Adhyaya 33

Verse 1

। सूत उवाच । अगस्त्यस्याश्रमोऽन्योस्ति तथा तत्र द्विजोत्तमाः । यत्र तिष्ठति विश्वात्मा स्वयं देवो महेश्वरः

సూతుడు పలికెను—ఓ ద్విజశ్రేష్ఠులారా, అగస్త్యుని మరొక ఆశ్రమం ఉంది; అక్కడ విశ్వాత్ముడైన దేవ మహేశ్వరుడు స్వయంగా నివసిస్తాడు।

Verse 2

शुक्लपक्षे चतुर्दश्यां चैत्रमासे दिवाकरः । स्वयमभ्येत्य देवेशं पूजयत्येव शंकरम्

చైత్రమాస శుక్లపక్ష చతుర్దశిన సూర్యదేవుడు స్వయంగా వచ్చి దేవేశుడైన శంకరుని పూజిస్తాడు।

Verse 3

तस्मादन्योऽपि यस्तस्यां भक्त्या चागत्य शंकरम् । तमेव पूजयेद्भक्त्या स याति देवमन्दिरम्

కాబట్టి ఎవడైనా భక్తితో అక్కడికి వచ్చి ఆ శంకరునే భక్తితో పూజిస్తే, వాడు దేవధామానికి చేరుతాడు।

Verse 4

यस्तत्र कुरुते श्राद्धं सम्यक्छ्रद्धासमन्वितः । पितरस्तस्य तृप्यंते पितृमेधे कृते यथा

అక్కడ శ్రద్ధతో విధివిధానంగా శ్రాద్ధం చేసే వాడి పితృదేవతలు, పితృమేధ యాగం చేసినట్లే తృప్తి చెందుతారు।

Verse 5

ऋषय ऊचुः । अगस्त्यस्याश्रमं प्राप्य कस्माद्देवो दिवाकरः । प्रदक्षिणां प्रकुरुते वदैतन्मे सुविस्तरम्

ఋషులు పలికారు—అగస్త్యాశ్రమానికి చేరిన తరువాత దేవదివాకరుడు (సూర్యుడు) ఎందుకు ప్రదక్షిణ చేస్తాడు? దీనిని మాకు విస్తారంగా చెప్పండి।

Verse 6

सूत उवाच । कथयामि कथामेतां शृणुत द्विज सत्तमाः । अस्ति विंध्य इति ख्यातः पर्वतः पृथिवीतले

సూతుడు పలికాడు—ఈ కథను నేను వివరిస్తాను; ఓ ఉత్తమ ద్విజులారా, వినండి। భూమిమీద ‘వింధ్య’ అని ప్రసిద్ధమైన ఒక పర్వతం ఉంది।

Verse 7

यस्य वृक्षाग्रशाखायां संलग्नास्तरणेः कराः । पुष्पपूगा इवाधःस्थैर्लक्ष्यंते मुग्धसि द्धकैः

ఆ పర్వతంలో చెట్ల అగ్రశాఖలపై సూర్యకిరణాలు అంటుకున్నట్లుగా కనిపిస్తాయి; క్రింద నివసించే అమాయక సిద్ధులకు అవి వేలాడే పుష్పగుచ్ఛాలవలె తోస్తాయి।

Verse 8

अनभिज्ञास्तमिस्रस्य यस्य सानुनिवासिनः । रत्नप्रभाप्रणुन्नस्य कृष्णपक्षनिशास्वपि

ఆ పర్వతపు సానువుల్లో నివసించేవారు చీకటిని ఎరుగరు; రత్నాల కాంతి దానిని తరిమివేస్తుంది—కృష్ణపక్ష రాత్రుల్లో కూడా।

Verse 9

यस्य सानुषु मुंचंतो भांति पुष्पाणि पादपाः । वायुवेगवशान्नूनं नीरौघ नीरदा इव

దాని కొండచరియలపై వృక్షాలు పుష్పాలను జారవిడుస్తూ, వాయువేగం చేత నడిపింపబడిన మేఘాలు జలధారలను కురిపిస్తున్నట్లుగా ప్రకాశిస్తాయి।

Verse 10

यस्मिन्नानामृगा भांति धावमाना इतस्ततः । कलत्रपुत्रपुष्ट्यर्थं लोभार्थं मानवा इव

అక్కడ నానావిధ మృగాలు ఇటూ అటూ పరుగెత్తుతూ కనిపిస్తాయి—లోభంతో భార్యా-పుత్రుల పోషణార్థం మనుషులు పరుగులు తీసినట్లుగా।

