Adhyaya 187

Verse 1

सूत उवाच । चतुर्थे दिवसे प्राप्ते ततो यज्ञसमुद्भवे । ऋत्विग्भिर्याज्ञिकं कर्म प्रारब्धं तदनंतरम्

సూతుడు పలికెను—నాల్గవ దినము వచ్చినప్పుడు, ఆ ప్రారంభమైన యజ్ఞంలో ఋత్వికులు వెంటనే యాజ్ఞిక కర్మలను ఆరంభించారు.

Verse 2

सोमपानादिकं सर्वं पशोर्हिंसादिकं तथा । पशोर्गुदं समादाय प्रस्थाता च व्यधारयत्

సోమపానాది సమస్త విధులు, అలాగే పశువుకు సంబంధించిన హింసాదిక కర్మలును నిర్వహించిరి. ప్రస్థాతృడు పశువు అంత్రములను తీసుకొని విధిగా వేరుగా ఉంచెను.

Verse 3

एकांते सदसो मध्ये होमार्थं द्विजसत्तमाः । तस्मिन्व्याकुलतां याते ब्राह्मणः कश्चिदागतः

ఏకాంతస్థలమున, యజ్ఞసదస్సు మధ్యలో, శ్రేష్ఠ ద్విజులు హోమార్థం సిద్ధమై యుండిరి. ఆ వేళ అక్కడ కలవరం కలిగినప్పుడు ఒక బ్రాహ్మణుడు వచ్చెను.

Verse 4

युवा तत्र प्रविष्टस्तु मांस भक्षणलालसः । ततो गुदं पशोर्दृष्ट्वा भक्षयामास चोत्सुकं

ఒక యువకుడు మాంసభక్షణ లాలసతో అక్కడ ప్రవేశించాడు. తరువాత పశువు పేగులను చూసి ఉత్సుకతతో వాటిని తినసాగాడు.

Verse 5

एतस्मिन्नंतरे प्राप्तः प्रस्थाता तस्य संनिधौ । भक्षमाणं समालोक्य तं शशाप ततः परम्

అదే సమయంలో యజ్ఞప్రస్థాత (ఆచార్యుడు) అతని సమీపానికి వచ్చాడు. అతడు తింటున్నదాన్ని చూసి వెంటనే శాపం పలికాడు.

Verse 6

धिग्धिक्पापसमाचार होमार्थं यद्गुदं धृतम् । तत्त्वया दूषितं लौल्याद्यज्ञविघ्नकरं कृतम्

ధిక్ ధిక్, పాపాచారివా! హోమార్థం కోసం ఉంచిన గుడ్డును నీవు లోభంతో అపవిత్రం చేసి యజ్ఞానికి విఘ్నం కలిగించావు.

Verse 7

उच्छिष्टेन मया होमः कर्तव्यो नैव सांप्रतम् । राक्षसानामिदं कर्म यत्त्वया समनुष्ठितम्

ఇప్పుడు అపవిత్రమైన దానితో నేను హోమం చేయలేను. నీవు చేసినది రాక్షసుల కర్మలాంటిదే.

Verse 8

तस्मात्त्वं मम वाक्येन राक्षसो भव मा चिरम्

కాబట్టి నా వాక్యంతో నీవు ఆలస్యం లేకుండా రాక్షసుడవు కావు.

Verse 9

एतस्मिन्नेव काले तु ह्यूर्ध्वकेशोऽभवद्धि सः । रक्ताक्षः शंकुकर्णश्च कृष्णदन्तोऽतिभैरवः

అదే క్షణంలో అతడు రోమాంచంతో ఊర్ధ్వకేశుడయ్యాడు—రక్తాక్షుడు, శంకుకర్ణుడు, కృష్ణదంతుడు, అత్యంత భయంకరుడు।

Verse 10

लम्बोष्ठो विकरालास्यो मांसमेदोविवर्जितः । त्वगस्थिस्नायुशेषश्च ।चामुण्डाकृतिरेव च

వాలిన పెదవులు, వికరాలమైన విప్పిన నోరు; మాంసమూ మేదస్సూ లేని—చర్మం, ఎముకలు, నరాలే మిగిలిన—అతడు చాముండా-సదృశ భయానక రూపం ధరించాడు।

