Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 92

Devanagari script

ततो भूयो मखा जाताः समग्रे धरणीतले । संपूर्णदक्षिणाः सर्वे वतानि नियमास्तथा

Transliteration

tato bhūyo makhā jātāḥ samagre dharaṇītale | saṃpūrṇadakṣiṇāḥ sarve vatāni niyamāstathā

Translation

అప్పుడు మళ్లీ సమస్త భూమండలమంతటా యజ్ఞాలు ప్రారంభమయ్యాయి; అన్నిటిలో సంపూర్ణ దక్షిణలు సమర్పించబడ్డాయి, అలాగే వ్రతాలు నియమాలు కూడా ఆచరించబడ్డాయి।

Word by Word

• ततः: then; thereafter
• ततः: Kriya-viseshana (sequence)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb)

• भूयः: again; further
• भूयः: Kriya-viseshana (frequency)
• Type: Indeclinable
• Root: भूयः (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb)

• मखाः: sacrifices
• मखाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मख (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति (Nominative), बहुवचन

• जाताः: arose; occurred
• जाताः: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: जन् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, बहुवचन; धातु: जन्

• समग्रे: entire; whole
• समग्रे: Adhikarana (Location qualifier)
• Type: Adjective
• Root: समग्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति (Locative), एकवचन; विशेषणम् (धरणीतले)

• धरणीतले: on the earth’s surface
• धरणीतले: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: धरणीतल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति (Locative), एकवचन; समास: धरण्याः तलम् (षष्ठी-तत्पुरुष)

• संपूर्णदक्षिणाः: with complete fees/gifts
• संपूर्णदक्षिणाः: Karta (as qualifier of subject)
• Type: Adjective
• Root: संपूर्ण-दक्षिण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति (Nominative), बहुवचन; समास: संपूर्णा च सा दक्षिणा (कर्मधारय); विशेषणम् (मखाः)

• सर्वे: all
• सर्वे: Karta (as qualifier of subject)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् (मखाः)

• वतानि: vows
• वतानि: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: व्रत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति (Nominative), बहुवचन

• नियमाः: observances; disciplines
• नियमाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नियम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति (Nominative), बहुवचन

• तथा: and likewise
• तथा: Samuccaya (Coordination)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb/conjunctive)

Speaker

Unspecified narrator within Tīrthamāhātmya (deduced: Purāṇic narrator)

Skanda Dialogue

Listener: a king (धराधिप) implied

Visual Art Cues

Scene: A panoramic vision of renewed yajñas across the land: multiple fire-altars, priests chanting, donors offering dakṣiṇā, householders observing vows and disciplines.

Characters & Entities

• Yajña (Makha)
• Vrata
• Niyama

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

When dharma is restored, yajña, proper giving (dakṣiṇā), and disciplined vows flourish and uplift society.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Indirectly the Hāṭakeśvara-kṣetra narrative frame; the verse highlights dharmic renewal associated with sacred worship.

What ritualistic prescription is mentioned?

Perform sacrifices with complete dakṣiṇā, and undertake vratas and niyamas.