Verse 11

निर्यासच्छद्मना बाष्पं वासिताशेषदिङ्मुखम् । मुञ्चंति तरवो यत्र दन्तिदन्तक्षतत्वचः

ఏ చోట ఏనుగుల దంతాల గాయాలతో చర్మం చీలిన వృక్షాలు, నిర్యాసం అనే ముసుగులో కన్నీళ్లవలె రసాన్ని విడిచిపెట్టి, సమస్త దిక్కులను సువాసనతో నింపుతాయి।

Verse 12

चीरिकाविरुतैर्दीर्घै रुदंत इव चापरे । हस्तिहस्तहता वृक्षा मन्यन्ते यस्य सानुषु

మరికొందరు చీరికా పక్షుల దీర్ఘ కేకలను విని, దాని కొండచరియలపై ఏనుగుల సొండల దెబ్బలతో కూలిన వృక్షాలు ఏడుస్తున్నట్లుగా భావిస్తారు।

Verse 13

इतश्चेतश्च गच्छद्भिर्निर्झरांभोभिरावृतः । शुशुभे सितवस्त्राढ्यैः पुमानिव विभूषितः

ఇటూ అటూ ప్రవహించే జలపాత జలాలతో ఆవరించబడిన ఆ పర్వతం, విస్తారమైన తెల్ల వస్త్రాలతో అలంకరించబడిన పురుషునివలె ప్రకాశించింది।

Verse 14

यस्य स्पर्द्धा समुत्पन्ना पूर्वं सह सुमेरुणा । ततः प्राह सहस्रांशुं गत्वा स क्रोधमूर्च्छितः

ఆ వింధ్యపర్వతానికి ముందుగా సుమేరుతో పోటీ భావం కలిగింది. తరువాత కోపమూర్ఛతో సహస్రకిరణ భాస్కరుని దగ్గరకు వెళ్లి పలికెను.

Verse 15

कस्माद्भास्कर मेरोस्त्वं प्रकरोषि प्रदक्षिणाम् । कुलपर्वतसंज्ञेऽपि न करोषि कथं मयि

వింధ్యుడు అన్నాడు— “ఓ భాస్కరా! నీవు మేరు పర్వతాన్ని ఎందుకు ప్రదక్షిణం చేస్తావు? నేనూ ‘కులపర్వత’మని ప్రసిద్ధుడనే; మరి నన్ను ఎందుకు ప్రదక్షిణం చేయవు?”

Verse 16

भास्कर उवाच । न वयं श्रद्धया तस्य गिरेः कुर्मः प्रदक्षिणाम् । एष मे विहितः पन्था येनेदं विहितं जगत्

భాస్కరుడు అన్నాడు— “మేము ఆ గిరిని వ్యక్తిగత శ్రద్ధతో ప్రదక్షిణం చేయము. నాకు విధించబడిన మార్గం ఇదే; ఈ మార్గం ద్వారానే ఈ జగత్తు సక్రమంగా నియమితమైంది.”

Verse 17

तस्य तुंगानि शृंगाणि व्याप्य खं संश्रितानि च । तेन संजायते तस्य बलादेव प्रद क्षिणा

దాని ఎత్తైన శిఖరాలు ఆకాశాన్ని వ్యాపించి నిలిచివున్నాయి; అందువల్ల ఆ పర్వత ప్రభావబలంతోనే ప్రదక్షిణా గతి ఏర్పడుతుంది.

Verse 18

एतच्छ्रुत्वा विशेषेण संक्रुद्धो विंध्यपर्वतः । प्रोवाच पश्य भानो त्वं तर्हि तुंगत्वमद्य मे । रुरोधाथ नभोमार्गं येन गच्छति भास्करः

ఇది విని వింధ్యపర్వతం అత్యంత కోపించి— “ఓ భానూ! నేడు నా ఎత్తును చూడు” అని పలికెను. తరువాత భాస్కరుడు వెళ్లే ఆకాశమార్గాన్ని అడ్డగించాడు.

Verse 19

अथ रुद्धं समालोक्य मार्गं वासरनायकः । चिन्तयामास चित्ते स्वे सांप्रतं किं करोम्यहम्

అప్పుడు తన మార్గం అడ్డుపడినదని చూచి దిననాయకుడు సూర్యుడు తన హృదయంలో ఆలోచించాడు— “ఇప్పుడు నేను ఏమి చేయాలి?”

Verse 20

करोमि यद्यहं चास्य पर्वतस्य प्रदक्षिणाम् । तद्भविष्यति कालस्य चलनं भुवनत्रये

“నేను ఈ పర్వతాన్ని ప్రదక్షిణ చేస్తే, త్రిలోకములలో కాలగతి స్వయంగా తప్పుదారి పడుతుంది.”

