Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 10

Devanagari script

नारद उवाच । किं व्रतं किं तपः प्रोक्तं ब्रह्मन्ब्रूहि सविस्तरम् । सुप्ते देवे मया कार्यं कृतं यच्च महाफलम्

Transliteration

nārada uvāca | kiṃ vrataṃ kiṃ tapaḥ proktaṃ brahmanbrūhi savistaram | supte deve mayā kāryaṃ kṛtaṃ yacca mahāphalam

Translation

నారదుడు పలికెను—హే బ్రహ్మన్! ఏ వ్రతం, ఏ తపస్సు విధించబడింది? వివరంగా చెప్పుము. దేవుడు యోగనిద్రలో ఉన్నప్పుడు నేను ఏ సాధన చేయాలి, అది మహాఫలదాయకమై ఉండాలి?

Word by Word

• नारदः: Nārada
• नारदः: Karta (Speaker/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नारद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (परोक्षभूत/परफेक्ट); परस्मैपद; प्रथमपुरुष एकवचन

• किम्: what?
• किम्: Karma (Interrogative object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (प्रश्न)

• व्रतम्: vow
• व्रतम्: Karma (Object of inquiry/कर्म)
• Type: Noun
• Root: व्रत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन

• किम्: what?
• किम्: Karma (Interrogative object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (प्रश्न)

• तपः: austerity
• तपः: Karma (Object of inquiry/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तपस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन

• प्रोक्तम्: has been declared
• प्रोक्तम्: Karta (Predicate/विधेय)
• Type: Adjective
• Root: प्र + वच् (धातु) → प्रोक्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त); नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (व्रतं/तपः इत्यस्य)

• ब्रह्मन्: O Brahman (sage)
• ब्रह्मन्: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; सम्बोधन एकवचन

• ब्रूहि: tell
• ब्रूहि: Kriya (Imperative/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु)
• Form: लोट् (आज्ञार्थ); परस्मैपद; मध्यमपुरुष एकवचन

• स: with
• स: Sambandha (Modifier/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: स (उपसर्ग/अव्यय)
• Form: अव्यय; सहार्थक उपसर्गवत् (prefix-like: with)

• विस्तरम्: detail; elaboration
• विस्तरम्: Karma (Manner/object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: विस्तर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया एकवचन (क्रियाविशेषणार्थे)

• सुप्ते: when (he) was asleep
• सुप्ते: Adhikarana (Locative absolute/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: स्वप् (धातु) → सुप्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त); सप्तमी एकवचन पुंलिङ्ग (देवे इत्यस्य विशेषण; सप्तमी-absolute)

• देवे: when the god (was)
• देवे: Adhikarana (Locative absolute/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; सप्तमी एकवचन (सप्तमी-absolute)

• मया: by me
• मया: Karta (Agent/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम; तृतीया एकवचन

• कार्यम्: what should be done; duty
• कार्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कृ (धातु) + यत् → कार्य (कृदन्त)
• Form: भूतव्य/कार्य-शब्द; नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया एकवचन

• कृतम्: done
• कृतम्: Kriya (Result state/क्रियाफल)
• Type: Adjective
• Root: कृ (धातु) → कृत (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त); नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (कार्यम् इत्यस्य)

• यत्: which
• यत्: Karma (Relative object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (सम्बन्धक)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय

• महाफलम्: great fruit/result
• महाफलम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: महा + फल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (यत् इत्यस्य विशेष्य)

Speaker

Nārada

Skanda Dialogue

Listener: Brahmā

Visual Art Cues

Scene: Nārada, with vīṇā and matted locks, respectfully questions Brahmā seated on a lotus; in the background, cosmic ocean imagery hints at Viṣṇu’s yoganidrā (Ananta-śayana) as the seasonal motif.

Characters & Entities

• Nārada
• Brahmā
• Deva (Viṣṇu implied by context)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Seek clarity on the right vow and austerity, especially for spiritually potent periods like Cāturmāsya.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is named in this verse; it introduces a vrata discussion within the Tīrthamāhātmya setting.

What ritualistic prescription is mentioned?

It asks for a prescription: what to do during the period described as “the Lord asleep” (supte deve), i.e., Cāturmāsya observances.