Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 74
Devanagari script
अथ यः कुरुते कर्म तत्र विष्ठाप्रशोधनम् । सोऽभ्येत्य तमुवाचेदं कोपसंरक्तलोचनः
Transliteration
atha yaḥ kurute karma tatra viṣṭhāpraśodhanam | so'bhyetya tamuvācedaṃ kopasaṃraktalocanaḥ
Translation
అప్పుడు అక్కడ విసర్జ్య శుద్ధి చేయుటే విధిగా ఉన్నవాడు, కోపంతో ఎర్రబడిన కన్నులతో అతని దగ్గరకు వచ్చి ఇలా అన్నాడు.
Word by Word
अथthen
अथ:
Discourse marker (निपात)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; अनुक्रम/आरम्भसूचक (then/now)
यःwho
यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धसूचक-यः (relative pronoun)
कुरुतेdoes
कुरुते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलट् (वर्तमान), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
कर्मwork/deed
कर्म:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकर्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
तत्रthere/in that
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक (locative adverb: ‘there/in that matter’)
विष्ठाप्रशोधनम्cleaning of excrement
विष्ठाप्रशोधनम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootविष्ठा + प्रशोधन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (विष्ठायाः प्रशोधनम् = ‘cleaning of feces’)
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
अभ्येत्यhaving approached
अभ्येत्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootअभि-इ (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund); धातुः—इ, उपसर्गः—अभि; ‘having approached’
तम्him
तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (परफेक्ट), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
इदम्this
इदम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; वाक्यविषय-निर्देश (this [speech])
कोपसंरक्तलोचनःwith eyes reddened by anger
कोपसंरक्तलोचनः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootकोप + संरक्त + लोचन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—बहुव्रीहिः (कोपेन संरक्ते लोचने यस्य = ‘whose eyes are reddened with anger’)
Speaker
Sūta (narration)
Tirtha Mahatmya
Type: kshetra
Visual Art Cues
Scene: A worker responsible for cleaning approaches, face flushed, eyes red with anger, confronting the disguised cleaner at the foul site.
Characters & Entities
W
worker (cleaner)R
rājā (disguised)FAQs
Ego and livelihood concerns can trigger anger; dharma is tested when service intersects with social roles and resentment.
The verse does not name a tīrtha; it continues the moral narrative within the sacred-place discourse.
None; it narrates an interpersonal confrontation arising from assigned work.