Adhyaya 221

Verse 1

भर्तृयज्ञ उवाच । एतस्मात्कारणात्कश्चित्तस्मिन्नहनि पार्थिव । ददाति नैव च श्राद्धं पितॄनुद्दिश्य कर्हिचित् । वंशच्छेदभयाद्राजन्सत्यमेतन्मयोदितम्

భర్తృయజ్ఞుడు పలికెను—ఈ కారణముచేత, ఓ రాజా, ఆ దినమున పితృలను ఉద్దేశించి ఎవరూ దానం చేయరు, శ్రాద్ధమును కూడా ఎప్పుడూ చేయరు; వంశఛేద భయమువలన. ఓ రాజా, నేను చెప్పినది సత్యమే.

Verse 2

श्राद्धं विनापि दातव्यं तद्दिने मधुना सह । पायसं ब्राह्मणाग्र्येभ्यः सघृतं तृप्तिकारणात्

ఔపచారిక శ్రాద్ధము చేయకపోయినను, ఆ దినమున తేనెతో కూడిన దానము తప్పక చేయవలెను. పితృ తృప్తికై ఉత్తమ బ్రాహ్మణులకు నెయ్యితో కూడిన పాయసం (పాయసము) ఇవ్వవలెను.

Verse 3

खड्गमांसं कालशाकं मांसं वाध्रीणसोद्भवम् । प्रदेयं ब्राह्मणेभ्यश्च तत्समंतादुदाहृतम्

ఖడ్గము (గండము/ఖడ్గమృగము) యొక్క మాంసము, కాలశాకమనే శాకము, మరియు వాధ్రీణసమనే జంతువునుండి లభ్యమగు మాంసము—ఇవికూడా బ్రాహ్మణులకు దేయములు; ఇక్కడ ఇది సమగ్రంగా ప్రకటించబడింది.

Verse 4

त्रिःपिबश्चेंद्रियक्षीणः सर्वयूथानुगस्तथा । एष वाध्रीणसः प्रोक्तः पितॄणां तृप्तिदः सदा

‘త్రిఃపిబ’, ‘ఇంద్రియక్షీణుడు’, ‘సర్వయూథానుగుడు’—ఇలా వాధ్రీణసుడు వర్ణింపబడెను; అతడు సదా పితృలకు తృప్తిదాత అని చెప్పబడెను.

Verse 5

तस्याभावेऽपि दातव्यं क्षीरौदनमनुत्तमम् । तस्मिन्नहनि विप्रेभ्यः पितॄणां तुष्टये नृप

అది లభించకపోయినను, అనుత్తమమైన క్షీరౌదనము (పాలన్నము) దానం చేయవలెను. ఓ నృపా, ఆ దినమున పితృ తుష్టికై బ్రాహ్మణులకు ఇవ్వవలెను.

Verse 6

तस्याभावेऽपि दातव्यं जलं तिलविमिश्रितम् । सदर्भं सहिरण्यं च हिरण्यशकलान्वितम्

అది కూడా లభించకపోతే తిలమిశ్రిత జలాన్ని దానం చేయవలెను; దర్భకుశముతో కూడి, స్వర్ణముతో కూడి, స్వర్ణపు చిన్న ముక్కలతో యుక్తంగా।

Verse 7

यच्छ्रेयो जायते पुंसः पक्षश्राद्धेन पार्थिव । कृतेन तत्फलं कृत्स्नं तस्मिन्नहनि पार्थिव

ఓ రాజా! పక్షశ్రాద్ధం వలన మనుష్యునికి ఏ శ్రేయస్సు కలుగుతుందో, ఆ దినమున ఈ ఆచారాన్ని చేయుటవలన ఆ ఫలమంతటినీ పొందుతాడు, ఓ రాజా।

Verse 8

पितॄनुद्दिश्य चाऽज्येन मधुना पायसेन च । कालशाकेन मधुना खड्गमांसेन वा नृप

ఓ నృపా! పితృదేవతలను ఉద్దేశించి నెయ్యి, తేనె, పాయసంతో అర్పించవచ్చు; లేదా కాలశాకం-తేనెతో, లేక ఖడ్గమృగ మాంసంతో కూడా।

