-सप्तमी (locative absolute) ‘when (you are) bowed’

• त्वयि: in you; with respect to you
• त्वयि: Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सप्तमी, एकवचन; सर्वनाम

• देवेशः: the Lord of gods
• देवेशः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देवेश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• नतः: bowed
• नतः: Pratipādya (Predicate/विशेष्य-सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: नम् (धातु) + क्त (प्रत्यय)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• स्यात्: would be; may be
• स्यात्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• इति: thus
• इति: Vākyārtha-marker (Quotation marker)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय (वाक्यसमाप्ति/उद्धरण)

• मे: my
• मे: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी, एकवचन; सर्वनाम

• मतिः: opinion; thought
• मतिः: Karta/Pratipādya (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

Speaker

Unspecified within snippet (contextual speaker not explicit)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A speaker explains that bowing to Devēśa simultaneously honors the addressed figure; a conceptual scene of devotees bowing to Umā and Śiva together, emphasizing inseparability.

Characters & Entities

• Deveśa (Lord of gods)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

True reverence is never isolated: honour offered to the supreme Lord extends sanctity and honour to everything connected with him.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse functions as a general māhātmya principle within the Nāgarakhaṇḍa tīrtha context, reinforcing the power of bowing at the sacred locale.

What ritualistic prescription is mentioned?

Namaskāra (bowing) to the Deveśa is highlighted as an efficacious devotional act.