Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 78

Devanagari script

यत्र शक्रो विपाप्माऽभूद्द्रोहं कृत्वा सुदारुणम् । विश्वस्ताया दितेः पूर्वं गर्भपातसमुद्रवम्

Transliteration

yatra śakro vipāpmā'bhūddrohaṃ kṛtvā sudāruṇam | viśvastāyā diteḥ pūrvaṃ garbhapātasamudravam

Translation

అక్కడే శక్రుడు అత్యంత ఘోరమైన ద్రోహం చేసినప్పటికీ పాపరహితుడయ్యాడు—పూర్వకాలంలో విశ్వాసినీ దితి గర్భపాతానికి కారణమైనా.

Word by Word

• यत्र: where
• यत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: यत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्ययम् (relative adverb: where)

• शक्रः: Śakra (Indra)
• शक्रः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शक्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• विपाप्मा: free from sin
• विपाप्मा: Karta (Predicate adjective/कर्तृ-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वि- (उपसर्ग) + पाप्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (sinless/purified)

• अभूत्: became
• अभूत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √भू (धातु)
• Form: लुङ्-लकारः (Aorist/Past), परस्मैपदम्, प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्

• द्रोहम्: treachery/hostility
• द्रोहम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: द्रोह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• कृत्वा: having done
• कृत्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Indeclinable
• Root: √कृ (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययम् (gerund): ‘having done’

• सुदारुणम्: very dreadful
• सुदारुणम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सु- (उपसर्ग) + दारुण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘द्रोहम्’ इत्यस्य विशेषणम्

• विश्वस्तायाः: of the trusting (one)
• विश्वस्तायाः: Sambandha (Genitive qualifier/सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: वि√श्वस् (धातु) → विश्वस्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्तः, स्त्रीलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘दितेः’ इत्यस्य विशेषणम् (trusting)

• दितेः: of Diti
• दितेः: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: दिति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्

• पूर्वम्: formerly/before
• पूर्वम्: Kala (Time/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: पूर्वम् (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्ययम् (adverb of time: formerly/before)

• गर्भपातसमुद्रवम्: the tumult/commotion of miscarriage (foetal fall)
• गर्भपातसमुद्रवम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: गर्भपात (प्रातिपदिक; गर्भ + पात) + समुद्रव (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समासः (गर्भपातस्य समुद्रवम्/समुद्रवः); नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्म/विषय-रूपेण

Speaker

Unspecified (narrator/teacher explaining the tīrtha’s efficacy)

Tirtha Mahatmya

Type: tirtha

Visual Art Cues

Scene: Indra, crowned and radiant yet penitent, stands at a sacred ford with folded hands; Diti appears as a sorrowful, trusting figure in memory-vision; the water glows as a purifying force.

Characters & Entities

• Śakra (Indra)
• Diti

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A potent tīrtha is portrayed as capable of dissolving even severe karmic stain when approached with the intent of atonement.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

A tīrtha renowned for purifying Śakra (Indra); the verse identifies it by the Indra-atonement episode rather than by a formal name.

What ritualistic prescription is mentioned?

Implied: purification through bathing at the tīrtha associated with Indra’s absolution.