Adhyaya 191

Verse 1

ऋषय ऊचुः । सूतपुत्र त्वया प्रोक्तं सावित्री नागता च यत् । कौटिल्येन समायुक्तैराहूता वचनैस्तथा । पुलस्त्येन पुनश्चैव प्रसक्ता गृहकर्मणि

ఋషులు పలికిరి— ఓ సూతపుత్రా! సావిత్రి రాలేదని నీవు చెప్పితివి. కౌటిల్యముతో కూడిన మధుర వచనములతో ఆమెను పిలిచినప్పటికీ, పులస్త్యుడు ఆమెను మళ్లీ గృహకర్మలలోనే నిమగ్నం చేసెను. నిజంగా జరిగినదంతా మాకు వివరించుము।

Verse 2

ततस्तु ब्रह्मणा कोपाद्गायत्री च समाहृता । देवैर्विप्रेश्चे साऽतीव शंसिता भार्यतां गता

అనంతరం బ్రహ్ముని కోపముచేత గాయత్రిని పిలిపించిరి. దేవతలచేతను, బ్రాహ్మణ ఋషులచేతను అత్యంతంగా స్తుతింపబడి, ఆమె (బ్రహ్ముని) భార్యస్థానమును పొందెను।

Verse 3

सावित्री च कथं जाता तां ज्ञात्वा यज्ञमण्डपे । पत्नीशालां प्रविष्टां च सर्वं नो विस्तराद्वद

సావిత్రి ఈ విషయములో ఎలా చేరింది? యజ్ఞమండపములో జరిగినదంతా తెలిసికొని, ఆమె భార్యాశాలలో ఎలా ప్రవేశించెను—అది సహా సమస్తమును మాకు విస్తారంగా చెప్పుము।

Verse 4

सूत उवाच । सावित्री वशगं कांतं ज्ञात्वा विश्वासमागता । स्थिरा भूत्वा तदा सर्वा देवपत्नीः समानयत्

సూతుడు పలికెను— తన ప్రియుడు పరవశుడైనాడని తెలిసికొని సావిత్రి ధైర్యమును పొందెను. ఆపై మనస్సును స్థిరపరచుకొని, ఆమె సమస్త దేవపత్నులను సమీకరించెను।

Verse 5

गौरी लक्ष्मीः शची मेधा तथा चैवाप्यरुन्धती । स्वधा स्वाहा तथा कीतिर्बुद्धिः पुष्टिः क्षमा धृतिः । तथा चान्याश्च बहवो ह्यप्सरोभिः समन्विताः

గౌరీ, లక్ష్మీ, శచీ, మేధా, అరుంధతీ; స్వధా, స్వాహా; అలాగే కీర్తి, బుద్ధి, పుష్టి, క్షమ, ధృతి—ఇవన్నీ మరియు మరెన్నో దివ్యస్త్రీలు అప్సరాగణాలతో కలిసి అక్కడ సమవేతమయ్యారు।

Verse 6

घृताची मेनका रंभा उर्वशी च तिलोत्तमा । अप्सराणां गणाः सर्वे समाजग्मुर्द्विजोत्तमाः

ఘృతాచీ, మేనకా, రంభా, ఊర్వశీ, తిలోత్తమా—ఓ ద్విజోత్తమా, అప్సరల సమస్త గణాలు అక్కడికి వచ్చి సమవేతమయ్యాయి।

Verse 7

सा ताभिः सहिता देवीपूर्णहस्ताभिरेव च । संप्रहृष्टमनोभिश्च प्रस्थिता मण्डपं प्रति

ఆ దేవి వారితో కలిసి, చేతుల్లో సంపూర్ణ అర్ఘ్య-ఉపహారాలు ధరించి, హర్షభరిత మనస్సులైన సఖులతో మంటపం వైపు బయలుదేరింది।

Verse 8

वाद्यमानेषु वाद्येषु गीतध्वनियुतेषु च । गन्धर्वाणां प्रमुख्यानां किन्नराणां विशेषतः

వాద్యాలు మ్రోగుతూ, గీతధ్వనులు మార్మోగుతూ—ప్రత్యేకంగా ప్రధాన గంధర్వులు, కిన్నరులు ఆలపించగా—ఆ శుభయాత్ర ముందుకు సాగింది।

Verse 9

प्रस्थिता सा महाभागा यावत्तद्यज्ञमण्डपम् । तावत्तस्यास्तदा चक्षुः प्रास्फुरद्दक्षिणं मुहुः

ఆ మహాభాగ్యవతి దేవి ఆ యజ్ఞమండపం వైపు సాగుతున్నంతసేపు, అదే సమయంలో ఆమె కుడికంటి స్పందనం మళ్లీ మళ్లీ కలిగింది।

Verse 10

अपसव्यं मृगाश्चक्रुस्तथान्येऽपि खगादयः । विपर्यस्तेन संयाति शब्दान्कुर्वंति चासकृत्

జింకలు అపసవ్యంగా (ఎడమవైపు) అశుభంగా కదిలాయి; పక్షులు మొదలైన ఇతర జీవులు కూడా విపరీతంగా తిరుగుతూ, మళ్లీ మళ్లీ కఠినమైన అరుపులు చేశాయి.

Verse 11

दक्षिणानि तथाऽङ्गानि स्फुरमाणानि वै मुहुः । तस्या मनसि संक्षोभं जनयति निरर्गलम्

ఆమె కుడి వైపు అవయవాలు మళ్లీ మళ్లీ తడిమి కంపించాయి; దానివల్ల ఆమె మనసులో నిరంతరం అదుపు లేని కలవరము పుట్టింది.

Verse 12

ताश्च देवस्त्रियः सर्वा नृत्यंति च हसंति च । गायंति च यथोत्साहं तस्याः पार्श्वे व्यवस्थिताः

ఆ దేవస్త్రీలందరూ ఆమె పక్కనే నిలబడి నర్తిస్తూ, నవ్వుతూ, తమకు ఉన్నంత ఉత్సాహంతో పాడుతూ ఉన్నారు.

Verse 13

न जानंति च संक्षोभं तथा शकुनजं हृदि । अन्योन्यस्पर्द्धया सर्वा गीतनृत्यपरायणाः

ఆమె హృదయంలోని కలవరాన్ని, శకునజన్య ఆందోళనను వారు గ్రహించలేదు; పరస్పర పోటీలో అందరూ గానం-నృత్యాలలోనే లీనమయ్యారు.

Verse 14

अहंपूर्वमहंपूर्वं प्रविशामि महामखे । इत्यौत्सुक्यसमोपेतास्ता गच्छंति तदा पथि

“నేనే ముందు, నేనే ముందు మహాయజ్ఞంలో ప్రవేశిస్తాను” అని ఉత్సుకతతో నిండిన వారు అప్పుడు మార్గంలో ముందుకు సాగారు.

Verse 191

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागर खण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये सावित्र्या यज्ञागमनकालिकोत्पाताद्यपशकुनोद्भववर्णनंनामैकनवत्युत्तरशततमोऽध्यायः

ఇట్లు శ్రీ స్కాంద మహాపురాణంలోని ఏకాశీతి-సాహస్రీ సంహితలో, షష్ఠ నాగరఖండంలోని హాటకేశ్వరక్షేత్రమాహాత్మ్యంలో “సావిత్రీ దేవి యజ్ఞాగమనకాలంలో కలిగిన ఉత్పాతాలు, అపశకునాల వర్ణన” అనే నామంతో 191వ అధ్యాయం సమాప్తమైంది।