Home›Skanda Purana›Nagara Khanda›Tirtha Mahatmya›Adhyaya 197›Shloka 95
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 95

Devanagari script

भर्तृयज्ञमतेनैवं तेन प्रोक्ता द्विजोत्तमाः । पप्रच्छुश्चैव तत्सर्वं यत्प्रोक्तं तेन धीमता

Transliteration

bhartṛyajñamatenaivaṃ tena proktā dvijottamāḥ | papracchuścaiva tatsarvaṃ yatproktaṃ tena dhīmatā

Translation

ఈ విధంగా భర్తృ-యజ్ఞమతానుసారంగా ఆ ధీమంతుడు ద్విజోత్తములకు ఉపదేశించాడు. అతడు చెప్పిన సమస్త విషయాలను వారు కూడా ప్రశ్నించారు.

Word by Word
भर्तृयज्ञमतेनaccording to the doctrine/opinion of Bhartṛyajña
भर्तृयज्ञमतेन:
Karana (Instrument/according to/करण)
TypeNoun
Rootभर्तृ (प्रातिपदिक) + यज्ञ (प्रातिपदिक) + मत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (करण/अनुसार), एकवचन; समास: भर्तृ-यज्ञ (षष्ठी-तत्पुरुष) + मत (षष्ठी-तत्पुरुष: भर्तृयज्ञस्य मतम्)
एवम्thus
एवम्:
Kala/Desha-adhikarana (Manner/रीत्यधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय (thus)
तेनby him
तेन:
Karana (Instrument/Agent in passive/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (करण), एकवचन
प्रोक्ताःwere told
प्रोक्ताः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootप्र + वच् (धातु) + त (कृत्-प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त-प्रत्यय), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; अर्थ: ‘having been told/declared’
द्विजोत्तमाःthe best of the twice-born (Brahmins)
द्विजोत्तमाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक) + उत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), बहुवचन; कर्मधारय/तत्पुरुष: उत्तमा द्विजाः
पप्रच्छुःasked
पप्रच्छुः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्रच्छ् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन; धातु: प्रच्छ्
चand
च:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
एवindeed
एव:
Sambandha (Emphasis/अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-अव्यय (emphasis)
तत्that
तत्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन
सर्वम्all
सर्वम्:
Karman (Object-qualifier/कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (विशेषण), एकवचन
यत्which
यत्:
Sambandha (Relative/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया/प्रथमा, एकवचन (relative pronoun)
प्रोक्तम्was said
प्रोक्तम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeVerb
Rootप्र + वच् (धातु) + त (कृत्-प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त-प्रत्यय), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; अर्थ: ‘said’
तेनby him
तेन:
Karana (Agent in passive/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (करण), एकवचन
धीमताby the wise one
धीमता:
Karana (Instrument/Agent qualifier/करण)
TypeAdjective
Rootधीमत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (करण), एकवचन; विशेषण (of ‘तेन’)
Speaker

Narrator

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Ṛṣis/assembly (assumed)

Visual Art Cues

Scene: A wise instructor explains the Bhartṛ-yajña doctrine to assembled dvijas; the brāhmaṇas, attentive, raise questions in turn, indicating a formal śāstric colloquy within a ritual setting.

Characters & Entities
B
Bhartṛyajña
D
dvijottama (foremost brāhmaṇas)
D
dhīmat (wise one)

FAQs

Dharma is preserved through transmission and careful questioning—learning is participatory, not merely declarative.

No tīrtha is named in this verse; it highlights ritual teaching within the māhātmya narrative.

It references adherence to the Bhartṛ-yajña tradition and the need to clarify its instructions.

←Previous Verse
Next Verse→