Verse 9

श्राद्धं विनापि दत्तेन श्रुतिरेषा पुरातनी । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन पित्र्यर्क्ष्ये समुपस्थिते । त्रयोदश्यां नभस्यस्य हस्तगे दिननायके

ఇది ప్రాచీన శ్రుతి: విధివిధాన శ్రాద్ధం లేకపోయినా ఇచ్చిన దానం ధర్మబలాన్ని కలిగిస్తుంది. కనుక పితృ-నక్షత్రం వచ్చినప్పుడు—నభస్య మాస త్రయోదశిన, సూర్యుడు హస్త నక్షత్రంలో ఉన్న వేళ—సర్వప్రయత్నంతో దానం చేయవలెను।

Verse 10

दरिद्रेणापि दातव्यं हिरण्यशकलान्वितम् । तोयं तिलैर्युतं राजन्पितॄणां तुष्टिमिच्छता

ఓ రాజా! పితృదేవతల తృప్తిని కోరువాడు దరిద్రుడైనా తిలమిశ్రిత జలాన్ని దానం చేయాలి; స్వర్ణపు చిన్న ముక్కలతో యుక్తంగా।

Verse 11

आनर्त उवाच । मांसं विगर्हितं विप्र यतः शास्त्रे निगद्यते । तस्मात्तत्क्रियते केन श्राद्धं कीर्तय मेऽखिलम्

ఆనర్తుడు అన్నాడు—హే విప్రా! శాస్త్రాలలో మాంసం నిందితమని చెప్పబడింది; అయితే శ్రాద్ధంలో అది ఎవరి చేత, ఏ విధంగా చేయబడుతుంది? సంపూర్ణ శ్రాద్ధవిధిని నాకు వివరించండి।

Verse 12

स्वमांसं परमांसेन यो वर्धयति निर्दयः । स नूनं नरकं याति प्रोक्तमेतन्महर्षिभिः

నిర్దయుడై ఇతరుని మాంసంతో తన మాంసాన్ని పెంచుకునేవాడు నిశ్చయంగా నరకానికి వెళ్తాడు—ఇది మహర్షులు ప్రకటించారు।

Verse 13

त्वं च तस्य प्रभावं मे प्रजल्पसि द्विजो त्तम । विशेषाच्छ्राद्धकृत्ये च तदेवं मम संशयः

హే ద్విజోత్తమా! మీరు దాని ప్రభావాన్ని, ముఖ్యంగా శ్రాద్ధకర్మలో, నాకు వివరిస్తున్నారు; అందువల్ల ఇదే నా సందేహం।

Verse 14

भर्तृयज्ञ उवाच । सत्यमेतन्महाभाग मांसं सद्भिर्विगर्हितम् । श्राद्धे प्रयुज्यते यस्मात्तत्तेऽहं वच्मि कारणम्

భర్తృయజ్ఞుడు అన్నాడు—హే మహాభాగ! ఇది నిజమే; సద్జనులు మాంసాన్ని నిందించారు. అయినా శ్రాద్ధంలో అది ప్రయోగించబడుతుంది; దానికి కారణాన్ని నేను నీకు చెబుతాను।

Verse 15

यदा चारंभिता सृष्टिर्ब्रह्मणा लोककारिणा । संपूज्य च पितॄन्देवान्नांदीमुखपुरःसरान् । तदा खड्गः समुत्पन्नः पूर्वं वाध्रीणसश्च यः

లోకకర్త బ్రహ్మ సృష్టిని ఆరంభించినప్పుడు, నాందీముఖులను ముందుంచి దేవతలకూ పితృదేవతలకూ విధివిధానంగా పూజ చేసి—అప్పుడు మొదట ఖడ్గము (గండమృగం) మరియు వాధ్రీణస కూడా ఉద్భవించాయి।

Verse 16

ततो ये पितरो दिव्या ये च मानुषसम्भवाः । जगृहुस्ते ततः सर्वे बलिभूतमिवात्मनः

అప్పుడు దివ్య పితృదేవతలును, మానవజన్మసంభవులైన పితరులును—అందరూ వారిని తమకే అర్పించిన బలివలె స్వీకరించారు।

