Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 20

Devanagari script

मुद्रिकार्थं तथैवान्या पंचमी परिकीर्तिता । श्रीसूक्तं पावमानं च शाकुनं विष्णुदैवतम्

Transliteration

mudrikārthaṃ tathaivānyā paṃcamī parikīrtitā | śrīsūktaṃ pāvamānaṃ ca śākunaṃ viṣṇudaivatam

Translation

ముద్రికా-కర్మార్థంగా మరొక పీఠం ‘పంచమీ’గా ప్రకటించబడింది. అక్కడ శ్రీసూక్తం, పావమాన సూక్తములు మరియు విష్ణు-దైవతమైన శాకున పాఠం విధివిధానంగా చేయవలెను.

Word by Word

• मुद्रिकार्थम्: for the purpose of the seal/ring
• मुद्रिकार्थम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मुद्रिका (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (मुद्रिकायाः अर्थः)

• तथा: thus; likewise
• तथा: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)

• एव: indeed; just
• एव: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (particle, emphasis)

• अन्या: another (one)
• अन्या: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• पञ्चमी: the fifth (one)
• पञ्चमी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पञ्चम (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्रमवाचक-शब्द (ordinal)

• परिकीर्तिता: is proclaimed/declared
• परिकीर्तिता: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: परि + कीर्त् (धातु) → कीर्तित (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मणि-प्रयोगार्थः (is proclaimed)

• श्रीसूक्तम्: the Śrī-sūkta hymn
• श्रीसूक्तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: श्री (प्रातिपदिक) + सूक्त (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (श्रियाः सूक्तम्)

• पावमानम्: the Pāvamāna (hymn)
• पावमानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पावमान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयबोधक (conjunction)

• शाकुनम्: the Śākuna (hymn/section)
• शाकुनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शाकुन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• विष्णुदैवतम्: having Viṣṇu as the deity
• विष्णुदैवतम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: विष्णु (प्रातिपदिक) + दैवत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (विष्णोः दैवतं यस्य तत्) विशेषणम्

Speaker

Skanda (deduced)

Tirtha Mahatmya

Type: ghat

Visual Art Cues

Scene: A fifth ritual platform near a sacred water/altar space; priests seated with palm-leaf/recitation posture; offerings arranged; Viṣṇu’s presence implied through śaṅkha-cakra symbols; atmosphere of auspiciousness and purification.

Characters & Entities

• Viṣṇu
• Śrīsūkta
• Pāvamāna
• Śākuna

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purification and prosperity-oriented hymns, aligned with divine guardianship (here Viṣṇu), are integrated into tīrtha observances.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

This is part of the Garttā-tīrtha ritual regimen described in the chapter.

What ritualistic prescription is mentioned?

Establish a fifth platform for the mudrikā-related act and recite Śrīsūkta, Pāvamāna hymns, and a Viṣṇu-presided Śākuna recitation.