Adhyaya 210

Verse 1

विश्वामित्र उवाच । तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य देवर्षेर्नारदस्य च । सिद्धसेनो महीपालः प्राप्य तं योगमुत्तमम्

విశ్వామిత్రుడు పలికెను—దేవర్షి నారదుని ఆ వచనాలను విని, మహీపాలుడు సిద్ధసేనుడు ఆ ఉత్తమ యోగాన్ని పొందెను।

Verse 2

माधवे मासि संप्राप्ते अष्टम्यां सूर्यवासरे । सूर्योदये तु संप्राप्ते यावत्स्नात्वाऽर्चयेद्रविम्

మాధవ (వైశాఖ) మాసము వచ్చినప్పుడు, అష్టమి తిథి, ఆదివారము—సూర్యోదయ వేళ—విధిపూర్వకంగా స్నానం చేసి, నియమించినంత కాలం రవి (సూర్యదేవుడు)ను ఆరాధించాలి।

Verse 3

तावत्कुष्ठविनिर्मुक्तः सहसा समपद्यत । ततो दिव्यवपुर्भूत्वा सन्तोषं परमं गतः

అదే క్షణంలో అతడు అకస్మాత్తుగా కుష్ఠరోగం నుండి విముక్తుడయ్యాడు। తరువాత దివ్య తేజోమయ దేహాన్ని ధరించి పరమ సంతోషాన్ని పొందాడు।

Verse 4

प्रायश्चित्तं ततश्चक्रे तांबूलस्य च भक्षणम् । अज्ञानेन कृतं यच्च चूर्णपत्रसमन्वितम्

తర్వాత అతడు తాంబూల భక్షణానికి ప్రాయశ్చిత్తం చేశాడు—అది అజ్ఞానవశాత్తు చూర్ణాది పదార్థాలతోను ఆకుతోను కలిసి తీసుకున్నదైనందున।

Verse 5

ततश्च परमां लक्ष्मीं संप्राप्तः स महीपतिः । पितृपैतामहं राज्यं स प्रचक्रे यथा पुरा

ఆ తరువాత ఆ మహీపతి పరమ లక్ష్మీ (సమృద్ధి)ని పొందాడు; తన తండ్రి-తాతల పితృపారంపర్య రాజ్యాన్ని పూర్వంలాగానే మళ్లీ పాలించాడు।

Verse 6

एतत्ते सर्वमाख्यातं शंखतीर्थसमुद्भवम् । माहात्म्यं पार्थिवश्रेष्ठ किं भूयः श्रोतुमि च्छसि

శంఖతీర్థమునుండి ఉద్భవించిన ఈ సమస్త మహాత్మ్యాన్ని నీకు వివరించాను. ఓ రాజశ్రేష్ఠా, ఇంకా ఏమి వినాలని కోరుతున్నావు?

Verse 7

आनर्त उवाच । अत्याश्चर्यमिदं ब्रह्मन्यत्त्वया परिकीर्तितम् । यल्लक्ष्मीस्तस्य सन्नष्टा चूर्णपत्रस्य भक्षणात्

ఆనర్తుడు అన్నాడు—ఓ బ్రాహ్మణా! నీవు చెప్పినది అత్యంత ఆశ్చర్యకరం; చూర్ణపత్ర మిశ్రమాన్ని నమలినందువల్ల అతని లక్ష్మి నశించింది.

Verse 8

कीदृक्तेन कृतं तस्य प्रायश्चित्तं विशुद्धय्रे । कीदृक्तेन कृतं तच्च निजराज्यं यथा पुरा

శుద్ధి కోసం అతని ప్రాయశ్చిత్తం ఏ విధంగా చేయబడింది? అలాగే ఏ ఉపాయంతో అతడు తన రాజ్యాన్ని పూర్వంలా తిరిగి పొందాడు?

Verse 9

विश्वामित्र उवाच । एषा पुण्यतमा मेध्या नागवल्ली नराधिप । अयथावत्कृता वक्त्रे बहून्दोषान्प्रयच्छति । तस्माद्यत्नेन संभक्ष्या दत्त्वा चैव स्वशक्तितः

విశ్వామిత్రుడు అన్నాడు—ఓ నరాధిపా! ఈ నాగవల్లి అత్యంత పుణ్యదాయకం, శుద్ధికరం. విధి తప్పుగా సిద్ధం చేసి నోటిలో ఉంచితే అనేక దోషాలు కలుగుతాయి. కాబట్టి జాగ్రత్తగా నమలాలి, అలాగే తన శక్తి మేరకు దానం చేయాలి.

Verse 10

आनर्त उवाच । नागवल्ली कथं जाता कस्माद्दोषो महान्स्मृतः । अयथावद्भक्षणाच्च तन्मे वक्तुमिहार्हसि

ఆనర్తుడు అన్నాడు—నాగవల్లి ఎలా ఉద్భవించింది? దానిని తప్పుగా భక్షించినప్పుడు మహాదోషం ఎందుకు అంటారు? దయచేసి అది నాకు ఇక్కడ వివరించండి.

Verse 11

विश्वामित्र उवाच । प्रश्नभारो महानेष त्वया मे परिकीर्तितः । तथापि च वदिष्यामि यदि ते कौतुकं नृप । यस्मात्सञ्जायते दोषश्चूर्णपत्रस्य भक्षणात्

విశ్వామిత్రుడు అన్నాడు—నీవు నన్ను అడిగిన ప్రశ్నల భారము నిజంగా గొప్పది. అయినా, ఓ నృపా! నీకు కుతూహలం ఉంటే, చూర్ణపత్ర మిశ్రమాన్ని నమలడం వల్ల దోషం ఎందుకు కలుగుతుందో నేను వివరిస్తాను.

