Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 6

Devanagari script

आनर्त उवाच । भगवन्केन विधिना दातव्या सा वसुन्धरा । अहं दास्यामि तां नूनं श्रद्धा मे महती स्थिता

Transliteration

ānarta uvāca | bhagavankena vidhinā dātavyā sā vasundharā | ahaṃ dāsyāmi tāṃ nūnaṃ śraddhā me mahatī sthitā

Translation

ఆనర్తుడు అన్నాడు—భగవన్, ఆ వసుంధరను ఏ విధానంతో దానం చేయాలి? నేను నిశ్చయంగా దానమిస్తాను; నా మహాశ్రద్ధ దృఢంగా నిలిచింది.

Word by Word

• आनर्तः: Ānarta (name)
• आनर्तः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: आनर्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन

• भगवन्: O Lord, O venerable one
• भगवन्: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: भगवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन

• केन: by what?
• केन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन; प्रश्नवाचक

• विधिना: by procedure, according to rule
• विधिना: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: विधि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन

• दातव्या: is to be given, should be donated
• दातव्या: Kriya (Obligation/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: तव्यत्-प्रत्ययान्त कृदन्त (gerundive/passive necessity); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विधेय-विशेषण (सा वसुन्धरा)

• सा: that
• सा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• वसुन्धरा: the earth
• वसुन्धरा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वसुन्धरा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तम-पुरुषवाचक सर्वनाम; प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• दास्यामि: I will give
• दास्यामि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: लृट्-लकार (Simple Future), उत्तम-पुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपद

• ताम्: her/that (earth)
• ताम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन

• नूनम्: surely
• नूनम्: Sambandha (Modifier/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: नूनम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; निश्चयार्थक (particle of certainty)

• श्रद्धा: faith
• श्रद्धा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: श्रद्धा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• मे: my
• मे: Sambandha (Possessor/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन; एन्क्लिटिक रूप

• महती: great
• महती: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (श्रद्धा)

• स्थिता: is established, stands firm
• स्थिता: Kriya (State/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past participle) ‘स्थित’; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विधेय (श्रद्धा)

Speaker

Ānarta

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Gautameśvara (contextual)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Ṛṣis/assembly (contextual)

Visual Art Cues

Scene: A respectful king/representative of Anarta with folded hands questions a sage-priest in a temple precinct, indicating earnest desire to perform pṛthvī-dāna correctly.

Characters & Entities

• Ānarta

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Faith should be joined with right procedure; śraddhā seeks guidance so that charity becomes fully dharmic and effective.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The immediate context continues the Gautameśvara tīrtha setting from the surrounding verses.

What ritualistic prescription is mentioned?

The need for a defined vidhi (procedure) for vasundharā/pṛthvīdāna, prompting the teacher’s instructions.