Verse 17

तानुवाच ततो ब्रह्मा एतौ तु पितरो मया । युष्मभ्यं कल्पितौ सम्यग्बलिभूतौ प्रगृह्यताम्

అప్పుడు బ్రహ్మ వారితో ఇలా అన్నాడు—“ఓ పితరులారా! ఈ ఇద్దరిని మీకోసం నేను సమ్యగ్గా నియమించాను; బలిరూపులైన వీరిని స్వీకరించండి।”

Verse 18

एताभ्यां परमा प्रीतिर्युष्मभ्यं संभविष्यति । मम वाक्यादसंदिग्धं परमेतौ नरो भुवि

“ఈ ఇద్దరి వల్ల మీకు పరమ ప్రీతి కలుగుతుంది. నా వాక్యముచే—సందేహం లేక—ఈ ఇద్దరూ భూమిపై జీవులలో అగ్రగణ్యులవుతారు.”

Verse 19

नैव संप्राप्स्यते पापं युष्मदर्थंहनन्नपि । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन दातव्यं भूतिमिच्छता

“మీ నిమిత్తం చంపినప్పటికీ పాపం కలుగదు. కాబట్టి ఐశ్వర్యం కోరువాడు సమస్త ప్రయత్నంతో దీనిని దానం చేయాలి.”

Verse 20

खड्गवाध्रीणसोद्भूतं मांसं श्राद्धे सुतृप्तिदम् । तौ चापि परमौ दिव्यौ स्वर्गं लोकं गमिष्यतः

ఖడ్గ మరియు వాధ్రీణస నుండి ఉద్భవించిన మాంసం శ్రాద్ధంలో అర్పిస్తే ఉత్తమ తృప్తిని ఇస్తుంది; ఆ ఇద్దరూ పరమ దివ్యులై స్వర్గలోకానికి వెళ్తారు।

Verse 21

श्राद्धदस्य परं श्रेयो भविष्यति सुदुर्लभम् । पितॄणां चाक्षया तृप्तिर्भवेद्द्वादशवार्षिकी

శ్రాద్ధంలో దానం చేసే వానికి పరమమైన, సుదుర్లభమైన శ్రేయస్సు కలుగుతుంది; పితృదేవతలకు పన్నెండు సంవత్సరాలు అక్షయ తృప్తి కలుగుతుంది.

Verse 22

एतस्मात्कारणाच्छस्तं मांसमाभ्यां नराधिप । तस्मिन्नहनि नान्यत्र विनियोगोऽस्य कीर्तितः

ఈ కారణం చేతనే, ఓ నరాధిపా, ఈ రెండింటి మాంసాన్ని (శ్రాద్ధంలో) వినియోగించమని శాస్త్రం ప్రశంసించింది; ఆ ప్రత్యేక దినంలో దీనిని ఇతరత్రా ఉపయోగించమని చెప్పలేదు—దాని ప్రయోగం ఆ కర్మకే నిర్దిష్టం.

Verse 23

रोहिताश्व उवाच । अप्राप्तखड्गमांसस्य तथा वाध्रीणसस्य च । कथं श्राद्धं भवेद्विप्र पितॄणां तृप्तिका रकम्

రోహితాశ్వుడు అన్నాడు—ఓ విప్రా! ఖడ్గ (గండమృగం) మాంసం, అలాగే వాధ్రీణస మాంసం లభించకపోతే, పితృదేవతలకు తృప్తికరమైన శ్రాద్ధం ఎలా జరుగుతుంది?

Verse 24

मार्कण्डेय उवाच । मधुना सह दातव्यं पायसं पितृतुष्टये । तेन वै वार्षिकी तृप्तिः पितॄणां चोपजायते

మార్కండేయుడు అన్నాడు—పితృసంతృప్తి కోసం తేనెతో కూడిన పాయసం అర్పించాలి; ఆ అర్పణ వలన పితృదేవతలకు ఒక సంవత్సరం పాటు తృప్తి కలుగుతుంది.

