
అధ్యాయం 30లో ఋషులు—ఆ స్థలంలో సిద్ధేశ్వరుడు ఎలా ప్రసన్నుడయ్యాడని ప్రశ్నిస్తారు. సూతుడు పూర్వవృత్తాంతాన్ని చెబుతాడు—హంస అనే ఒక సిద్ధుడు సంతానలేమి, వృద్ధాప్య బాధతో కలతచెంది ఉపాయం కోరుతూ అంగిరసపుత్రుడు బృహస్పతిని ఆశ్రయించాడు. తీర్థయాత్ర, వ్రతం, శాంతికర్మలలో ఏది సంతానప్రాప్తికి ఫలదాయకమో అడుగగా, బృహస్పతి ఆలోచించి చమత్కారపుర క్షేత్రానికి వెళ్లి అక్కడ తపస్సు చేయమని ఆజ్ఞాపిస్తాడు; అలా చేస్తే వంశాన్ని నిలబెట్టే యోగ్య పుత్రుడు లభిస్తాడని చెప్పాడు. హంస అక్కడికి చేరి విధివిధానంగా లింగపూజ చేసి, పగలు-రాత్రి నియమబద్ధ భక్తితో పుష్పనైవేద్యాలు, గీత-వాద్యాలు, కఠిన తపస్సులతో సేవ చేస్తాడు. చాంద్రాయణ, కృచ్ఛ్ర, ప్రాజాపత్య/పరాక వంటి వ్రతాలు, నెలల తరబడి ఉపవాసాలు కూడా ఆచరిస్తాడు. వెయ్యేళ్లు గడిచిన తరువాత మహాదేవుడు ఉమతో కలిసి ప్రత్యక్షమై దర్శనం ఇచ్చి వరం కోరమంటాడు. హంస వంశస్థాపనకై పుత్రులను కోరుతాడు. శివుడు ఆ లింగం శాశ్వతంగా అక్కడే నిలిచేలా ప్రకటించి, సాధారణ వరప్రతిజ్ఞను చెబుతాడు—ఎవడు అక్కడ భక్తితో పూజిస్తాడో వాడు కోరిన ఫలాన్ని పొందుతాడు; లింగం దక్షిణభాగం నుండి జపం చేసే వానికి షడక్షర మంత్రప్రాప్తి కలిగి దీర్ఘాయువు, పుత్రలాభం మొదలైన ఫలాలు కలుగుతాయి. అనంతరం శివుడు అంతర్ధానమవుతాడు; హంస గృహానికి తిరిగి పుత్రప్రాప్తి పొందుతాడు. చివరలో దుర్లభ కోరికల కోసం స్పర్శ, పూజ, ప్రణామం మరియు శక్తిమంతమైన షడక్షరజపాన్ని జాగ్రత్తగా ఆచరించమని ఉపదేశించబడింది.
Verse 1
। ऋषय ऊचुः । तोषितः केन सिद्धेन तत्र सिद्धेश्वरो विभुः । एतत्सर्वं समाचक्ष्व विस्तरात्सूतनन्दन
ఋషులు అన్నారు—అక్కడ ఏ సిద్ధుని వల్ల విభువు సిద్ధేశ్వరుడు సంతోషించాడు? ఓ సూతనందనా, ఇవన్నీ విస్తారంగా చెప్పుము।
Verse 2
सूत उवाच । आसीत्सिद्धाधिपोनाम पुरा हंस इति स्मृतः । अनपत्यतया तस्य कालश्चक्राम भूरिशः
సూతుడు పలికెను—పూర్వకాలంలో సిద్ధులలో అధిపతి ‘హంస’ అనే నామంతో ప్రసిద్ధుడై యుండెను. అతనికి సంతానం లేక బహుకాలము గడిచెను.
Verse 3
ततश्चिन्ता प्रपन्नः स गत्वा देवपुरोहितम् । पप्रच्छागिरसः पुत्रं विप्रश्रेष्ठं बृहस्पतिम्
అనంతరం చింతతో వ్యాకులుడై అతడు దేవపురోహితుని వద్దకు వెళ్లి, అంగిరసుని కుమారుడైన బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠుడు బృహస్పతిని ప్రశ్నించెను.
Verse 4
भगवंश्चानपत्यस्य वार्द्धकं मे समागतम् । तस्मादपत्यलाभाय ममोपायं प्रकीर्तय
అతడు పలికెను—“భగవన్, సంతానం లేని నాకే వృద్ధాప్యం వచ్చెను. కావున సంతానలాభానికి ఉపాయమును నాకు ప్రకటించుము.”
Verse 5
तीर्थयात्रां व्रतं वापि शांतिकं वा द्विजोत्तम । येन स्यात्संततिः शीघ्रं त्वत्प्रसादाद्बृहस्पते
“హే ద్విజోత్తమ బృహస్పతే! తీర్థయాత్రయైనను, వ్రతమైనను, శాంతికర్మమైనను—నీ ప్రసాదముచేత శీఘ్రంగా సంతతి కలుగునట్లు ఏది ఉంటే అది చెప్పుము.”
Verse 6
बृहस्पतिश्चिरं ध्यात्वा सिद्धं प्राह ततः परम् । चमत्कारपुरं क्षेत्रं गत्वा तत्र तपः कुरु
బృహస్పతి దీర్ఘకాలం ధ్యానించి ఆ సిద్ధునితో పలికెను—“చమత్కారపురం అనే పుణ్యక్షేత్రానికి వెళ్లి అక్కడ తపస్సు చేయుము.”
