Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 51

Devanagari script

येषु कालेषु यद्दत्तं श्राद्धमक्षयतां व्रजेत् । तानहं संप्रवक्ष्यामि शृणुष्वैकमना नृप

Transliteration

yeṣu kāleṣu yaddattaṃ śrāddhamakṣayatāṃ vrajet | tānahaṃ saṃpravakṣyāmi śṛṇuṣvaikamanā nṛpa

Translation

ఓ నృపా! ఏ ఏ కాలాల్లో అర్పించిన శ్రాద్ధం అక్షయ పుణ్యాన్ని పొందుతుందో, వాటిని నేను ఇప్పుడు వివరిస్తాను; ఏకాగ్రచిత్తంతో వినుము.

Word by Word

• येषु: in which
• येषु: अधिकरण (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), बहुवचन (Plural); सर्वनाम (relative pronoun)

• कालेषु: times
• कालेषु: अधिकरण (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: काल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), बहुवचन (Plural)

• यत्: which
• यत्: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom./Acc. 1st/2nd), एकवचन (Singular); सर्वनाम (relative)

• दत्तम्: given/offered
• दत्तम्: विशेषण (Adjectival)
• Type: Adjective
• Root: दा (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रत्यय)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण (qualifying ‘श्राद्धम्’)

• श्राद्धम्: śrāddha rite
• श्राद्धम्: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: श्राद्ध (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom./Acc.), एकवचन (Singular)

• अक्षयताम्: to imperishability
• अक्षयताम्: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अक्षयता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular); ‘अक्षयता’ = imperishability

• व्रजेत्: would go/attain
• व्रजेत्: क्रिया (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: व्रज् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद

• तान्: those
• तान्: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), बहुवचन (Plural); सर्वनाम

• अहम्: I
• अहम्: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)

• संप्रवक्ष्यामि: will explain fully
• संप्रवक्ष्यामि: क्रिया (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु) + सम्+प्र (उपसर्ग)
• Form: लृट् (Simple Future), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन (Singular), परस्मैपद

• शृणुष्व: listen
• शृणुष्व: क्रिया (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु)
• Form: लोट् (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन (Singular), आत्मनेपद

• एकमना: single-minded
• एकमना: सम्बोधन-विशेषण (Vocative qualifier)
• Type: Adjective
• Root: एक + मनस् (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास; पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (addressing the king)

• नृप: O king
• नृप: सम्बोधन (Address)
• Type: Noun
• Root: नृप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन (Singular)

Speaker

Skanda (deduced)

Skanda Dialogue

Listener: King (nṛpa)

Visual Art Cues

Scene: A teacher-sage addressing a king, unrolling a symbolic calendar/mandala of auspicious days; the words ‘akṣaya’ glow above a śrāddha altar, suggesting imperishable merit through right timing.

Characters & Entities

• Nṛpa (King)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma has auspicious windows of time; performing rites at the right kāla yields lasting spiritual fruit.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse introduces a teaching on auspicious times rather than praising a named location in this snippet.

What ritualistic prescription is mentioned?

It announces the forthcoming list of kālas (times) in which śrāddha yields akṣaya (imperishable) merit.