Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 60

Devanagari script

किमेतैः स्वर्गदैः सत्रैः पुनरावृत्तिकारकैः । आराधयध्वं ते गत्वा पादुके सिद्धिदे नृणाम् । येन संवत्सरस्यान्ते ब्रह्मज्ञानं प्रजायते

Transliteration

kimetaiḥ svargadaiḥ satraiḥ punarāvṛttikārakaiḥ | ārādhayadhvaṃ te gatvā pāduke siddhide nṛṇām | yena saṃvatsarasyānte brahmajñānaṃ prajāyate

Translation

స్వర్గాన్ని ఇచ్చినా మళ్లీ పునర్జన్మకు కారణమయ్యే ఈ సత్రయాగాల వల్ల ఏమి ప్రయోజనం? వెళ్లి ఆ పాదుకలను ఆరాధించండి—అవి మనుష్యులకు సిద్ధిని ప్రసాదించేవి; వాటివల్ల ఒక సంవత్సరం చివర బ్రహ్మజ్ఞానం జనిస్తుంది.

Word by Word

• किम्: what (use)
• किम्: Karma (Implied object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; प्रश्नार्थक-सर्वनाम

• एतैः: with these
• एतैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन; सर्वनाम

• स्वर्गदैः: heaven-giving
• स्वर्गदैः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्वर्गद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन; विशेषणम् (सत्रैः इति)

• सत्रैः: sacrificial sessions (satra-rites)
• सत्रैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: सत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन

• पुनरावृत्तिकारकैः: causing return (rebirth)
• पुनरावृत्तिकारकैः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पुनरावृत्ति (प्रातिपदिक) + कारक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (पुनरावृत्तेः कारकाः); विशेषणम् (सत्रैः इति)

• आराधयध्वम्: worship, propitiate (you all)
• आराधयध्वम्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ-राध् (धातु)
• Form: लोट् (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), बहुवचन; आत्मनेपदम्

• ते: you (all)
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; सर्वनाम

• गत्वा: having gone
• गत्वा: Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: गम् (धातु) + क्त्वा (अव्ययकृदन्त)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund)

• पादुके: the pair of sandals (Pādukā)
• पादुके: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पादुका (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), द्विवचन

• सिद्धिदे: granting success
• सिद्धिदे: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सिद्धिद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), द्विवचन; विशेषणम् (पादुके इति)

• नृणाम्: of men
• नृणाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: नृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), बहुवचन

• येन: by which
• येन: Karana (Means/करण)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; सम्बन्धसूचक-सर्वनाम

• संवत्सरस्य: of the year
• संवत्सरस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: संवत्सर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन

• अन्ते: at the end
• अन्ते: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अन्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन

• ब्रह्मज्ञानम्: knowledge of Brahman
• ब्रह्मज्ञानम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक) + ज्ञान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (ब्रह्मणः ज्ञानम्)

• प्रजायते: arises, is born
• प्रजायते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-जन् (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपदम्

Speaker

Unnamed narrator (contextual advisor within Sūta’s narration)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Pādukā (Siddhidā)

Type: temple

Skanda Dialogue

Listener: Ṛṣis

Visual Art Cues

Scene: A sanctum with revered Pādukās on a pedestal; pilgrims/sages offer flowers, lamps, and water; a calendar-like passage of seasons hints at a year-long vow culminating in radiant realization.

Characters & Entities

• Pādukā (sacred Pādukās/footprints)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Heaven-oriented rituals are temporary; worship connected to the sacred Pādukās is praised as leading toward Brahma-knowledge and liberation.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Pādukā sacred spot situated in the Hāṭakeśvara-kṣetra pilgrimage region (Nāgara Khaṇḍa, Tīrthamāhātmya).

What ritualistic prescription is mentioned?

To go and worship (ārādhana) the Pādukās; the text links sustained devotion with the arising of Brahma-jñāna within a year.