Verse 12

अमृतार्थं पुरा देवैर्मथितः कलशोदधिः । मन्थानं मन्दरं कृत्वा नेत्रं कृत्वा तु वासुकिम्

అమృతాన్ని పొందుటకై పూర్వం దేవతలు కలశసముద్రాన్ని మథించారు. మంధరాన్ని మథనదండంగా చేసి, వాసుకిని నేత్రం (తాడు)గా చేసారు.

Verse 13

मुखदेशे बलिर्लग्नः पुच्छदेशेऽखिलाः सुराः । वासुदेवमतेनैव सन्दधाराथ कच्छपः

ముఖభాగంలో బలి నిలిచెను, పుచ్ఛభాగంలో సమస్త దేవతలు నిలిచిరి. వాసుదేవుని ఉపదేశముతో కచ్ఛపుడు భారాన్ని మోసి స్థిరంగా నిలిచెను.

Verse 14

मन्दरे भ्रममाणे तु प्रागेव नृपसत्तम । आनर्त सहसा जातं रत्नत्रितयमेव च

ఓ నృపశ్రేష్ఠా! మంధరం తిరుగుచుండగా, ఆరంభములోనే అకస్మాత్తుగా ఆనర్తము పుట్టెను; అలాగే రత్నత్రయమును కూడా ఉద్భవించెను.

Verse 15

नीलांबरधरः कृष्णः पुरुषो वक्रनासिकः । कृष्णदन्तः स्थूलशिरा दीर्घग्रीवो महोदरः । शूर्पाकारांघ्रिरेवाऽसौ चिपिटाक्षो भयावहः

నీలాంబరధారి ఒక కృష్ణవర్ణ పురుషుడు ప్రత్యక్షమయ్యెను—వంకర ముక్కు, నల్ల దంతాలు, బరువైన శిరస్సు, దీర్ఘ గ్రీవ, మహోదరుడు. అతని పాదాలు శూర్పాకారమై, కన్నులు చపటగా వికృతమై, దర్శనమాత్రమే భయంకరుడు.

Verse 16

तथा तद्रूपिणी तस्य कुभार्या राक्षसी यथा । शिशुनांगुलिलग्नेन गर्भश्रमपरायणा

అదేవిధంగా అతని రూపానికే సమానమైన ఒక రాక్షసీ ప్రత్యక్షమయ్యెను—అతని దుష్ట భార్య. గర్భశ్రమముతో అలసిపోయి, ఆమె వేలికి ఒక శిశువు అంటుకొని ఉండెను.

Verse 17

ततो देवगणाः सर्वे दानवाश्च विशेषतः । मन्थानं तत्परित्यज्य तान्ग्रहीतुं प्रधाविताः

అప్పుడు సమస్త దేవగణములు—ముఖ్యంగా దానవులు—మథనాన్ని విడిచి, వారిని పట్టుకొనుటకు వేగంగా పరుగెత్తిరి।

Verse 18

अथ तान्विकृतान्दृष्ट्वा सर्वे शंकासमन्विताः । जगृहुर्नैव राजेंद्र जहसुश्च परस्परम्

కాని వారి వికృతరూపాలను చూచి అందరూ సందేహంతో నిండిరి; ఓ రాజేంద్రా, వారు వారిని పట్టలేదు, పరస్పరం నవ్వుకొనిరి.

Verse 19

अथोवाच बलिर्दैत्यः कृतांजलिपुटः स्थितः । ब्रह्माऽदि यल्लभेत्सर्वं यत्पुरस्तात्प्रजायते

అప్పుడు దైత్యుడు బలి కరజోడించి నిలిచి పలికెను—“ముందుగా ఏది పుట్టునో, ఏది మొదట వెలువడునో, అది సమస్తం బ్రహ్మాది దేవులకు లభించుగాక.”

Verse 20

रत्नत्रितयमेतद्धि तस्माद्गृह्णातु पद्मजः । येन सिद्धिर्भवेदस्मिन्मन्थने कस्य चाऽर्पणात्

“ఇది రత్నత్రయమే; కనుక పద్మజుడు (బ్రహ్మ) దీనిని స్వీకరించుగాక—ఎవరి స్వీకారార్పణముచేత ఈ మథనంలో సిద్ధి కలుగునో, వారికి ఇది అర్పింపబడుగాక.”

Verse 21

तद्वाक्यं विष्णुना तस्य शंसितं शंकरेण तु । इंद्राद्यैश्च सुरैः सर्वैर्दानवैश्च विशेषतः

అతని ఆ వాక్యాన్ని విష్ణువు మరియు శంకరుడూ సమ్మతించిరి; ఇంద్రాది సమస్త దేవతలు—ముఖ్యంగా దానవులు కూడాను.