Verse 21

मासर्तुभुवनानां च तथा भावी विपर्ययः । अग्निष्टोमादिकाः सर्वाः क्रिया यास्यंति संक्षयम् । नष्टयज्ञोत्सवे लोके देवानां स्यान्महाव्यथा

“మాసాలు, ఋతువులు, లోకాలు అన్నిటిలోనూ విపర్యయం కలుగుతుంది. అగ్నిష్టోమాది సమస్త క్రియలు క్షయమవుతాయి. లోకంలో యజ్ఞోత్సవాలు నశిస్తే దేవతలకు మహావ్యథ కలుగుతుంది.”

Verse 22

एवं संचिन्त्य चित्तेन बहुधा तीक्ष्णदीधितिः । जगाम मनसा भीतः सोऽगस्त्यं मुनिपुंगवम्

ఇలా అనేక విధాలుగా మనసులో ఆలోచించి, తీక్ష్ణకిరణుడైన సూర్యుడు హృదయంలో భయంతో, మనసుతోనే మునిపుంగవుడు అగస్త్యుని వైపు వెళ్లాడు.

Verse 23

नान्योस्ति वारणे शक्तो विंधस्यास्य हि तं विना । अगस्त्यं ब्राह्मणश्रेष्ठं मित्रावरुणसंभवम्

ఆయనను తప్ప ఈ వింధ్యాన్ని ఆపగల శక్తి మరెవరికీ లేదు— మిత్ర-వరుణసంభవుడైన బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠ అగస్త్యుడే.

Verse 24

ततो द्विजमयं रूपं स कृत्वा तीक्ष्णदीधितिः । चमत्कारपुरक्षेत्रे तस्याश्रमपदं ययौ

అప్పుడు తೀಕ್ಷ్ణకిరణుడైన సూర్యుడు బ్రాహ్మణరూపం ధరించి చమత్కారపుర పుణ్యక్షేత్రంలో అగస్త్యముని ఆశ్రమస్థానానికి వెళ్లెను।

Verse 25

ततस्तु वैश्वदेवांते वेदोच्चारपरायणः । प्रोवाच सोऽतिथिः प्राप्तस्तवाहं मुनिसत्तम

ఆపై వైశ్వదేవ కర్మాంతంలో, వేదోచ్చారణలో నిమగ్నుడైన ఆ అతిథి పలికెను—“హే మునిశ్రేష్ఠా, నేను మీ అతిథిగా వచ్చితిని।”

Verse 26

ततोऽगस्त्यः कृतानन्दः स्वागतं ते महामुने । मनोरथ इवाध्यातो योऽग्निकार्यांत आगतः

అప్పుడు ఆనందభరితుడైన అగస్త్యుడు పలికెను—“హే మహామునీ, స్వాగతం. నా అగ్నికార్యాంతంలో మీరు మనోరథం నెరవేరినట్లుగా వచ్చితిరి।”

Verse 27

तत्त्वं ब्रूहि मुनिश्रेष्ठ यद्ददामि तवेप्सितम् । अदेयं नास्ति मे किञ्चित्कालेऽस्मिन्प्रार्थितस्य च

“హే మునిశ్రేష్ఠా, మీ నిజమైన అభిప్రాయాన్ని చెప్పండి; నేను మీకు ఇష్టమైనదాన్ని ప్రసాదించుదును. ఈ సమయంలో ప్రార్థించువానికి నాకు అప్రదేయమని ఏదీ లేదు।”

Verse 28

भास्कर उवाच । अहं भास्कर आयातो विप्ररूपेण सन्मुने । सर्वकार्यक्षमं मत्वा त्वामेकं भुवनत्रये

భాస్కరుడు పలికెను—“హే సన్మునీ, నేను భాస్కరుడు (సూర్యుడు). బ్రాహ్మణరూపంలో వచ్చితిని; త్రిభువనములలో సమస్త కార్యములను సాధించగలవాడిగా నిన్నొక్కడినే ఎరిగి వచ్చితిని।”

Verse 29

त्वया पूर्वं सुरार्थाय प्रपीतः पयसांनिधिः । वातापिश्च तथा दैत्यो भक्षितो द्विजकण्टकः

పూర్వం దేవుల హితార్థం నీవు సముద్రజలాన్ని త్రాగివేసితివి; అలాగే బ్రాహ్మణులకు కంటకమైన దైత్యుడు వాతాపినీ నీవు భక్షించితివి।

