Home›Skanda Purana›Nagara Khanda›Tirtha Mahatmya›Adhyaya 47›Shloka 7
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 7

Devanagari script

चमत्कारपुरे क्षेत्रे पीठे तत्र द्विजोत्तमाः । महाकालस्य देवस्य पुरतो रात्रिजागरम् । करोति श्रद्धया युक्तः सभार्यः स महीपतिः

Transliteration

camatkārapure kṣetre pīṭhe tatra dvijottamāḥ | mahākālasya devasya purato rātrijāgaram | karoti śraddhayā yuktaḥ sabhāryaḥ sa mahīpatiḥ

Translation

హే ద్విజోత్తములారా! చమత్కారపుర క్షేత్రంలోని ఆ పీఠమున, ఆ మహీపతి భార్యతో కూడి మహాకాల దేవుని సమక్షమున శ్రద్ధతో రాత్రిజాగరణం చేసెను.

Word by Word
चमत्कारपुरेin Camatkārapura
चमत्कारपुरे:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootcamatkāra + pura (चमत्कार प्रातिपदिक + पुर प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (n.), सप्तमी (Loc./7th), एकवचन (sg.); तत्पुरुष-समास (चमत्कारस्य पुरम्)
क्षेत्रेin the sacred field
क्षेत्रे:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootkṣetra (क्षेत्र प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (n.), सप्तमी (Loc./7th), एकवचन (sg.)
पीठेat the shrine/seat
पीठे:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootpīṭha (पीठ प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (n.), सप्तमी (Loc./7th), एकवचन (sg.)
तत्रthere
तत्र:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial modifier/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Roottatra (अव्यय)
Formअव्यय (देशवाचक क्रियाविशेषण/adverb of place)
द्विजोत्तमाःO best of Brahmins
द्विजोत्तमाः:
Sambodhana/Address (Vocative sense in context/सम्बोधनार्थ)
TypeNoun
Rootdvija + uttama (द्विज प्रातिपदिक + उत्तम प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), प्रथमा (Nom./1st), बहुवचन (pl.); कर्मधारय-समास (उत्तमा द्विजाः)
महाकालस्यof Mahākāla
महाकालस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootmahā + kāla (महा प्रातिपदिक + काल प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), षष्ठी (Gen./6th), एकवचन (sg.); कर्मधारय-समास (महान् कालः)
देवस्यof the god
देवस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootdeva (देव प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), षष्ठी (Gen./6th), एकवचन (sg.)
पुरतःin front of
पुरतः:
Adhikaraṇa (Spatial relation/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootpurataḥ (अव्यय)
Formअव्यय (उपसर्गसदृश/पूर्वसर्ग; स्थानवाचक—‘in front of’)
रात्रिजागरम्night vigil
रात्रिजागरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootrātri + jāgara (रात्रि प्रातिपदिक + जागर प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (n.), द्वितीया (Acc./2nd), एकवचन (sg.); तत्पुरुष-समास (रात्रौ जागरम्)
करोतिdoes/performs
करोति:
Kriyā (Main verb/क्रिया)
TypeVerb
Root√kṛ (कृ धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन (sg.)
श्रद्धयाwith faith
श्रद्धया:
Karaṇa (Means/Instrument/करण)
TypeNoun
Rootśraddhā (श्रद्धा प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (f.), तृतीया (Instr./3rd), एकवचन (sg.)
युक्तःendowed/engaged
युक्तः:
Viśeṣaṇa (Adjective of mahīpatiḥ/विशेषण)
TypeAdjective
Rootyukta (√yuj/युज् धातु, क्त-प्रत्यय)
Formपुंलिङ्ग (m.), प्रथमा (Nom./1st), एकवचन (sg.); क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त
सभार्यःwith (his) wife
सभार्यः:
Viśeṣaṇa (Adjective of mahīpatiḥ/विशेषण)
TypeAdjective
Rootsa + bhāryā (स- उपसर्गसदृश + भार्या प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), प्रथमा (Nom./1st), एकवचन (sg.); तत्पुरुष-समास (भार्यया सहितः)
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roottad (तद् सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), प्रथमा (Nom./1st), एकवचन (sg.)
महीपतिःthe king/lord of the earth
महीपतिः:
Karta (Subject apposition/कर्ता)
TypeNoun
Rootmahī + pati (मही प्रातिपदिक + पति प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), प्रथमा (Nom./1st), एकवचन (sg.); तत्पुरुष-समास (महीनां पतिः)
Speaker

Sūta

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Camatkārapura

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: dvijoत्तमāḥ (addressed audience: ‘O best of twice-born’)

Visual Art Cues

Scene: Inside the sanctified pīṭha of Camatkārapura, the king and queen stand before Mahākāla’s shrine through the night, lamps flickering, priests and brāhmaṇas nearby, the atmosphere dense with devotion.

Characters & Entities
C
Camatkārapura
M
Mahākāla

FAQs

Faithful wakeful worship (jāgaraṇa) before Śiva is presented as a powerful act of devotion within tīrtha-māhātmya.

Camatkārapura kṣetra and its pīṭha, where Mahākāla is worshipped, is explicitly named.

Rātri-jāgara: keeping a night vigil in the presence of Mahākāla, performed with śraddhā and (here) together with one’s spouse.

←Previous Verse
Next Verse→