Verse 22

एतस्मिन्नंतरे ब्रह्मा जग्राह त्रितयं च तत् । दाक्षिण्यात्सर्वदेवानामनिच्छन्नपि पार्थिव । ममन्थुः सागरं राजन्पुनस्ते यत्नमाश्रिताः

అంతలో బ్రహ్మా ఆ త్రయాన్ని గ్రహించాడు—సర్వదేవుల పట్ల దాక్షిణ్యంతో, ఇష్టంలేకున్నా, ఓ పార్థివా. ఆపై, ఓ రాజా, వారు మళ్లీ యత్నాన్ని ఆశ్రయించి సముద్రాన్ని మరల మథించారు।

Verse 23

ततश्च वारुणी जाता दिव्यगन्धसमन्विता । बलिना संगृहीता सा प्रत्यक्षं बलविद्विषः

ఆపై దివ్యసుగంధసంపన్నమైన వారుణీ ఉద్భవించింది; బలివైరి (భగవంతుడు) ప్రత్యక్షంగా ఉండగానే బలి ఆమెను గ్రహించాడు।

Verse 24

आवर्ते चापरे जाते निष्क्रांतः कौस्तुभो मणिः । स गृहीतो महाराज विष्णुना प्रभविष्णुना

మరొక ఆవర్తం ఏర్పడగానే కౌస్తుభ మణి వెలువడింది; ఓ మహారాజా, ఆ మణిని పరమశక్తిమంతుడైన విష్ణువు గ్రహించాడు।

Verse 25

अथापरे स्थिते तत्र महावर्ते निशापतिः । सञ्जातः स वृषांकेन संगृहीतश्च तत्क्षणात्

తర్వాత అక్కడ మరొక మహావర్తం ఏర్పడగానే నిశాపతి చంద్రుడు ఉద్భవించాడు; వృషాంకుడు (శివుడు) క్షణమాత్రంలోనే అతన్ని గ్రహించాడు।

Verse 26

पारिजातस्ततो जातो दिव्यगन्धसमन्वितः । स गृहीत्वा सुरैः सर्वैः स्थापितो नंदने वने

అనంతరం దివ్యసుగంధసంపన్నమైన పారిజాత వృక్షం ఉద్భవించింది; సర్వ దేవతలు దానిని తీసుకొని నందనవనంలో ప్రతిష్ఠించారు।

Verse 27

तस्यानंतरमेवाथ सुरभी वत्ससंयुता । निष्क्रांता व्योममार्गेण गोलोकं समवस्थिता

ఆ తరువాత వెంటనే సురభి తన దూడతో కలిసి ఆకాశమార్గమున బయలుదేరి గోలోకమున స్థిరపడెను।

Verse 28

ततो धन्वंतरिर्जातो बिभ्रद्धस्ते कमंडलुम् । संपूर्णममृतेनैव स देवैर्दानवैनृप

అనంతరం ధన్వంతరి అవతరించెను; ఆయన చేతిలో అమృతంతో నిండిన కమండలువు ఉండెను; ఓ రాజా, దేవులు దానవులు ఆయనను చుట్టుముట్టిరి।

Verse 29

गृहीतो युगपत्क्रुद्धैः परस्परजिगीषया । देवानां हस्तगो वैद्यो दैत्यानां च कमण्डलुः

రెండు పక్షాలు కోపంతో ఒకేసారి పట్టుకొనిరి, పరస్పర విజయం కోరుచు; వైద్యుడు ధన్వంతరి దేవుల చేతిలో, కమండలువు దైత్యుల చేతిలో పడెను।

Verse 30

ततस्तं लोभसंयुक्ता ममंथुः सागरं नृप । पद्महस्तात्र संजाता ततो लक्ष्मीः सितांबरा

అప్పుడు లోభంతో కూడినవారై, ఓ రాజా, వారు ఆ సముద్రాన్ని మళ్లీ మథించిరి; అక్కడ పద్మహస్తా, శ్వేతాంబరధారిణి లక్ష్మీ దేవి జన్మించెను।

Verse 31

स्वयमेव वृतो विष्णुस्तया पार्थिवसत्तम । मथ्यमाने ततोतीव समुद्रे देवदानवैः

హే రాజశ్రేష్ఠా, దేవదానవులు సముద్రాన్ని బలంగా మథించుచుండగా లక్ష్మీ దేవి స్వయంగా విష్ణువును వరించెను।

Verse 32

कालकूटं समुत्पन्नं येन सर्वे सुरासुराः । संप्राप्ताः परमं कष्टं प्रभग्नाश्च दिशो दश

అప్పుడు కాలకూట విషము ఉద్భవించింది; దానివల్ల దేవాసురులందరూ పరమ కష్టానికి లోనై, దశదిశలూ కలవరపడి కదిలిపోయినట్లు అయ్యాయి।

Verse 33

तं दृष्ट्वा भगवाञ्छंभुस्तीव्रं तीवपराक्रमः । भक्षयामास राजेंद्र नीलकण्ठस्ततोऽभवत्

ఆ భయంకర విషాన్ని చూచి అప్రతిహత పరాక్రముడైన భగవాన్ శంభువు, ఓ రాజేంద్రా, దానిని మింగివేశాడు; అందువల్లనే ఆయన ‘నీలకంఠుడు’గా ప్రసిద్ధి పొందాడు।

Verse 34

अथ संत्यज्य मंथानं मंदरं वासुकिं तथा । अमृतार्थेऽभवद्युद्धं दैत्यानां विबुधैः सह

తర్వాత మథనయంత్రం అయిన మందరపర్వతం, వాసుకిని విడిచి, అమృతార్థంగా దైత్యులకు దేవతలతో యుద్ధం చెలరేగింది।

Verse 35

अथ स्त्रीरूपमाधाय विष्णुर्दैत्यानुवाच तान् । ततो हृष्टो बलिस्तस्यै दत्त्वा पीयूषमेव तत्