Verse 30

तस्माद्गतिर्भवास्माकं सांप्रतं मुनिसत्तम । देवानामिह वर्णानां त्वमेव शरणं यतः

కాబట్టి, ఓ మునిశ్రేష్ఠా, ఇప్పుడే మా గతి, మా శరణమై ఉండుము; ఇక్కడ దేవులకు మరియు వర్ణాలకు నీవే ఏకైక ఆశ్రయము।

Verse 31

सूत उवाच । तच्छ्रुत्वा स मुनिर्विप्रा विशेषेण प्रहर्षितः । अर्घ्यं दत्त्वा दिनेशाय ततः प्रोवाच सादरम्

సూతుడు పలికెను—ఓ బ్రాహ్మణులారా, అది విని ఆ ముని విశేషంగా హర్షించెను. దినేశుడైన సూర్యదేవునికి అర్ఘ్యమర్పించి, తరువాత సాదరంగా పలికెను।

Verse 32

धन्योऽस्म्यनुगृहीतोस्मि यन्मे त्वं गृहमागतः । तस्माद्ब्रूहि करिष्यामि तव वाक्यमखंडितम्

నేను ధన్యుడను, అనుగ్రహింపబడితిని—నీవు నా గృహమునకు వచ్చితివి. కాబట్టి ఆజ్ఞాపించుము; నీ వాక్యమును నేను అఖండితంగా నెరవేర్చుదును।

Verse 33

भास्कर उवाच । एष विंध्याचलोऽस्माकं मार्गमावृत्य संस्थितः । स्पर्द्धया गिरिमुख्यस्य सुमेरोर्मुनिसतम

భాస్కరుడు పలికెను—ఓ మునిశ్రేష్ఠా, పర్వతముఖ్యుడైన సుమేరుతో స్పర్ధచేత ఈ వింధ్యాచలం మా మార్గాన్ని ఆవరించి నిలిచియున్నది।

Verse 34

सामाद्यैर्विविधोपायैस्तस्मादेनं निवारय । कालात्ययो यथा न स्याद्गतेर्भंगस्तथा कुरु

కాబట్టి సామము మొదలైన వివిధ ఉపాయాలతో ఇతనిని నిరోధించు. కాలవిలంబం కలగకుండా, మా గతి భంగం కాకుండా అట్లు చేయుము.

Verse 35

अगस्त्य उवाच । अहं ते वारयिष्यामि वर्धमानं कुलाचलम् । स्वस्थानं गच्छ तस्मात्त्वं सुखीभव दिवाकर

అగస్త్యుడు పలికెను—వృద్ధి చెందుచున్న ఆ కులాచలమును నేను నిరోధించెదను. కావున, ఓ దివాకరా, స్వస్థానమునకు వెళ్లి సుఖముగా ఉండు.

Verse 36

ततः स प्रेषितस्ते न भास्करस्तीक्ष्णदीधितिः । स्वं स्थानं प्रययौ हृष्टस्तमामंत्र्य मुनीश्वरम्

అప్పుడు నీవు పంపిన తీక్ష్ణకిరణ భాస్కరుడు మునీశ్వరుని అనుమతి తీసుకొని హర్షముతో తన స్వస్థానమునకు వెళ్లెను.

Verse 37

अगस्त्योऽपि द्रुतं गत्वा विंध्यं प्रोवाच सादरम् । न्यूनतां व्रज मद्वाक्याच्छीघ्रं पर्वतसत्तम

అగస్త్యుడు కూడా వేగముగా వెళ్లి వింధ్యుని సాదరముగా పలికెను—ఓ పర్వతశ్రేష్ఠా, నా వాక్యముచే త్వరగా తక్కువ స్థితిని పొందుము.

Verse 38

दाक्षिणात्येषु तीर्थेषु स्नाने जाताद्य मे मतिः । तवायत्ता गिरे सैव तत्कुरुष्व यथोचितम्

ఈ రోజు దక్షిణదేశ తీర్థములలో స్నానము చేయుటకు నా సంకల్పము కలిగింది. ఓ గిరీ, ఆ యోచన నీపై ఆధారపడినది; కావున యథోచితముగా చేయుము.