Verse 11

स च विश्वावसुर्नाम पुलस्त्यस्य सुतो मुनिः । मंत्रपूतस्य मांसस्य भक्षणार्थं समागतः

అతడు పులస్త్యుని కుమారుడైన విశ్వావసు అనే ముని; మంత్రపూతమైన మాంసాన్ని భక్షించుటకై అక్కడికి వచ్చాడు।

Verse 12

वेदवेदांगतत्त्वजः पौत्रस्तु परमेष्ठिनः । तं दृष्ट्वा राक्षसाकारं वित्रेसुः सर्वतो द्विजाः

అతడు వేదాలు, వేదాంగాల తత్త్వాన్ని తెలిసినవాడు, పరమేష్ఠి యొక్క పౌత్రుడు; అయినా అతని రాక్షసాకారాన్ని చూసి చుట్టూ ఉన్న ద్విజులు భయంతో వణికారు।

Verse 13

राक्षोघ्नानि च सूक्तानि जजपुश्चापरे तथा । केचिच्छरणमापन्ना विष्णो रुद्रस्य चापरे

కొంతమంది రాక్షసనాశక సూక్తాలను జపించారు; మరికొందరూ అలాగే మంత్రోచ్చారణ చేశారు; కొందరు విష్ణువును శరణు కోరారు, మరికొందరు రుద్రుని।

Verse 14

पितामहस्य चान्ये तु गायत्र्याः शरणं गताः । रक्षरक्षेति जल्पन्तो भयसंत्रस्तमानसाः

కొంతమంది పితామహుడు బ్రహ్మను శరణు కోరారు, మరికొందరు గాయత్రీ దేవిని ఆశ్రయించారు. భయంతో కలత చెందిన మనస్సుతో వారు ‘రక్షించు, రక్షించు’ అని పదేపదే విలపించారు।

Verse 15

सोऽपि दृष्ट्वा तदात्मानं गतं राक्षसतां द्विजाः । बाष्पपूर्णेक्षणो दीनः पितामहमुपाद्रवत्

తనను తాను రాక్షసస్థితికి పడిపోయినవాడిగా చూసి ఆ బ్రాహ్మణుడు దుఃఖితుడయ్యాడు. కన్నీళ్లతో నిండిన కళ్లతో శరణార్థం పితామహుడు బ్రహ్మ వద్దకు పరుగెత్తాడు।

Verse 16

स प्रणम्य ततो वाक्यं कृतांजलिरुवाच तम्

అతడు నమస్కరించి, కృతాంజలిగా నిలిచి, ఆపై ఆయనతో ఈ మాటలు చెప్పాడు।

Verse 17

पौत्रोऽहं तव देवेश पुलस्त्यस्य सुतो द्विजः । नीतो राक्षसतामद्य प्रस्थात्रा कोपतो विभो

హే దేవేశా! నేను మీ మనవడను—పులస్త్యుని కుమారుడైన బ్రాహ్మణుడను. హే విభో! నేడు ప్రస్థాతృ యొక్క కోపం వల్ల నేను రాక్షసస్థితికి నెట్టబడ్డాను।

Verse 18

जिह्वालौल्येन देवेश पशोर्गुदमजानता । भक्षितं तन्मया देव होमार्थं यत्प्रकल्पितम्

హే దేవేశా! నాలుక లాలసతో, అది పశువിന്റെ గుదమని తెలియక, హే దేవా, హోమార్థం సిద్ధం చేసినదానినే నేను భక్షించాను।

Verse 19

तस्मान्मानुषताप्राप्त्यै मम देहे दयां कुरु । राक्षसत्वं यथा याति तथा नीतिर्विधीयताम्

అందువల్ల నాపై కరుణ చూపండి, నేను మళ్లీ మానవస్థితిని పొందునట్లు. ఈ రాక్షసస్వభావం తొలగిపోవడానికి ఏ ఉపాయం ఉంటే, దానిని విధించండి.

Verse 20

तच्छ्रुत्वा जल्पितं तस्य दयां कृत्वा पितामहः । प्रतिप्रस्थातरं सामवाक्यमेतदुवाच ह

అతని విన్నపం విని పితామహుడు కరుణతో కదిలిపోయాడు. తరువాత ప్రస్థాతృను సమాధానపరచే సామవాక్యాలతో ఇలా పలికాడు.