అప్పుడు విష్ణువు స్త్రీరూపం ధరించి దైత్యులను సంభోదించాడు; ఆనందించిన బలి ఆమెకే ఆ పీయూషం (అమృతం) ఇచ్చాడు।

Verse 36

विश्वासं परमं गत्वा युद्धं चक्रे सुरैः सह । ततो विष्णुः परित्यज्य स्त्रीरूपं पुरुषाकृतिः

పూర్తి విశ్వాసం సంపాదించి అతడు దేవతలతో కలిసి యుద్ధం చేశాడు; అప్పుడు విష్ణువు స్త్రీరూపాన్ని విడిచి మళ్లీ పురుషాకృతిని ధరించాడు।

Verse 37

तदेवामृतमादाय ययौ यत्र दिवौकसः । अब्रवीत्तान्सुहृष्टात्मा पिवध्वममृतं सुराः

అతడు అదే అమృతాన్ని తీసుకొని దేవతలు ఉన్న చోటికి వెళ్లి, హర్షభరిత హృదయంతో వారితో— “హే దేవులారా, అమృతం పానంచేయండి” అని అన్నాడు.

Verse 38

येनामरत्वमासाद्य व्यापादयत दानवान् । ते तथेति प्रतिज्ञाय पपुः पीयूषमुत्तमम्

దానవులను సంహరించేందుకు అమరత్వం పొందే ఆ అమృతమని తెలుసుకొని, వారు “అలాగే” అని ప్రతిజ్ఞ చేసి, శ్రేష్ఠమైన పీయూషాన్ని పానంచేశారు.

Verse 39

अमराश्च ततो जाता जघ्नुः संख्ये महासुरान्

ఆపై వారు అమరులై యుద్ధంలో మహాసురులను సంహరించారు.

Verse 40

तेषां पानविधौ तत्र वर्तमाने महीपते । राहुर्विबुधरूपेण पपौ पीयूषमुत्सुकः

హే మహీపతే, అక్కడ అమృతపాన విధి జరుగుతుండగా, రాహువు దేవరూపం ధరించి ఉత్సుకతతో పీయూషాన్ని పానంచేశాడు.

Verse 41

स लक्षितो महादैत्यश्चंद्रार्काभ्यां च तत्क्षणात् । निवेदितो हरे राजन्नायं देवो महासुरः

ఆ మహాదైత్యుడు చంద్రుడు, సూర్యుడు వెంటనే గుర్తించారు; హరికి నివేదించారు— “హే రాజా, ఇతడు దేవుడు కాదు, మహాసురుడు.”

Verse 42

तच्छ्रुत्वा वासुदेवेन तस्य चक्रं सुदर्शनम् । वधाय पार्थिवश्रेष्ठ मुक्तं वज्रसमप्रभम्

ఇది విని, ఓ రాజశ్రేష్ఠా, వాసుదేవుడు అతని వధార్థం వజ్రసమ ప్రభతో జ్వలించే సుదర్శనచక్రాన్ని విడిచెను।

Verse 43

यावन्मात्रं शरीरं तत्तस्य व्याप्तं महीपते । अमृतेन ततः कृत्तममोघेनापि तच्छिरः

హే మహీపతే, అతని శరీరంలో అమృతం వ్యాపించినంత భాగమే అమరమైంది; కానీ అతని శిరస్సు అమోఘచక్రంతో కూడ, అమృతాస్వాదనానంతరం ముందే ఛేదింపబడింది।

Verse 44

ततोऽमरत्वमापन्नः स यावत्सिंहिकासुतः । तावत्प्रोक्तोऽच्युतेनाथ साम्ना परमवल्गुना

అప్పుడు సింహికాసుతుడు అంతమాత్రమే అమరత్వాన్ని పొందెను; ఆపై అచ్యుతుడు పరమ మధురమైన సామవచనాలతో అతనితో పలికెను।

Verse 45

त्यज दैत्यान्महाभाग देवानां संमतो भव । संप्राप्स्यसि परां पूजां सदा त्वं ग्रहमंडले

హే మహాభాగ, దైత్యులను విడిచి దేవులకు సమ్మతుడవు; అప్పుడు నీవు సదా గ్రహమండలంలో పరమ పూజను పొందెదవు।

Verse 46

स तथेति प्रतिज्ञाय त्यक्त्वा तान्दैत्यसत्तमान् । पूजां प्राप्नोति मर्त्यानां संस्थितो ग्रहमण्डले

అతడు ‘తథాస్తు’ అని ప్రతిజ్ఞ చేసి, ఆ దైత్యశ్రేష్ఠులను విడిచి, గ్రహమండలంలో స్థితుడై మానవుల పూజను పొందెను।

Verse 47

एतस्मिन्नंतरे दैत्या निर्जिताः सुरसत्तमैः । दिशो जग्मुः परित्रस्ताः केचिन्मृत्युमुपागताः

అంతలో దేవశ్రేష్ఠులచే పరాజితులైన దైత్యులు భయంతో అన్ని దిశలకూ పారిపోయారు; వారిలో కొందరు మరణాన్ని పొందారు।

Verse 48

पीतशेषं च पीयूषं स्थापितं नन्दने वने । नागराजस्य यत्रैव स्थितमालानमेव च

తాగిన తరువాత మిగిలిన అమృతాన్ని నందనవనంలో స్థాపించారు—అక్కడే నాగరాజుని ఆలానస్తంభం (కట్టే స్థంభం) కూడా నిలిచి ఉండేది।

