Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 7
Devanagari script
त्रैलोक्ये सकले पूजां भजमानः सदैव हि । कस्यचित्त्वथ कालस्य गौतमस्य मुनेः प्रिया
Transliteration
trailokye sakale pūjāṃ bhajamānaḥ sadaiva hi | kasyacittvatha kālasya gautamasya muneḥ priyā
Translation
అతడు సమస్త త్రిలోకములలో నిత్యము పూజింపబడుచుండెను. ఆపై ఒక కాలమున గౌతమముని ప్రియ భార్య (ప్రసంగము కలిగెను)—
Word by Word
त्रैलोक्येin the three worlds
त्रैलोक्ये:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootत्रैलोक्य (प्रातिपदिक) = त्रि + लोक (समास)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; अधिकरण (locative)
सकलेentire, whole
सकले:
Visheshana (Adjectival)
TypeAdjective
Rootसकल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; विशेषण (qualifier) of त्रैलोक्ये
पूजाम्worship
पूजाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपूजा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; कर्म (object)
भजमानःworshipping, engaging in
भजमानः:
Karta (Agent/कर्ता)
TypeVerb
Rootभज् (धातु) + शानच् (कृदन्त)
Formवर्तमानकाले शानच्-प्रत्ययान्त कृदन्त (present active participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्तृवाचक
सदैवalways
सदैव:
Kriya-visheshana (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootसदा (अव्यय) + एव (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (adverb of time)
हिindeed, for
हि:
Discourse particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle), अवधान/हेतु-सूचक
कस्यचित्of some
कस्यचित्:
Shashthi-sambandha (Genitive relation)
TypeAdjective
Rootक (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + चित् (अव्यय-प्रत्यय)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; अनिश्चित-विशेषण (indefinite) qualifying कालस्य
तुbut, then
तु:
Discourse particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle), विरोध/अनुक्रम-सूचक
अथthen, now
अथ:
Discourse particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formनिपात (particle), आरम्भ/अनुक्रम-सूचक
कालस्यof a time/period
कालस्य:
Shashthi-sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; सम्बन्ध (genitive)
गौतमस्यof Gautama
गौतमस्य:
Shashthi-sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootगौतम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; सम्बन्ध (genitive)
मुनेःof the sage
मुनेः:
Shashthi-sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; सम्बन्ध (genitive)
प्रियाbeloved (wife)
प्रिया:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रिय (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्ता/विषय (subject)
Speaker
Viśvāmitra
Skanda Dialogue
Listener: Rājan (King)
Visual Art Cues
Scene: A cosmic tableau of ‘three worlds’ offering worship, dissolving into a serene forest hermitage where Gautama’s beloved wife is about to be introduced.
Characters & Entities
V
ViśvāmitraG
GautamaT
TrailokyaFAQs
Honor and worship do not prevent moral testing; Purāṇas often pivot from glory to trial to teach vigilance in dharma.
Not specified in this line; it transitions into the Gautama–Ahilyā narrative.
None.