Home›Skanda Purana›Nagara Khanda›Tirtha Mahatmya›Adhyaya 38›Shloka 15
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 15

Devanagari script

सूत उवाच । एवमुक्त्वा स भगवांस्ततश्चादर्शनं गतः । सोऽपि राजा प्रहृष्टा त्मा स्थितस्तत्रैव मुक्तिभाक्

Transliteration

sūta uvāca | evamuktvā sa bhagavāṃstataścādarśanaṃ gataḥ | so'pi rājā prahṛṣṭā tmā sthitastatraiva muktibhāk

Translation

సూతుడు పలికెను—ఇట్లు చెప్పి భగవంతుడు అనంతరం దర్శనానికి అగోచరుడయ్యెను. ఆ రాజు కూడా హర్షితహృదయుడై అక్కడే నిలిచి మోక్షభాగ్యుడయ్యెను.

Word by Word
सूतःSūta (the narrator)
सूतः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसूत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
एवम्thus
एवम्:
Kriya-visheshana (Adverbial modifier)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (adverb of manner)
उक्त्वाhaving spoken
उक्त्वा:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु) + क्त्वा (कृदन्त)
Formक्त्वान्त अव्यय (absolutive/gerund), पूर्वकालिक क्रिया (prior action)
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
भगवान्the Blessed Lord
भगवान्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभगवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
ततःthen, thereafter
ततः:
Kriya-visheshana (Adverbial modifier)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; काल/क्रमवाचक (then/thereafter)
चand
च:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक (conjunction)
अदर्शनम्invisibility; out of sight
अदर्शनम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअदर्शन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन
गतःwent; departed
गतः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकालिक कृदन्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
अपिalso
अपि:
Sambandha (Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; अपि-कार (also/even)
राजाthe king
राजा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
प्रहृष्टात्माwith delighted heart
प्रहृष्टात्मा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootप्रहृष्ट (कृदन्त/प्रातिपदिक) + आत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (qualifying rājā)
स्थितःstood; remained
स्थितः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्था (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकालिक कृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक (locative adverb)
एवindeed; just
एव:
Sambandha (Particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (emphasis/only)
मुक्तिभाक्partaker of liberation
मुक्तिभाक्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootमुक्ति (प्रातिपदिक) + भज् (धातु) → भाक् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (qualifying rājā); षष्ठी-तत्पुरुष (muktiṃ bhajate iti)
Speaker

Sūta

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dhundhumāreśvara-kṣetra (contextual)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Śaunaka and the Naimiṣāraṇya sages (implied)

Visual Art Cues

Scene: A radiant Lord finishes speaking and vanishes (antardhāna) in a halo of light; the king stands with folded hands, eyes moist yet serene, remaining at the sacred spot as if rooted, signifying liberation.

Characters & Entities
S
Sūta
Ś
Śiva (Bhagavān)
D
Dhundhumāra (the king, context)
C
Camatkārapura (context)

FAQs

True fulfillment of a tīrtha narrative is mokṣa: the devotee remains anchored in sacred practice until liberation is won.

Camatkārapura kṣetra is implied as the place where steadfast devotion culminates in mukti.

Implicitly, continued residence/steadfastness in worship at the sacred site is praised; no new rite is introduced in this closing verse.

←Previous Verse
Next Verse→