Verse 21

बालोऽयं मम पौत्रस्तु कृत्याकृत्यं न वेत्ति च । तस्मात्त्वं राक्षसं भावं हरस्वास्य द्विजोत्तम

ఇతడు నా మనవడు, ఇంకా బాలుడు; చేయవలసినది, చేయకూడనిది అతనికి తెలియదు. కాబట్టి, ఓ ద్విజోత్తమా, ఇతనిలోని రాక్షసభావాన్ని తొలగించండి.

Verse 22

तच्छ्रुत्वा स मुनिः प्राह प्रायश्चित्तं मखे तव । अनेन जनितं देव गुदं दूषयता विभो

అది విని ముని పలికాడు—ఓ దేవా, నీ యజ్ఞంలో ప్రాయశ్చిత్తం చేయవలసిన దోషం ఏర్పడింది. ఈవాడు పశువின் గుదభాగాన్ని (యజ్ఞనియత భాగాన్ని) అపవిత్రం చేశాడు, ఓ విభో.

Verse 23

तस्मादेष मया शप्तो यज्ञविघ्नकरो मम । नाहमस्य हरिष्यामि राक्षसत्वं कथंचन

కాబట్టి నేను ఇతనిని నా యజ్ఞానికి విఘ్నం కలిగించేవాడిగా శపించాను. నేను ఏ విధంగానూ ఇతని రాక్షసత్వాన్ని తొలగించను.

Verse 24

नर्मणापि मया प्रोक्तं कदाचिन्नानृतं वचः

నేను పరిహాసంలోనైనా ఎప్పుడూ అసత్య వాక్యాన్ని పలకలేదు।

Verse 25

ब्रह्मोवाच । प्रायश्चित्तं करिष्येऽहं यज्ञस्यास्य प्रसिद्धये । दक्षिणा गौर्यथोक्ता च कृत्वा होमं विधानतः । त्वमस्य राक्षसं भावं हरस्व मम वाक्यतः

బ్రహ్ముడు పలికెను—ఈ యజ్ఞానికి ప్రసిద్ధి, సిద్ధి కలగుటకై నేను ప్రాయశ్చిత్తం చేయుదును. గౌరీకి చెప్పినట్లే దక్షిణను సమర్పించి, విధిపూర్వక హోమాన్ని పూర్తిచేసి, నా ఆజ్ఞవలన ఇతని రాక్షసభావాన్ని తొలగించుము.

Verse 26

सोऽब्रवीच्छीतलो वह्निर्यदि स्यादुष्णगुः शशी । तन्मे स्यादन्यथा वाक्यं व्याहृतं प्रपितामह

అతడు అన్నాడు—అగ్ని చల్లబడితే, చంద్రుడు వేడి పంచితే మాత్రమే, ఓ ప్రపితామహా, నేను పలికిన వాక్యం వేరుగా అవుతుంది.

Verse 27

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा ज्ञात्वा चैव तु निश्चितम् । विश्वावसुं विधिः प्राह ततो राक्षसरूपिणम्

అతని మాట విని, విషయాన్ని నిశ్చయంగా గ్రహించిన విధాత బ్రహ్ముడు, రాక్షసరూపధారి విశ్వావసువుతో అప్పుడు పలికెను.

Verse 28

त्वं वत्सानेन रूपेण तिष्ठ तावद्वचो मम । कुरुष्व ते प्रयच्छामि येन स्थानमनुत्तमम्

నా వాక్యానుసారం నీవు ఇప్పటికి దూడముఖ రూపంలోనే నిలిచియుండుము. నేను చెప్పినట్లు చేయుము; దానివలననే నేను నీకు అనుత్తమ స్థానాన్ని ప్రసాదించెదను.