Verse 39

स तस्य वचनं श्रुत्वा विंध्यः पर्वतसत्तमः । अभजन्निम्नतां सद्यो विनयेन समन्वितः

ఆ మాటలు విని పర్వతశ్రేష్ఠుడైన వింధ్యుడు వినయంతో కూడి తక్షణమే తన శిఖరాన్ని వంచి నతుడయ్యాడు।

Verse 40

अगस्त्योऽपि समासाद्य तस्यांतं दक्षिणं द्विजाः । त्वयैवं संस्थितेनाथ स्थातव्यमित्युवाच तम्

ఓ ద్విజులారా, అగస్త్యుడు కూడా దాని దక్షిణాంతాన్ని చేరి అతనితో—“ఓ నాథా, నీవు ఇలానే స్థిరంగా నిలిచి ఉండవలెను” అని పలికెను।

Verse 42

स तथेति प्रतिज्ञाय शापाद्भीतो नगोत्तमः । न जगाम पुनर्वृद्धिं तस्यागमनवांछया

పర్వతశ్రేష్ఠుడు “అలాగే” అని ప్రతిజ్ఞ చేసి, శాపభయంతో, ఆయన (అగస్త్యుని) రాక కోరికతో మళ్లీ పెరగలేదు।

Verse 43

सोऽपि तेनैवमार्गेण निवृत्तिं न करोति च । यावदद्यापि विप्रेंद्रा दक्षिणां दिशमाश्रित तः

అతడూ (అగస్త్యుడు) అదే మార్గం ద్వారా తిరిగి రాడు; ఓ విప్రశ్రేష్ఠులారా, ఈనాటికీ ఆయన దక్షిణ దిశలోనే నివసిస్తున్నాడు।

Verse 44

अथ तत्रैव चानीय लोपामुद्रां मुनीश्वरः । समाहूय सहस्रांशुं ततः प्रोवाच सादरम्

అప్పుడు అక్కడే మునీశ్వరుడు లోపాముద్రను తీసుకొచ్చి, సహస్రాంశు సూర్యదేవుని ఆహ్వానించి, ఆపై గౌరవంతో పలికెను।

Verse 45

तव वाक्यान्मया त्यक्तः स्वाश्रमस्तीक्ष्णदी धिते । तवार्थे च न गंतव्यं भूयस्तत्र कथंचन

హే తీక్ష్ణదీధితే! నీ వాక్యముచేత నేను నా ఆశ్రమాన్ని విడిచితిని. నీ నిమిత్తమే నేను మళ్లీ ఎప్పటికీ, ఏ విధంగానూ, అక్కడికి వెళ్లను.

Verse 46

तस्मान्मद्वचनाद्भानो चतुर्दश्यां मधौ सिते । यन्मया स्थापितं तत्र लिंगं पूज्यं हि तत्त्व या

కాబట్టి, హే భానూ! నా వచనానుసారంగా మధు మాసము (చైత్ర) శుక్ల చతుర్దశినాడు అక్కడ నేను స్థాపించిన ఆ లింగాన్ని తత్త్వబోధతో, విధివిధానంగా నిశ్చయంగా పూజించవలెను.

Verse 47

भास्कर उवाच । एवं मुने करिष्यामि तव वाक्यादसंशयम् । पूजयिष्यामि तल्लिंगं वर्षांते स्वयमेव हि

భాస్కరుడు పలికెను—హే మునీ! నీ వాక్యానుసారంగా నేను సందేహం లేకుండా అలాగే చేస్తాను. సంవత్సరాంతంలో నేనే స్వయంగా ఆ లింగాన్ని పూజిస్తాను.

Verse 48

योऽन्यो हि तद्दिने लिंगं पूजयिष्यति मानवः । मम लोकं समासाद्य स भविष्यति मुक्तिभाक्

అదే రోజున మరెవడైన మనిషి ఆ లింగాన్ని పూజిస్తే, అతడు నా లోకాన్ని చేరి ముక్తిని పొందువాడగును.

Verse 49

सूत उवाच । एतस्मात्कारणात्तत्र भगवांस्तीक्ष्णदीधितिः । चैत्रशुक्लचतुर्दश्यां सांनिध्यं कुरुते सदा

సూతుడు పలికెను—ఈ కారణముచేతనే అక్కడ తీక్ష్ణదీధితి భగవాన్ (సూర్యుడు) చైత్ర శుక్ల చతుర్దశినాడు ఎల్లప్పుడూ తన సాన్నిధ్యాన్ని ప్రసాదిస్తాడు.

Verse 50

एतद्वः सर्वमाख्यातं यत्पृष्टोस्मि द्विजोत्तमाः । भूयो वदत वै कश्चित्संदेहश्चे द्धृदि स्थितः

హే ద్విజోత్తములారా! మీరు అడిగినదంతా నేను వివరించాను. ఇంకా మీ హృదయాలలో ఏదైనా సందేహం నిలిచిఉంటే, మళ్లీ చెప్పండి—మళ్లీ ప్రశ్నించండి.