Verse 49

अहर्निशं मदस्रावी करींद्रः सोऽपि संस्थितः । तत्प्रभावैः प्रभिन्नः स पीयूषस्य कमंडलुः

అక్కడే ఆ గజేంద్రుడు కూడా నిలిచి ఉండెను, అతడు పగలు రాత్రి మదాన్ని స్రవించుచుండెను; ఆ ప్రభావంతో అమృతకమండలువు పగిలిపోయెను।

Verse 50

ततो वल्ली समुत्पन्ना तस्माच्चैव कमण्डलोः । तत्रालानसमारूढा वृद्धिं च परमां गता

అప్పుడు ఆ కమండలువునుండే ఒక వల్లి పుట్టింది; అక్కడి ఆలానస్తంభాన్ని ఎక్కి అది అత్యంత విస్తారంగా పెరిగింది।

Verse 51

तदुद्भवानि पत्राणि गृहीत्वा सुरसत्तमाः । अपूर्वाणि सुगंधीनि मत्वा ते भक्षयंति च

ఆ వల్లి నుండి పుట్టిన ఆకులను దేవశ్రేష్ఠులు తీసుకొని, అవి అపూర్వమై సుగంధభరితమని భావించి వాటిని భక్షించారు కూడా।

Verse 52

वक्त्रशुद्धिकृते राजन्विशेषेण प्रहर्षिताः

ఓ రాజా, ముఖమూ వాక్కూ శుద్ధి కలిగినందున వారు విశేషంగా హర్షించారు।

Verse 53

अथ धन्वतरिर्वैद्यः स्वबुद्ध्या पृथिवीपते । नागालाने यतो जाता नागवल्ली भविष्यति

అప్పుడు దివ్య వైద్యుడు ధన్వంతరి, ఓ భూపతీ, తన బుద్ధితో ఇలా ప్రకటించాడు—‘ఇది నాగాలయ ఆవరణంలో పుట్టినందున దీనికి నాగవల్లీ అనే పేరు కలుగును.’

Verse 54

सदा स्मरस्य संस्थानं मम वाक्याद्भविष्यति । नागवल्लीति वै नाम तस्याश्चक्रे ततः परम्

‘నా వాక్యబలంతో ఇది సదా స్మరుడు (కామదేవుడు) నివసించే ఆసనస్థానమగును.’ ఆపై దానికి ‘నాగవల్లీ’ అని నామకరణం చేశాడు.

Verse 55

संयोगं च चकाराथ तांबूलं जायते यथा । पूगीफलेन चूर्णेन खदिरेणापि पार्थिव

తర్వాత, ఓ రాజా, తాంబూలం తయారయ్యే విధంగా సరైన సంయోగాన్ని చేశాడు—పూగీ ఫలపు పొడి మరియు ఖదిర (కత్తా)తో కూడి.

Verse 56

कस्यचित्त्वथ कालस्य वाणीवत्सरको नृपः । प्रतोषं नीतवाञ्छक्रं तपसा निर्मलेन च

కొంతకాలానంతరం రాజు వాణీవత్సరకుడు నిర్మలమైన, నిష్కల్మషమైన తపస్సుతో శక్రుడు (ఇంద్రుడు) సంపూర్ణంగా సంతుష్టుడయ్యేలా చేశాడు.

Verse 57

ततस्तत्तपसा तुष्ट इन्द्रो वचनमब्रवीत्

అప్పుడు ఆ తపస్సుతో సంతుష్టుడైన ఇంద్రుడు ఈ వచనములు పలికెను।

Verse 58

इन्द्र उवाच । भोभोः पार्थिव तुष्टोऽस्मि तपसाऽनेन सांप्रतम् । ब्रूहि यत्ते वरं दद्मि मनसा वांछितं सदा

ఇంద్రుడు పలికెను—హే రాజా! ఈ తపస్సుతో నేను ఇప్పుడు సంతుష్టుడను. నీ మనసులో నిత్యం కోరుకునే వరమేదో చెప్పు; దానిని నేను ప్రసాదిస్తాను.

Verse 59

सोऽब्रवीद्यदि मे तुष्टो यदि देयो वरो मम । विमानं खेचरं देहि येनागच्छामि ते गृहे । नित्यमेव धरापृष्ठाद्वंदनार्थं तव प्रभो

అతడు అన్నాడు—మీరు నాపై సంతుష్టులై, నాకు వరం ఇవ్వదలచితే, ఆకాశగామి విమానాన్ని ప్రసాదించండి; దానితో నేను భూమి మీద నుండి నిత్యం మీ గృహానికి వచ్చి, హే ప్రభో, మీకు వందనం చేయగలను.

Verse 60

स तथेति प्रतिज्ञाय हंसबर्हिणनादितम् । विमानं प्रददौ तस्मै मनोमारुतवेगधृक्

ఇంద్రుడు ‘తథాస్తు’ అని ప్రతిజ్ఞ చేసి, హంస-మయూర నాదాలతో నినదించే, మనస్సు మరియు గాలివేగంతో సమానమైన విమానాన్ని అతనికి ప్రసాదించెను.

Verse 61

स तत्र नित्यमारुह्य प्रयाति त्रिदशालयम् । भक्त्या परमया युक्तः सहस्राक्षं प्रवंदितुम्

అతడు ప్రతిదినం దానిపై ఎక్కి త్రిదశుల ఆలయానికి వెళ్లి, పరమభక్తితో యుక్తుడై సహస్రాక్షుడైన ఇంద్రునికి ప్రణామం చేసెను.