Verse 25

आजं च पिशितं राजञ्छिशुमारसमुद्भवम् । मांसं प्रतुष्टये प्रोक्तं वत्सरं मासवर्जितम्

మరియు ఓ రాజా! మేక మాంసం, అలాగే శిశుమారము నుండి ఉద్భవించిన మాంసం కూడా విశేష తృప్తికి చెప్పబడింది—ఒక నెల మినహా ఒక సంవత్సరం పాటు.

Verse 26

तदभावे वराहस्य दशमासप्रतुष्टिदम् । मांसं प्रोक्तं महाराज पितॄणां नात्र संशयः

అది లభించనియెడల వరాహమాంసము పితృదేవతలకు దశమాసములు తృప్తినిచ్చునని చెప్పబడెను, ఓ మహారాజా—ఇందు సందేహము లేదు।

Verse 27

आरण्यमहिषोत्थेन तृप्तिः स्यान्नवमासिकी । रुरोश्चैवाष्टमासोत्था एणस्य सप्तमासिका

అరణ్య మహిష మాంసముతో తొమ్మిది మాసముల తృప్తి కలుగును; రురు మృగమాంసముతో ఎనిమిది మాసములు; ఏణ మృగమాంసముతో ఏడు మాసములు।

Verse 28

शम्बरोर्मासषट्कं च शशकस्य तु पञ्चकम् । चत्वारः शल्लकस्योक्तास्त्रयो वा तैत्तिरस्य च

శంబర మాంసముతో ఆరు మాసముల తృప్తి; శశక (కుందేలు) మాంసముతో ఐదు మాసములు; శల్లక మాంసముతో నాలుగు మాసములు; తైత్తిర మాంసముతో మూడు మాసములని కూడా చెప్పబడెను।

Verse 29

मासद्वयं च मत्स्यस्य मासमेकं कपिञ्जले । नान्येषां योजयेन्मांसं पितृकार्ये कथंचन

మత్స్యమాంసముతో రెండు మాసముల తృప్తి; కపిఞ్జల మాంసముతో ఒక మాసము. ఇతర ప్రాణుల మాంసమును పితృకార్యములో ఏ విధంగానూ ఉపయోగించరాదు।

Verse 30

एतेषामेव मांसानि पावनानि नृपोत्तम

ఓ నృపోత్తమా, ఇవే చెప్పబడిన మాంసములే పావనములని (శుద్ధికరములని) చెప్పబడెను।

Verse 31

आनर्त उवाच । कस्मादेते पवित्राः स्युर्येषां मांसं प्रचोदितम् । श्राद्धे च तन्ममाचक्ष्व यथावद्द्विजसत्तम

ఆనర్తుడు అన్నాడు—శ్రాద్ధకర్మలో మాంసం విధేయమని చెప్పబడిన వీరు ఎలా పవిత్రులుగా భావింపబడుతున్నారు? ఓ ద్విజశ్రేష్ఠా, శ్రాద్ధప్రసంగంలో దీనిని నాకు యథావిధిగా వివరించండి।

Verse 32

भर्तृयज्ञ उवाच । सृष्टिं प्रकुर्वता तेन पशवो लोककारिणा । खड्गवाध्रीणसादीनां पश्चात्सृष्टाः स्वयंभुवा

భర్తృయజ్ఞుడు అన్నాడు—లోకహితకారి స్వయంభూ ప్రభువు సృష్టిని ఆరంభించినప్పుడు, ఖడ్గము (గండమృగం), వ్యాఘ్రము మొదలైన జీవుల సృష్టి అనంతరం యజ్ఞోపయోగి (మేధ్య) పశువులు సృష్టింపబడ్డారు।

Verse 33

एकादशप्रमाणेन ततश्चान्ये नृपोत्तम । अजश्च प्रथमं सृष्टः स तथा मेध्यतां गतः

తదుపరి, ఓ నృపశ్రేష్ఠా, ఏకాదశ ప్రమాణమునుబట్టి ఇతరులూ సృష్టింపబడ్డారు; మేక మొదట సృష్టింపబడి, అది మేధ్యముగా—యజ్ఞశుద్ధికి యోగ్యముగా—గణింపబడింది।

Verse 34

तथैते प्रथमं सृष्टाः पशवोऽत्र नराधिप । सस्यानि सृजता तेन तिलाः पूर्वं च निर्मिताः