Verse 29

चमत्कारपुरस्यास्य पश्चिमस्थानमाश्रिताः । सन्त्यन्ये राक्षसास्तत्र मर्यादायां व्यवस्थिताः

ఈ చమత్కారపురానికి పశ్చిమ భాగంలో ఇతర రాక్షసులు నివసిస్తారు; వారు అక్కడ మర్యాదా-సీమలో నిలిచి ఉంటారు।

Verse 31

तत्र प्रभुत्वमातिष्ठ नागराणां हिते स्थितः । राक्षसा बहवः संति कूष्मांडाश्च पिशाचकाः

అక్కడ పౌరుల హితాన్ని దృష్టిలో ఉంచుకొని అధికారాన్ని స్వీకరించు. అక్కడ అనేక రాక్షసులు, కూష్మాండులు మరియు పిశాచులు ఉన్నారు।

Verse 32

ये चान्ये राक्षसाः केचिद्दुष्टभावसमाश्रिताः । तत्र गच्छंति ये सर्वे निगृह्णंति च तत्क्षणात्

ఇంకా దుష్టభావాన్ని ఆశ్రయించిన ఇతర రాక్షసులు ఎవరైనా—అక్కడికి వెళ్లిన వారందరూ ఆ క్షణమే నియంత్రించబడతారు।

Verse 33

भूताः प्रेताः पिशाचाश्च कूष्मांडाश्च विशेषतः । नागरं तु पुरो दृष्ट्वा तद्भयाद्यांति दूरतः

భూతాలు, ప్రేతాలు, పిశాచాలు మరియు ముఖ్యంగా కూష్మాండులు—నాగరాన్ని ముందర చూసి దాని భయంతో దూరంగా పారిపోతారు।

Verse 34

तद्गच्छ पुत्र तत्र त्वं सर्वेषामधिपो भव । राक्षसानां मया दत्तं तव राज्यं च सांप्रतम्

కాబట్టి, కుమారా, అక్కడికి వెళ్లు; అక్కడ నీవు అందరికీ అధిపతివి అవు. రాక్షసుల రాజ్యాన్ని నేను ఇప్పుడు నీకు ప్రసాదిస్తున్నాను।

Verse 35

राक्षस उवाच । आधिपत्ये स्थितस्यैवं राक्षसानां पितामह । किं मया तत्र भोक्तव्यं तेभ्यो देयं च किं वद

రాక్షసుడు పలికెను— ఓ రాక్షసుల పితామహా! నేను ఈ విధంగా రాక్షసాధిపత్యంలో స్థితుడనై ఉన్నప్పుడు, అక్కడ నేను ఏమి భుజించాలి? వారికి ఏమి దానం చేయాలి? దయచేసి చెప్పుము।

Verse 36

राज्ञा चैव यतो देयं भृत्यानां भोजनं विभो । तन्ममाचक्ष्व देवेश दयां कृत्वा ममोपरि

హే విభో! రాజు తన భృతులకు భోజనం ఇవ్వవలసినదే కర్తవ్యం; కావున హే దేవేశా! నాపై కరుణచేసి ఈ విషయాన్ని స్పష్టంగా చెప్పుము।

Verse 37

न करोति च यो राजा ।भृत्यवर्गस्य पोषणम् । रौरवं नरकं याति स एवं हि श्रुतं मया

భృతివర్గాన్ని పోషించని రాజు ‘రౌరవ’ అనే నరకానికి వెళ్తాడు—ఇలా నేను విన్నాను।

Verse 38

ब्रह्मोवाच । यच्छ्राद्धं दक्षिणाहीनं तिलैर्दर्भैर्विवर्जितम् । तत्सर्वं ते मया दत्तं यद्यपि स्यात्सुतीर्थगम्

బ్రహ్ముడు పలికెను— దక్షిణా లేకుండా, తిలాలు దర్భలు లేకుండా చేయబడిన శ్రాద్ధం ఏదైనా, అది సుతీర్థంలో చేసినదైనా సరే, దాని సమస్త ఫలాన్ని నేను నీకు అనుగ్రహించితిని।

Verse 39

यच्छ्राद्धं सूकरः पश्येन्नारी वाथ रजस्वला । कौलेयकोऽथ वालेयस्तत्सर्वं ते भविष्यति

ఏ శ్రాద్ధాన్ని పంది చూస్తుందో, లేదా రజస్వల స్త్రీ చూస్తుందో, లేక కుక్క (నీచ జాతి అయినా, వీధి కుక్క అయినా) చూస్తుందో—ఆ శ్రాద్ధంలోని దోషమంతా నీకే కలుగును।

Verse 40

विधिहीनं तु यच्छ्राद्धं दर्भेर्वा मूलवर्जितैः । वितस्तेरधिकैर्वापि तत्सर्वं ते भविष्यति

విధి లేకుండా చేసిన శ్రాద్ధం, లేదా మూలం లేని దర్భలతో చేసినది, లేక విటస్తి-ప్రమాణాన్ని మించి చేసిన ఏర్పాటుతో చేసినది—అది అంతా నీ శ్రాద్ధానికి దోషంగా కలుగుతుంది.