Verse 62

तस्य शक्रः स्वहस्तेन तांबूलं च प्रयच्छति । स च तद्भक्षयामास प्रहृष्टेनांतरात्मना

అతనికి శక్రుడు (ఇంద్రుడు) తన చేతితోనే తాంబూలం సమర్పించెను; అతడు అంతరాత్మానందంతో దానిని స్వీకరించి భుజించెను.

Verse 63

वृद्धभावेऽपि संप्राप्ते तस्य कामोऽत्यवर्द्धत । तांबूलस्य प्रभावेन सुमहान्पृथिवीपते

హే భూపతీ! వృద్ధాప్యం వచ్చినప్పటికీ అతని కామభావము అత్యధికంగా పెరిగెను—తాంబూల ప్రభావము అంత మహత్తరము.

Verse 64

अथ शक्रमुवाचेदं स राजा विनयान्वितः । नागवल्लीप्रदानेन प्रसादो मे विधीयताम्

అప్పుడు వినయసంపన్నుడైన ఆ రాజు శక్రునితో (ఇంద్రునితో) ఇలా అన్నాడు—“నాగవల్లీని ప్రసాదించి నాపై అనుగ్రహం చేయుము.”

Verse 65

मर्त्यलोके समानेतुं प्रचारं येन गच्छति । स तथेति प्रतिज्ञाय तस्मै तां प्रददौ तदा

మర్త్యలోకమునకు తీసికొని వెళ్లి వ్యాపించునట్లు, అతడు “తథాస్తు” అని ప్రతిజ్ఞ చేసి, ఆ వేళ దానిని అతనికి ఇచ్చెను.

Verse 66

गत्वा निजपुरं सोपि स्वोद्यानेऽस्थापयत्तदा । ततः कालेन महता प्रचारं सा गता क्षितौ

తన నగరమునకు వెళ్లి అతడు దానిని తన ఉద్యానములో నాటెను; అనంతరం దీర్ఘకాలములో అది భూమియందు విస్తరించెను.

Verse 67

यस्याः स्वादनतो लोकः कामात्मा समपद्यत । न कश्चिद्यजनं चक्रे याजनं च विशेषतः । अन्या धर्मक्रियाः सर्वाः प्रणष्टा धर्मसंभवाः

దాని రుచి ఆస్వాదించగానే ప్రజలు కామవశులయ్యారు. ఎవ్వరూ యజ్ఞం చేయలేదు, యజ్ఞం చేయింపలేదు; ధర్మజన్యమైన ఇతర ధర్మక్రియలన్నీ నశించిపోయాయి.

Verse 68

ततो देवगणाः सर्वे यज्ञभागविवर्जिताः । पीड्यमानाः क्रुधा विष्टा गत्वा प्रोचुः पितामहम्

అప్పుడు యజ్ఞభాగం లభించక సమస్త దేవగణాలు, బాధతో పీడితులై క్రోధంతో నిండిపోయి, పితామహుడు బ్రహ్మదేవుని వద్దకు వెళ్లి పలికారు.

Verse 69

मर्त्यलोके सुरश्रेष्ठ नष्टा धर्मक्रिया भृशम् । कामासक्तो यतो लोकस्तांबूलस्य च भक्षणात् । तस्मात्कुरु प्रसादं नो येनास्माकं क्रिया भवेत्

‘హే దేవశ్రేష్ఠా! మర్త్యలోకంలో ధర్మక్రియలు బాగా నశించాయి; తాంబూలం నమలడం వల్ల ప్రజలు కామాసక్తులయ్యారు. కాబట్టి మాపై ప్రసన్నుడవై, మా యథోచిత క్రియలు మరియు అర్పణలు మళ్లీ జరిగేలా చేయుము.’

Verse 70

एतस्मिन्नेव काले तु पुष्करस्थं पितामहम् । यजनार्थे समायातं दरिद्रो वीक्ष्य पार्थिव

అదే సమయంలో, ఓ రాజా, యజ్ఞార్థం పుష్కరంలో ఉన్న పితామహుడు బ్రహ్మదేవుని చూసిన ఒక దరిద్రుడు ఆయన దగ్గరకు చేరాడు.

Verse 71

प्रणिपत्य ततः प्राह विनयावनतः स्थितः । निर्विण्णोऽहं सुरश्रेष्ठ ब्राह्मणानां गृहे स्थितः

ప్రణమించి వినయంగా నిలబడి అతడు ఇలా అన్నాడు—‘హే దేవశ్రేష్ఠా! బ్రాహ్మణుల ఇళ్లలో ఆశ్రయంగా ఉండి ఉండి నేను విసిగిపోయాను.’

Verse 72

तस्मात्कीर्तय मे स्थानं श्रेष्ठं वित्तवतां हि यत् । तत्र सञ्जायते तृप्तिः शाश्वती प्रचुरा प्रभो

కాబట్టి, ఓ ప్రభూ, ధనవంతులలోనూ శ్రేష్ఠమైన ఆ ఉత్తమ స్థానాన్ని నాకు వర్ణించుము; అక్కడ అపారమైన, శాశ్వతమైన తృప్తి కలుగుతుంది।

Verse 73

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा चिरं ध्यात्वा पितामहः । अब्रवीच्च दरिद्रं तं छिद्रार्थं धनिना मिह

అతని మాటలు విని పితామహుడు బ్రహ్మా చాలాసేపు ధ్యానించి ఆలోచించాడు. తరువాత ఆ దరిద్రునితో ఇలా అన్నాడు—“ఇవి ధనవంతులలో ‘ఛిద్రం’ అంటే బలహీన స్థానం కలిగించే మార్గాలు.”