అలాగే, ఓ నరాధిపా, ఈ పశువులు ఇక్కడ మొదటనే సృష్టింపబడ్డారు. ఆయన ధాన్యాలను సృష్టించినప్పుడు, ముందుగా నువ్వులు (తిలాలు) నిర్మించబడ్డాయి।

Verse 35

श्राद्धार्थं व्रीहयः सृष्टा वन्येषु च प्रियंगवः । गोधूमाश्च यवाश्चैव माषा मुद्राश्च वै नृप

శ్రాద్ధార్థంగా వ్రీహులు (బియ్యం) సృష్టింపబడ్డాయి; అరణ్యధాన్యాలలో ప్రియంగు కూడా. అలాగే గోధూమాలు, యవాలు, మాషాలు (మినుములు) మరియు ముద్గాలు (పెసలు), ఓ నృపా।

Verse 36

नीवाराश्चापि श्यामाकाः प्रवक्ष्यामि यथाक्रमम् । तृप्तिं मांसेन वाञ्छंति मांसं मांसेन वर्जितम्

నీవారము, శ్యామాకము అనే ధాన్యాలనూ నేను క్రమంగా వివరిస్తాను. వారు ‘మాంసం’తో తృప్తిని కోరుతారు; కాని ఇక్కడ ‘మాంసం’ అనగా హింసాజన్య మాంసం లేని శుద్ధాహారం.

Verse 37

पुष्पजात्यो यदा सृष्टास्तदा प्राक्छतपत्रिका । सृष्टा तेन च मुख्या सा श्राद्धकर्मणि सर्वदा

పుష్పజాతులు సృష్టించబడినప్పుడు, ముందుగా శతపత్రిక సృష్టించబడింది. ఆయనే దానిని ఎల్లప్పుడూ శ్రాద్ధకర్మలో ప్రధానంగా నియమించాడు.

Verse 38

धातूनि सृजता तेन रूप्यं सृष्टं स्वयंभुवा । तेन तद्विहितं श्राद्धे दक्षिणायां प्रतृप्तये

లోహాలను సృష్టించుచుండగా స్వయంభువు వెండిని సృష్టించాడు. అందుకే శ్రాద్ధంలో సంపూర్ణ తృప్తికై దానిని దక్షిణగా విధించాడు.

Verse 39

राजतेषु च पात्रेषु यद्द्विजेभ्यः प्रदीयते । पितृभ्यस्तस्य नैवाऽन्तो युगान्तेऽपि प्रजायते

వెండి పాత్రలలో ద్విజులకు ఏది దానమిచ్చినా, అది పితృదేవతలకు అర్పితమైనదై యుగాంతమునకైనా అంతం పొందదు.

Verse 40

अभावे रूप्यपात्राणां नामापि परिकीर्तयेत् । तुष्यंति पितरो राजन्कीर्तनादपि वै यतः

వెండి పాత్రలు లేనిచో, కనీసం వాటి నామమును అయినా ఉచ్చరించాలి. ఓ రాజా, పితృదేవతలు కీర్తన-స్మరణమాత్రమునకే సంతోషిస్తారు.

Verse 41

रसांश्च सृजता तेन मधु सृष्टं स्वयंभुवा । तेन तच्छस्यते श्राद्धे पितॄणां तुष्टिदायकम्

రసాలను సృష్టించినప్పుడు స్వయంభువు తానే మధువును సృష్టించాడు. అందువల్ల శ్రాద్ధంలో మధువు ప్రశంసనీయం; అది పితృదేవతలకు తృప్తిని కలిగిస్తుంది.

Verse 42

यच्छ्राद्धं मधुना हीनं तद्रसैः सकलैरपि । मिष्टान्नैरपि संयुक्तं तत्पितॄणां न तृप्तये

మధువు లేని శ్రాద్ధం అన్ని రుచులతో, మిఠాయి అన్నాలతో కూడి ఉన్నా కూడా పితృదేవతల తృప్తికి కారణం కాదు.

Verse 43

अणुमात्रमपि श्राद्धे यदि न स्याद्धि माक्षिकम् । नामापि कीर्तयेत्तस्य पितॄणां तुष्टये यतः

శ్రాద్ధంలో అణుమాత్రమైనా మాక్షిక మధువు లేకపోతే, కనీసం దాని నామాన్ని అయినా ఉచ్చరించాలి; ఎందుకంటే అది పితృదేవతల తృప్తికి హేతువు.

