Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 69

Devanagari script

तथा यो भास्करं पश्येद्बृहद्वलप्रतिष्ठितम् । वत्सरं रविवारेण यावत्कृत्वा क्षणं नरः । स मुच्यते नरो रोगैर्यदि स्याद्रोगसंयुतः

Transliteration

tathā yo bhāskaraṃ paśyedbṛhadvalapratiṣṭhitam | vatsaraṃ ravivāreṇa yāvatkṛtvā kṣaṇaṃ naraḥ | sa mucyate naro rogairyadi syādrogasaṃyutaḥ

Translation

అలాగే బృహద్బలుడు ప్రతిష్ఠించిన భాస్కరుని దర్శించినవాడు—ఒక సంవత్సరం పాటు ప్రతి ఆదివారము క్షణమాత్రమైనా అలా చేస్తే—రోగగ్రస్తుడైనా రోగముల నుండి విముక్తుడగును.

Word by Word

• तथा: thus, in that way
• तथा: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: tathā (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (indeclinable adverb: 'thus/in that manner')

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: yad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन; सम्बन्धवाचक सर्वनाम (relative pronoun)

• भास्करम्: the Sun (Bhāskara)
• भास्करम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: bhāskara (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन

• पश्येत्: should see
• पश्येत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √dṛś (दृश्)
• Form: विधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• बृहद्वलप्रतिष्ठितम्: installed at Bṛhadvala
• बृहद्वलप्रतिष्ठितम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: bṛhadvala + pratiṣṭhita (प्रातिपदिक; कृदन्त-भूतकृदन्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन; 'प्रतिष्ठित' (PPP of √sthā with prati-) विशेषणम्

• वत्सरम्: for a year
• वत्सरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: vatsara (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन; कालपरिमाणवाचक

• रविवारेण: by/with (observance on) Sunday
• रविवारेण: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: ravivāra (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd case), एकवचन; 'रवि-वारेण' (Sunday) करण/हेतुवाचक

• यावत्: as long as, to the extent that
• यावत्: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: yāvat (अव्यय)
• Form: अव्यय; परिमाण/अवधिवाचक (as long as/so much as)

• कृत्वा: having done
• कृत्वा: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √kṛ (कृ)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; पूर्वकालिक क्रिया (having done)

• क्षणम्: a moment
• क्षणम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: kṣaṇa (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन; कालपरिमाणवाचक

• नरः: a man
• नरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: nara (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: tad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन; संकेतवाचक सर्वनाम (demonstrative pronoun)

• मुच्यते: is freed
• मुच्यते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √muc (मुच्)
• Form: लट् (present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; कर्मणि प्रयोग (passive)

• नरः: the man
• नरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: nara (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन; पुनरुक्ति (apposition)

• रोगैः: from diseases
• रोगैः: Apadana (Ablative sense/अपादान)
• Type: Noun
• Root: roga (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd case), बहुवचन; अपादानार्थे तृतीया (from/away from)

• यदि: if
• यदि: Sambandha (Clause linker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: yadi (अव्यय)
• Form: अव्यय; शर्तवाचक निपात (conditional particle: if)

• स्यात्: should be
• स्यात्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √as (अस्)
• Form: विधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• रोगसंयुतः: afflicted with disease
• रोगसंयुतः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: roga + saṃyuta (प्रातिपदिक; कृदन्त-भूतकृदन्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन; 'संयुत' (PPP of √yuj with sam-) विशेषणम्

Speaker

Sūta (continuing narration)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Puṣkara (Bhāskara-darśana at Bṛhadbala-pratiṣṭhita)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A pilgrim, weak with illness, stands at Puṣkara before a radiant Bhāskara image said to be installed by King Bṛhadbala; it is Sunday, the sun’s disc blazing above the lake; the pilgrim offers arghya and receives healing grace.

Characters & Entities

• Bhāskara (Sūrya)
• Bṛhadbala
• Ravivāra (Sunday)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Regular darśana with faith—especially aligned to Sūrya’s day (Sunday)—is praised as a disciplined path to purification and relief from suffering.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Sūrya image installed by King Bṛhadbala at the chapter’s sacred kṣetra (within the Puṣkara-traya context) is glorified as a healing focus of darśana.

What ritualistic prescription is mentioned?

Bhāskara-darśana (beholding Sūrya’s installed image) on each Sunday for one year—even briefly—promised as a remedy for disease.