Verse 7
ततः प्राप्स्यसि सत्पुत्रं वंशोद्धारक्षमं शुभम् । नान्यं पश्यामि सिद्धेश सुतोपायं शुभावहम्
అప్పుడు నీవు సత్పుత్రుని పొందుతావు—శుభుడై వంశోద్ధారానికి సమర్థుడైనవాడిని. ఓ సిద్ధేశ్వరా! పుత్రప్రాప్తికి ఇంత మంగళకరమైన మరొక ఉపాయం నాకు కనబడదు।
Verse 8
ततस्तत्क्षेत्रमासाद्य स सिद्धः श्रद्धयान्वितः । लिंगं संपूजयामास यथोक्तविधिना स्वयम्
ఆపై ఆ పుణ్యక్షేత్రాన్ని చేరి, శ్రద్ధతో నిండిన ఆ సిద్ధుడు స్వయంగా శాస్త్రోక్త విధానంతో శివలింగాన్ని సంపూజించాడు।
Verse 9
ततश्चाराधयामास दिवानक्तमतंद्रितः । बलि पूजोपहारेण गीतवाद्योच्छ्रयादिभिः
తర్వాత అతడు పగలు-రాత్రి అలసట లేకుండా ఆరాధించాడు; బలి, పూజోపహారాలు, దాన-ప్రదానాలు, అలాగే గానం, వాద్యాలు మొదలైన భక్త్యాచారాలతో (శివుని) ప్రసన్నం చేశాడు।
Verse 10
चांद्रायणैस्तथा कृच्छ्रैः पाराकैर्द्विजसत्तमाः । तथा मासोपवासैश्च तोषयामास शंकरम्
చాంద్రాయణ వ్రతాలతో, కఠిన కృచ్ఛ్ర మరియు పారాక తపస్సులతో, అలాగే నెలరోజుల ఉపవాసాలతో ఆ ద్విజశ్రేష్ఠుడు శంకరుని తృప్తిపరిచాడు।
Verse 11
ततो वर्षसहस्राभ्यां तस्य तुष्टो महेश्वरः । प्रोवाच दर्शनं गत्वा वृषारूढः सहोमया
ఆపై వెయ్యేళ్ల తరువాత మహేశ్వరుడు అతనిపై ప్రసన్నుడయ్యాడు; వృషభారూఢుడై, ఉమాతో కూడి దర్శనమిచ్చి అతనితో పలికాడు।
Verse 12
हंसाद्य तव तुष्टोऽहं तस्मात्प्रार्थय वांछितम् । अहं ते संप्रदास्यामि दुष्प्राप्यमपि निश्चितम्
హే హంసా! నేడు నేను నీపై ప్రసన్నుడనయ్యాను; కావున నీకు కావలసిన వరం కోరుకో. నిశ్చయంగా దుర్లభమైనదైనా నీకు ప్రసాదిస్తాను.
Verse 13
हंस उवाच । अपत्यार्थं समारंभो मयाऽद्य विहितः पुरा । तस्मात्त्वं देहि मे पुत्रान्वंशोद्धारक्ष मान्विभो
హంసుడు పలికెను—సంతానార్థంగా నేను పూర్వమే ఈ వ్రతాన్ని ఆరంభించాను. కావున హే విభో, నా వంశాన్ని రక్షించి నిలుపగల కుమారులను నాకు ప్రసాదించుము.
Verse 14
त्वया चैव सदा लिंगे स्थेयमत्र सुरोत्तम । मम वाक्यादसंदिग्धं सर्वलोकहितार्थतः
మరియు హే సురోత్తమా! నీవు ఇక్కడ ఈ లింగంలో సదా నివసించుము. నా వాక్యముచే ఇది సందేహరహితం—సర్వలోక హితార్థమై.
Verse 16
यो मामत्र स्थितं मर्त्यः पूजयिष्यति भक्तितः । तस्याहं संप्रदास्यामि चित्तस्थं सकलं फलम्
ఎవడు నన్ను ఇక్కడ స్థితుడనై భక్తితో పూజించునో, వాని హృదయంలో ఉన్న సమస్త ఫలాన్ని నేను సంపూర్ణంగా ప్రసాదిస్తాను.
Verse 17
यो मे लिंगस्य याम्याशां स्थित्वा मंत्रं जपिष्यति । षडक्षरं प्रदास्यामि तस्यायुष्यं सुतान्वितम्
ఎవడు నా లింగానికి దక్షిణ దిశలో నిలిచి మంత్రజపం చేయునో, వానికి నేను షడక్షర మంత్రాన్ని ప్రసాదించి, సంతానసహిత దీర్ఘాయుష్షు ఇస్తాను.
Verse 18
एवमुक्त्वा महादेवस्ततश्चादर्शनं गतः । हंसोऽपि च गृहं गत्वा पुत्रानाप महोदयान्
ఇట్లు పలికి మహాదేవుడు అనంతరం అదృశ్యమయ్యాడు. హంసుడు కూడా గృహానికి వెళ్లి మహోదయమూ సమృద్ధియూ గల పుత్రులను పొందెను.
Verse 19
तस्मात्सर्वप्रयत्नेन तल्लिंगं यत्नतो द्विजाः । स्पर्शनीयं च पूज्यं च नमस्कार्यं प्रयत्नतः
కాబట్టి, ఓ ద్విజులారా, సమస్త ప్రయత్నంతో జాగ్రత్తగా ఆ లింగాన్ని స్పర్శించి, పూజించి, భక్తితో నమస్కరించవలెను.
Verse 20
षडक्षरेण मन्त्रेण कीर्तनीयं च शक्तितः । वांछद्भिर्वांछितान्कामान्दुर्लभांस्त्रिदशैरपि
మరియు తన శక్తి మేరకు షడక్షర మంత్రాన్ని కీర్తించి జపించవలెను; అది కోరువారికి కోరిన వరాలను ఇస్తుంది—దేవతలకైనా దుర్లభమైనవీ.