Verse 44

शाकानि सृजता तेन ब्रह्मणा परमेष्ठिनौ । कालशाकं पुरः सृष्टं तेन तत्तृप्तिदायकम्

పరమేష్ఠి బ్రహ్మ శాకాలను సృష్టించినప్పుడు ముందుగా కాలశాకాన్ని సృష్టించాడు; అందువల్ల అది (శ్రాద్ధంలో) తృప్తిదాయకమని భావిస్తారు.

Verse 45

कालं हि सृजता तेन कुतपः प्राग्विनिर्मितः । तस्मात्कुतप काले च श्राद्धं कार्यं विजानता । य इच्छेच्छाश्वतीं तृप्तिं पितॄणामात्मनः सुखम्

కాలాన్ని సృష్టించినప్పుడు ఆయన ముందుగా కుతపం (శుభకాలం) నిర్మించాడు. కాబట్టి తెలిసినవాడు కుతపకాలంలోనే శ్రాద్ధం చేయాలి—పితృదేవతలకు శాశ్వత తృప్తి, తనకు సుఖం కోరితే.

Verse 46

वीरुधः सृजता तेन विधिना नृपसत्तम । दर्भास्तु प्रथमं सृष्टाः श्राद्धार्हास्तेन ते स्मृताः

హే నృపశ్రేష్ఠా! ఆ విధాత వృక్షాదులను సృష్టించినప్పుడు ముందుగా దర్భ గడ్డి సృష్టించబడింది; అందువల్ల అది శ్రాద్ధానికి విశేషంగా అర్హమని స్మరించబడుతుంది.

Verse 47

श्राद्धार्हान्ब्राह्मणांस्तेन सृजता पद्मयोनिना । दौहित्राः प्रथमं सृष्टाः श्राद्धार्हास्तेन ते स्मृताः

పద్మయోని బ్రహ్మ శ్రాద్ధార్హ బ్రాహ్మణులను సృష్టించినప్పుడు ముందుగా దౌహిత్రులు (కుమార్తె కుమారులు) సృష్టించబడ్డారు; అందువల్ల వారు శ్రాద్ధానికి విశేష అర్హులని స్మృతిలో చెప్పబడింది.

Verse 48

अपि शौचपरित्यक्तं हीनांगाधिकमेव वा । दौहित्रं योजयेच्छ्राद्धे पितॄणां परितुष्टये

దౌహిత్రుడు శౌచాన్ని విడిచినవాడైనా, అవయవాలలో లోపమో అధికమో ఉన్నవాడైనా, పితృదేవతల పరితృప్తికై శ్రాద్ధంలో కుమార్తె కుమారుని తప్పక చేర్చాలి.

Verse 49

पशून्विसृजता तेन पूर्वं गावो विनिर्मिताः । तेन तासां पयः शस्तं श्राद्धे सर्पिर्विशेषतः

ఆయన పశువులను సృష్టించినప్పుడు ముందుగా గోవులు నిర్మించబడ్డాయి; అందువల్ల శ్రాద్ధంలో వాటి పాలు ప్రశంసనీయం—ప్రత్యేకంగా నెయ్యి.

Verse 50

तस्माच्छ्राद्धे घृतं शस्तं प्रदत्तं पितृतुष्टये

కాబట్టి శ్రాద్ధంలో నెయ్యి దానం అత్యంత శ్రేష్ఠం; అది పితృదేవతలకు తృప్తిని కలిగిస్తుంది.

Verse 51

प्रजाश्च सृजता तेन पूर्वं दृष्टा द्विजोत्तमाः । तस्मात्प्रशस्तास्ते श्राद्धे पितृतृप्तिकराः सदा

ఆయన ప్రజలను సృష్టించుచుండగా ముందుగా శ్రేష్ఠ ద్విజులు దర్శనమయ్యారు. అందుచేత శ్రాద్ధంలో వారు ప్రశంసింపబడుతారు; వారు సదా పితృదేవతలను తృప్తిపరచుదురు.