Verse 74

चूर्णपत्रे त्वया वासः सदा कार्यो दरिद्र भोः । तांबूलस्य तु पर्णाग्रे भार्यया मम वाक्यतः

ఓ దరిద్రుడా, నీవు ఎల్లప్పుడూ చూర్ణమైన ఆకులోనే నివసించవలెను. అలాగే నా ఆజ్ఞ ప్రకారం నా భార్య తాంబూల ఆకుని అగ్రభాగంలో ఉండుగాక।

Verse 75

पर्णानां चैव वृंतेषु सर्वेषु त्वत्सुतेन च । रात्रौ खदिरसारे च त्वं ताभ्यां सर्वदा वस

మరియు ఆకులన్నిటి కాడలలో—నీ కుమారునితో కూడ—నీవు నివసించుము. రాత్రివేళ ఖదిరసారంలో కూడా ఉండుము; ఈ విధంగా వారితో నిత్యం వసించుము।

Verse 76

धनिनां छिद्रकृत्प्रोक्तमेतत्स्थानचतुष्टयम् । पार्थिवानां विशेषेण मम वाक्या द्व्रज द्रुतम्

ధనవంతులలో ‘ఛిద్రం’ కలిగించేవిగా ఈ నాలుగు స్థానాలు ప్రకటించబడ్డాయి—ప్రత్యేకంగా రాజుల విషయంలో. నా వాక్యముచే నీవు త్వరగా అక్కడికి వెళ్లు।

Verse 77

नारद उवाच । एतत्ते सर्वमाख्यातं यत्पृष्टोऽस्मि नराधिप

నారదుడు పలికెను—హే నరాధిపా! నీవు నన్ను అడిగినదంతా నేను నీకు వివరించితిని।

Verse 78

तांबूलोत्थानि छिद्राणि यथा स्युर्धनिनामिह । तानि सर्वाणि चीर्णानि त्वया राजन्नजानता । तेन वै विभवोच्छित्तिः संजाता सहसा नृप

ఇహలో ధనవంతులలో తాంబూలమునుండి పుట్టే దోషరూప రంధ్రములు యేవైతే ఉన్నవో, అవన్నీ హే రాజా, నీవు తెలియకనే ఆచరించితివి; అందువల్ల హే నృపా, నీ విభవనాశము అకస్మాత్తుగా సంభవించెను।

Verse 79

राजोवाच । तदर्थमपि मे ब्रूहि प्रायश्चित्तं मुनीश्वर । कदाचिद्भक्षणं मे स्यात्तांबूलस्य तथाविधम्

రాజు పలికెను—హే మునీశ్వరా! ఆ కారణముననే నాకు ప్రాయశ్చిత్తమును చెప్పుము; కొన్నిసార్లు నావలన అటువంటి అనుచిత తాంబూలభక్షణం జరుగవచ్చును।

Verse 80

येन सञ्जायते शुद्धिः कुतांबूलसमुद्भवा

కుతాంబూలమునుండి పుట్టిన అశుద్ధికి శుద్ధి ఏ విధముగా కలుగును?

Verse 81

विश्वा मित्र उवाच । शृणु राजन्प्रवक्ष्यामि प्रायश्चित्तं तु यच्चरेत् । आश्वासनेन शुद्ध्यर्थं कुतांबूलस्य भक्षणात्

విశ్వామిత్రుడు పలికెను—హే రాజా, వినుము; ఆచరించవలసిన ప్రాయశ్చిత్తమును నేను ప్రకటించెదను. కుతాంబూలభక్షణానంతరం శుద్ధికై ‘ఆశ్వాసన’ అనే విధిని ఆచరించవలెను।

Verse 82

पर्वकालं समुद्दिश्य सम्यक्छ्रद्धासमन्वितः । आनयेद्ब्राह्मणं राजन्वेदवेदांगपारगम्

ఓ రాజా, పవిత్ర పర్వకాలాన్ని ఉద్దేశించి, సమ్యక్ శ్రద్ధతో యుక్తుడై, వేదాలు మరియు వేదాంగాలలో పారంగతుడైన బ్రాహ్మణుని ఆహ్వానించవలెను।

Verse 83

प्रक्षाल्य चरणौ तस्य वाससी परिधापयेत् । संपूज्य गंधपुष्पाद्यैस्ततः पत्रं हिरण्मयम् । स्वशक्त्या कारयित्वाऽथ चूर्णे मुक्ताफलं न्यसेत्

ఆయన పాదాలను కడిగి, వస్త్రాలు ధరింపజేయాలి. గంధపుష్పాదులతో సమ్యక్ పూజించి, తన శక్తి మేరకు స్వర్ణమయ తాంబూలపత్రం చేయించి, చూర్ణంపై ముత్యాన్ని ఉంచాలి।

Verse 84

पूगीफलं च वैडूर्यं खदिरं रूप्यमेव च । मन्त्रेणानेन विप्राय तथैव च समर्पयेत्

మరియు ఈ మంత్రంతోనే బ్రాహ్మణునికి పూగీఫలం (సుపారీ), వైడూర్యమణి, ఖదిరం, అలాగే వెండిని సమర్పించాలి।

Verse 85

यन्मया भक्षितं पूर्वं वृन्तं पत्रसमुद्भवम् । चूर्णपत्रं तथैवान्यद्रात्रौ खदिरमेव च