Verse 41

तिलं वा तैलपक्वं वा शूकधान्यमथापि वा । न यत्र दीयते श्राद्धे तत्ते श्राद्धं भविष्यति

ఏ శ్రాద్ధంలో నువ్వులు, లేదా నూనెలో వండిన ఆహారం, లేదా పొట్టు ఉన్న ధాన్యం (శూకధాన్యం) సమర్పించబడదో—ఆ శ్రాద్ధం నీకు దోషకరమవుతుంది.

Verse 42

अस्नातैर्यत्कृतं श्राद्धं यच्चाधौतांबरैः कृतम् । तैलाभ्यंगयुतैश्चैव तत्ते सर्वं भविष्यति

స్నానం చేయకుండా, లేదా ఉతకని వస్త్రాలు ధరించి, అలాగే నూనె అభ్యంగం చేసిన నూనె పూసుకుని చేసిన శ్రాద్ధం—అది అంతా నీ శ్రాద్ధానికి దోషంగా చేరుతుంది.

Verse 43

यद्वा माहिषिको भुंक्ते श्वित्री वा कुनखोऽपि वा । कुष्ठी वाथ द्विजो भुंक्ते तत्ते श्राद्धं भविष्यति

లేదా మాహిషికుడు, శ్విత్రి (శ్వేతకుష్ఠం), కునఖుడు (గోరు వ్యాధి), లేదా కుష్ఠరోగి—ఇలాంటి వాడు శ్రాద్ధ భోజనం చేస్తే, ఆ దోషం నీ శ్రాద్ధానికి అంటుతుంది.

Verse 44

हीनांगो वाऽथ यद्भुंक्तेऽधिकांगो वाथ निंदितः । महाव्याधिगृहीतो वा चौरो वार्द्धुषिकोऽपि वा । यत्र भुंक्तेऽथवा श्राद्धे तत्ते श्राद्धं भविष्यति

శ్రాద్ధంలో అవయవం లేని వాడు, లేదా అదనపు అవయవం ఉన్న వాడు, లేదా నిందితుడు, లేదా మహారోగగ్రస్తుడు, లేదా దొంగ, లేదా వడ్డీخورుడు—ఇలాంటి వాడు భోజనం చేస్తే, ఆ దోషం నీ శ్రాద్ధానికి అంటుతుంది.

Verse 45

श्यावदन्तस्तु यद्भुंक्ते यद्भुंक्ते वृषलीपतिः । विनग्नो वाथ यद्भुंक्ते तत्ते श्राद्धं भविष्यति

శ్రాద్ధంలో నల్లబడిన పళ్ళు గలవాడు భోజనం చేసినా, శూద్రస్త్రీ భర్త భోజనం చేసినా, లేదా అనుచితంగా అర్ధనగ్నుడై/నగ్నుడై ఎవడైనా భోజనం చేసినా—ఆ దోషం నీ శ్రాద్ధానికి అంటుతుంది.

Verse 46

यो यज्ञो दक्षिणाहीनो यश्चाशौचयुतैः कृतः । ब्रह्मचर्यविहीनस्तु तत्फलं ते भविष्यति

దక్షిణా లేకుండా చేయబడిన యజ్ఞం, లేదా ఆశౌచంతో కలుషితులచే చేయబడిన యజ్ఞం, లేదా బ్రహ్మచర్య నియమం లేకుండా చేయబడిన యజ్ఞం—అటువంటి యజ్ఞఫలం, ఓ సంబోధితా, నీ భాగంగా పడుతుంది.

Verse 47

यस्मिन्नैवातिथिः पूज्यः श्राद्धे वा यज्ञकर्मणि । संप्राप्ते वैश्वदेवांते तत्ते सर्वं भविष्यति

ఏ శ్రాద్ధంలో గానీ యజ్ఞకర్మలో గానీ వచ్చిన అతిథిని గౌరవించకపోతే—ప్రత్యేకంగా వైశ్వదేవాంత్య ఆహుతి సమయానికి—ఆ సమస్త పుణ్యం నీదే అవుతుంది.