Verse 52

देवांश्च सृजता तेन विश्वेदेवाः कृताः पुरः । तेन ते प्रथमं पूज्याः प्रवृत्ते श्राद्धकर्मणि

ఆయన దేవసృష్టిని ప్రారంభించగా విశ్వేదేవులు ముందుగా నిర్మితులయ్యారు. అందుచేత శ్రాద్ధకర్మ ప్రారంభమైనప్పుడు మొదటగా వారినే పూజించవలెను.

Verse 53

ते रक्षंति ततः श्राद्धं यथावत्परितर्पिताः । छिद्राणि नाशयंति स्म श्राद्धे पूर्वं प्रपूजिताः

యథావిధిగా అర్పణలతో తృప్తిపొందిన తరువాత వారు శ్రాద్ధాన్ని రక్షిస్తారు. శ్రాద్ధంలో ముందుగా పూజింపబడిన వారు అందులో కలిగే లోపాలు, విరామాలను నశింపజేస్తారు.

Verse 54

एतैर्मुख्यतमैः सृप्तैः फूरा श्राद्धं विनिर्मितम् । स्वयं पितामहेनैव ततो देवा विनिर्मिताः

ఈ ప్రధానులైన వారిని తృప్తిపరచిన తరువాత శ్రాద్ధం సంపూర్ణ రూపంలో స్థాపించబడింది. ఆపై స్వయంగా పితామహుడు బ్రహ్మనే ఇతర దేవతలను సృష్టించాడు.

Verse 55

तेन ते सर्वलोकेषु गताः ख्यातिं पुरा नृप

అందువల్ల, ఓ నృపా, వారు పూర్వమే సమస్త లోకాలలో ఖ్యాతిని పొందారు.

Verse 56

एतच्छ्राद्स्य सत्रत्वं मया ते परिकीर्तितम् । पितॄणां परमं गुह्यं दत्तस्याक्षयकारकम्

ఈ శ్రాద్ధము సత్రసదృశమైన స్వరూపమును నేను నీకు వివరించితిని. ఇది పితృదేవతలకు పరమ గుహ్యము; ఇందులో ఇచ్చిన దానం అక్షయ పుణ్యకారకము అవుతుంది.

Verse 57

यश्चैतत्कीर्तयेच्छ्राद्धे क्रियमाणे नृपोत्तम । विप्राणां भोक्त्तुकामानां तच्छ्राद्धं त्वक्षयं भवेत्

హే నృపోత్తమా! శ్రాద్ధం జరుగుచుండగా, బ్రాహ్మణులు భోజనానికి సిద్ధపడిన వేళ, ఎవడు దీనిని పఠించునో—ఆ శ్రాద్ధము ఫలములో అక్షయమగును.

Verse 58

यश्चैतच्कृणुयाद्राजन्सम्यक्छ्रद्धासमन्वितः । विहितस्य भवेत्पुण्यं यच्छ्राद्धस्य तदाप्नुयात्

హే రాజా! ఎవడు సమ్యక్ శ్రద్ధతో దీనిని ఆచరించునో, అతడు విధిగా నియమిత శ్రాద్ధపు పుణ్యమును పొందును; ఆ శ్రాద్ధం ఇవ్వవలసిన సంపూర్ణ ఫలమును కూడా పొందును.

Verse 221

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेरक्षेत्रमाहात्म्ये श्राद्धकल्पे सृष्ट्युत्पत्तिकालिकब्रह्मोत्सृष्टश्राद्धार्हवस्तुपरिगणनवर्णनं नामैकविंशत्युत्तरद्विशततमोऽध्यायः

ఇట్లు శ్రీ స్కంద మహాపురాణము—ఏకాశీతిసాహస్రీ సంహితలో—షష్ఠ నాగరఖండములో, హాటకేశ్వరక్షేత్రమాహాత్మ్యంలోని శ్రాద్ధకల్ప విభాగములో ‘సృష్ట్యుత్పత్తికాలమున బ్రహ్మోపదేశించిన శ్రాద్ధార్హ వస్తువుల పరిగణన వర్ణనము’ అను 221వ అధ్యాయము సమాప్తమైంది.