Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 11
Devanagari script
तच्छ्रुत्वा सहसा तूर्णं गौतमो गृहमभ्यगात् । यावत्पश्यति देवेशं सह पत्न्या समागतम्
Transliteration
tacchrutvā sahasā tūrṇaṃ gautamo gṛhamabhyagāt | yāvatpaśyati deveśaṃ saha patnyā samāgatam
Translation
అది విని గౌతముడు సహసా వేగముగా గృహమునకు చేరెను. అక్కడ దేవేశుడు తన భార్యతో కూడ వచ్చియున్నదాన్ని చూచెను.
Word by Word
तत्that (news)
तत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; कर्म (object) of श्रुत्वा
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
Purva-kala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु) + क्त्वा
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund)
सहसाsuddenly
सहसा:
Kriya-visheshana (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootसहसा (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (suddenly)
तूर्णम्quickly
तूर्णम्:
Kriya-visheshana (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootतूर्ण (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभावे प्रयुक्तम्; क्रियाविशेषण (quickly)
गौतमःGautama
गौतमः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootगौतम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्ता
गृहम्to the house
गृहम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootगृह (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; कर्म (goal as object)
अभ्यगात्went/approached
अभ्यगात्:
Kriya (Verb)
TypeVerb
Rootअभि-गम् (धातु)
Formलङ् (Imperfect/past), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; गत्यर्थक
यावत्until, as long as
यावत्:
Temporal marker (काल-सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयावत् (अव्यय)
Formअव्यय; यावदर्थक (until/as long as)
पश्यतिsees
पश्यति:
Kriya (Verb)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन
देवेशम्the lord of gods (Indra)
देवेशम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदेवेश (प्रातिपदिक) = देव + ईश (समास)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; कर्म (object)
सहtogether with
सह:
Saha (Association)
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
Formअव्यय; सहार्थक (with)
पत्न्याwith (his) wife
पत्न्या:
Saha (Association)
TypeNoun
Rootपत्नी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; सहकारक (with his wife)
समागतम्arrived/come (there)
समागतम्:
Karma-visheshana (Object qualifier)
TypeVerb
Rootसम्-आ-गम् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त; पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; देवेशम् इति कर्मणि विशेषण (accusative agreeing with object)
Speaker
Viśvāmitra
Skanda Dialogue
Listener: Rājan (King)
Visual Art Cues
Scene: Gautama rushes back to the hut; inside, he beholds Indra with Ahilyā—an instant of frozen shock before the storm of consequences.
Characters & Entities
G
GautamaD
Deveśa (Indra/Śakra)A
Ahilyā (implied)FAQs
Dharma violations are eventually exposed; concealment cannot withstand truth and the vigilance of righteousness.
Not specified in this verse; it is a pivotal event in the backstory supporting the māhātmya’s teaching.
None.