Verse 48

आवाहनात्परं यत्र मौनं न श्राद्धदश्चरेत् । ब्राह्मणो वाऽथ भोक्ता च तत्ते श्राद्धं भविष्यति

ఆవాహనానంతరం శ్రాద్ధవిధిలో విధించిన మౌనం పాటించని చోట—బ్రాహ్మణుడు చేసినా గానీ భోక్త చేసినా గానీ—ఆ శ్రాద్ధం నీదే అవుతుంది.

Verse 49

मृन्मयेषु च पात्रेषु यः श्राद्धं कुरुते नरः । भिन्नपात्रेषु वा यच्च तत्ते सर्वं भविष्यति

మట్టి పాత్రల్లో శ్రాద్ధం చేసే వాడు, లేదా పగిలిన/విరిగిన పాత్రల్లో శ్రాద్ధం చేసే వాడు—అది అంతా నీ భాగంగా చేరుతుంది.

Verse 50

प्रत्यक्षलवणं यत्र तक्रं वा विकृतं भवेत् । जातीपुष्पप्रदानं च तत्ते सर्वं भविष्यति

ఎక్కడ అనుచితంగా బహిరంగంగా ఉప్పు వడ్డిస్తారో, లేదా తక్రం (మజ్జిగ) వికృతంగా/పాడై ఇచ్చబడుతుందో, అలాగే ఆ సందర్భానికి అనర్హంగా జాతి (మల్లె) పుష్పదానం చేయబడుతుందో—అది అంతా నీకే చెందుతుంది।

Verse 51

यजमानो द्विजो वाथ ब्रह्मचर्यविवर्जितः । तच्छ्राद्धं ते मया दत्तं त्रिपात्रेण विवर्जितम्

యజమానుడు—ద్విజుడైనా మరెవడైనా—బ్రహ్మచర్య నియమం లేనివాడైతే, త్రిపాత్ర విధానం లేకున్న ఆ శ్రాద్ధం నేను నీకు ఇచ్చినదిగా భావించబడుతుంది।

Verse 52

आयसेन तु पात्रेण यत्रान्नं च प्रदीयते । तच्छ्राद्धं ते मया दत्तं तथान्यदपि हीयते

ఎక్కడ ఇనుప పాత్రలో అన్నం ఇవ్వబడుతుందో, ఆ శ్రాద్ధం నేను నీకు ఇచ్చినదిగా భావించబడుతుంది; అలాగే ఇతర పుణ్యమూ తగ్గిపోతుంది।

Verse 53

मंत्रक्रियाभ्यां यत्किचिद्रात्रौ दत्तं हुतं तथा । सक्रांतिसोमपर्वभ्यां व्यति रिक्तं तु कुत्सितम्

మంత్రక్రియలతో రాత్రివేళ ఏదైనా దానం గానీ హోమం గానీ చేయబడితే—అది సంక్రాంతి మరియు సోమపర్వ సందర్భాలకు వెలుపలైతే—అది నిశ్చయంగా నిందనీయం.

Verse 54

इत्युक्त्वा विररामाशु ब्रह्मा लोकपितामहः । राक्षसः सोऽपि तत्रापि लेभे स्थानं तु राक्षसम्

ఇలా చెప్పి లోకపితామహుడు బ్రహ్మ వెంటనే మౌనమయ్యాడు; ఆ రాక్షసుడూ అక్కడే రాక్షసస్థానాన్ని పొందాడు।

Verse 187

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठ नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये राक्षसप्राप्यश्राद्धवर्णनंनाम सप्ताशीत्युत्तरशततमोऽध्यायः

ఇట్లు శ్రీ స్కాంద మహాపురాణము—ఏకాశీ సహస్రీ సంహితలోని షష్ఠ నాగరఖండములో, హాటకేశ్వర క్షేత్రమాహాత్మ్యాంతర్గత “రాక్షసప్రాప్య శ్రాద్ధవర్ణనం” అను నూరెనభైఏడవ అధ్యాయము సమాప్తమైంది।