నేను పూర్వం భక్షించినదేదైనా—వృంతం, పత్రసముద్భవమైన పదార్థాలు, చూర్ణంతో కూడిన పత్రప్రయోగం, ఇతర వస్తువులు, అలాగే రాత్రివేళ ఖదిరమూ—

Verse 86

तस्य पापस्य शुद्ध्यर्थं तांबूलं प्रतिगृह्यताम् । ततस्तु ब्राह्मणो मंत्रमेवं राजन्नुदाहरेत्

ఆ పాపశుద్ధి కోసం ఈ తాంబూలాన్ని స్వీకరించాలి. అనంతరం, ఓ రాజా, బ్రాహ్మణుడు ఈ విధంగా మంత్రాన్ని ఉచ్చరించాలి।

Verse 87

यजमानहितार्थाय सर्वपापविशुद्धये । अज्ञानाज्ज्ञानतो वापि कुतांबूलं प्रभक्षितम्

యజమానుని హితార్థమై, సమస్త పాపశుద్ధికై—అజ్ఞానముచేత గాని, తెలిసికూడా గాని—అశుద్ధ/నిషిద్ధ తాంబూలము భక్షించబడినది.

Verse 88

भक्षयिष्यसि यच्चान्यत्कदाचिन्मे प्रसादनात् । तस्य दोषो न ते भावी मम वाक्यादसंशयम्

మా ప్రసాదముచేత నీవు ఎప్పుడైనా ఏ ఇతరదానిని భక్షించినా, దాని దోషము నీకు కలుగదు—ఇది నా వాక్యముచేత నిస్సందేహము.

Verse 89

अनेन विधिना दत्त्वा तांबूलं शुद्धिमाप्नुयात् । कुतांबूलस्य दोषेण गृह्यते न नरो नृप

ఈ విధానముతో తాంబూలము దానమిచ్చినచో శుద్ధిని పొందును. ఓ నృపా! కుతాంబూల దోషముచేత మనుష్యుడు గ్రహింపబడడు.

Verse 90

तस्मात्त्वं हि महाराज व्रतमेतत्समाचर । बहु पुण्यतमं ह्येतन्महाभोगविवर्द्धनम्

కాబట్టి, ఓ మహారాజా! ఈ వ్రతమును ఆచరించుము. ఇది అత్యంత పుణ్యప్రదము, మహాభోగ-సమృద్ధిని వర్ధింపజేయునది.

Verse 91

यः प्रयच्छति राजेन्द्र विधिनानेन भक्तितः । जन्मजन्मान्तरे वापि न तांबूलेन मुच्यते

ఓ రాజేంద్రా! ఎవడు ఈ విధానముతో భక్తితో (తాంబూలము) సమర్పించునో, వాడు జన్మజన్మాంతరములలో కూడ తాంబూలమునుండి వంచితుడగడు.

Verse 92

तांबूलं भक्षयित्वा यो नैतद्दानं प्रयच्छति । तांबूलवर्जितः सोऽत्र भवेज्जन्मनिजन्मनि

తాంబూలం భక్షించి కూడా దానికి తగిన దానము చేయని వాడు, ఈ లోకంలో జన్మజన్మాంతరముల వరకు తాంబూలవర్జితుడగును.

Verse 93

तांबूलवर्जितं यस्य मुखं स्यात्पृथिवीपते । कृपणस्य दरिद्रस्य तद्बिलं न हि तन्मुखम्

హే భూపతీ! తాంబూలం లేని వాని ముఖము ముఖము కాదు, అది గుహవలెనే; కృపణుడైన దరిద్రునికి అది నిజమైన ‘ముఖం’ కాదు.

Verse 94

तांबूलं ब्राह्मणेन्द्राय यो दत्त्वा प्राक्प्रभक्षयेत् । सुरूपो भाग्यवान्दक्षो भवेज्जन्मनिजन्मनि

ముందుగా బ్రాహ్మణేంద్రునికి తాంబూలం సమర్పించి తరువాత తానే భక్షించువాడు, జన్మజన్మాంతరములలో సురూపుడై, భాగ్యవంతుడై, దక్షుడై ఉంటాడు.

Verse 95

एतत्ते सर्वमाख्यातं कुतांबूलस्य भक्षणात् । यत्फलं जायते पुंसां यद्दानेन महीपते

హే మహీపతీ! తాంబూల భక్షణముచేతను, దానముచేతను మనుష్యులకు కలుగు ఫలమంతటిని నేను నీకు పూర్తిగా వివరించితిని.

Verse 96

शंखादित्यानुषंगेण तांबूलस्य च भक्षणे । ये दोषा ये गुणा राजन्दानं चैव प्रभक्षणे

హే రాజా! శంఖాది అనుషంగముతో కూడిన తాంబూల భక్షణంలో ఉన్న దోషములు, గుణములు, అలాగే దానము మరియు భక్షణ విషయములనూ నేను వివరించితిని.

Verse 210

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये तांबूलोत्पत्ति तांबूलमाहात्म्यवर्णनंनाम दशोत्तरद्विशततमोऽध्यायः

ఇట్లు శ్రీ స్కంద మహాపురాణంలోని ఏకాశీతిసాహస్రీ సంహితలో, షష్ఠమైన నాగరఖండంలో, హాటకేశ్వర-క్షేత్రమాహాత్మ్యంలో “తాంబూలోత్పత్తి మరియు తాంబూలమాహాత్మ్యవర్ణనం” అనే రెండువందల పదవ అధ్యాయం సమాప్తమైంది।