Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 34

Devanagari script

द्वात्रिंशच्च सहस्राणि युगस्यैवांतिमस्य च । कलिना तत्र संपृष्टा मर्त्याः सर्वे परस्परम्

Transliteration

dvātriṃśacca sahasrāṇi yugasyaivāṃtimasya ca | kalinā tatra saṃpṛṣṭā martyāḥ sarve parasparam

Translation

ఆ అంతిమ యుగానికీ ముప్పై రెండు వేల (సంఖ్య) కలదు. అక్కడ కలి స్పర్శచేత సమస్త మానవులు పరస్పరం బాధింపబడి కలతచెందుతారు.

Word by Word

• द्वात्रिंशत्: thirty-two
• द्वात्रिंशत्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: द्वात्रिंशत् (प्रातिपदिक)
• Form: संख्यावाचक (numeral), अव्ययवत् प्रयोग; सहस्राणि इति विशेषण (thirty-two)

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय (and)

• सहस्राणि: thousands
• सहस्राणि: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सहस्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (1st/2nd), बहुवचन; संख्यावाचक संज्ञा

• युगस्य: of the age (yuga)
• युगस्य: Shashthi-Sambandha (Genitive/षष्ठीसम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: युग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन

• एव: indeed
• एव: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारणार्थक निपात (indeed)

• अन्तिमस्य: of the last
• अन्तिमस्य: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अन्तिम (प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन; विशेषण (of the last)

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय (and)

• कलिना: by Kali (the Kali age/personified)
• कलिना: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: कलि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक अव्यय (there)

• संपृष्टाः: are touched/afflicted
• संपृष्टाः: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम् + पृच्छ् (धातु)
• Form: कृदन्त—क्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; कर्मणि (contacted/afflicted)

• मर्त्याः: mortals; humans
• मर्त्याः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मर्त्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन

• सर्वे: all
• सर्वे: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन; विशेषण

• परस्परम्: mutually; with one another
• परस्परम्: Kriya-Visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: परस्परम् (अव्यय)
• Form: अव्यय, परस्पर-भाववाचक (reciprocal adverb: mutually)

Speaker

Skanda (deduced from Nāgarakhaṇḍa Tīrthamāhātmya narrative style)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A darkening age: crowds of mortals jostling and harming one another under a dim sky, with Kali as an unseen miasma; a distant tīrtha-shrine glows as the sole refuge.

Characters & Entities

• Kali
• Kali Yuga

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Kali’s influence spreads through society and relationships; spiritual discipline must be maintained despite collective decline.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

This verse does not specify a tīrtha; it provides yuga-context within a tīrtha-centered chapter.

What ritualistic prescription is mentioned?

None appears in this verse.