Adhyaya 171

Verse 1

सूत उवाच । एतस्मिन्नेव काले तु विश्वामित्रो महामुनिः । तां शक्तिं व्यर्थतां प्राप्तां ज्ञात्वा कोपसमन्वितः

సూతుడు పలికెను—అదే సమయంలో మహాముని విశ్వామిత్రుడు తన శక్తి వ్యర్థమైందని తెలిసికొని కోపంతో నిండిపోయెను.

Verse 2

मुमोच तद्वधार्थाय ब्रह्मास्त्रं सोऽभिमंत्रितम् । तस्य संहितमात्रस्य प्रस्वनः समजायत

ఆ వధార్థమున అతడు మంత్రబలంతో అభిమంత్రితమైన బ్రహ్మాస్త్రాన్ని విడిచెను; దాని సంధానమాత్రముననే ఘోరమైన ప్రಸ್ವనము ఉద్భవించెను.

Verse 3

ततश्चोल्काः प्रभूताश्च प्रयांति च नभस्तलात् । ततः कुन्ताः शक्तयश्च तोमराः परिघास्तथा

అప్పుడు ఆకాశతలమున అనేక జ్వలిత ఉల్కలు దూసుకుపోయెను; తదనంతరం కుంతాలు, శక్తులు, తోమరాలు, పరిఘాలు కూడా వరుసగా ప్రత్యక్షమయ్యెను।

Verse 4

भिंडिपाला गदाश्चैव खड्गाश्चैव परश्वधाः । बाणाः प्रासाः शतघ्न्यश्च शतशोऽथ सहस्रशः

భిండిపాలాలు, గదలు, ఖడ్గాలు, పరశ్వధాలు; బాణాలు, ప్రాసాలు, శతఘ్నీలు కూడా—ముందు వందలుగా, ఆపై వేలలుగా విసిరివేయబడెను।

Verse 5

वसिष्ठोऽपि परिज्ञाय प्रेषितं गाधिसूनुना । ब्रह्मास्त्रं मृत्यवे तेन शुचिर्भूत्वा ततः परम्

గాధిపుత్రుడు (విశ్వామిత్రుడు) మరణార్థముగా బ్రహ్మాస్త్రాన్ని ప్రయోగించినదని వసిష్ఠుడు గ్రహించి, ముందుగా శుద్ధుడై, ఆపై దానిని శమింపజేయుటకు ముందుకు సాగెను।

Verse 6

इषीकां च समादाय ब्रह्मास्त्रं तत्र योजयन् । अब्रवीद्गाधिपुत्राय स्वस्त्यस्तु तव पार्श्वतः

ఇషీకా (చెరకు నారు)ను తీసుకొని అందులో బ్రహ్మాస్త్రాన్ని అక్కడ స్థాపిస్తూ, గాధిపుత్రునితో ఇలా అన్నాడు—“నీ పక్కన మంగళం కలుగుగాక।”

Verse 7

हन्यतामस्त्रमेतद्धिमम वाक्यादसंशयम् । ततस्तेन हतं तच्च ब्रह्मास्त्रं तत्समुद्भवम्

అతడు పలికెను—“ఈ అస్త్రము నిశ్చయముగా హతమగుగాక; నా వాక్యముచేత సందేహమే లేదు।” అప్పుడు ఆ వాక్యశక్తితో ఆ బ్రహ్మాస్త్రము మరియు దానినుండి పుట్టినదంతా నశించెను।

Verse 8

वज्रास्त्रं च ततो मुक्तं वज्रास्त्रेण विनाशितम् । यद्यदस्त्रं क्षिपत्येष विश्वामित्रः प्रकोपितः

అప్పుడు వజ్రాస్త్రం విడిచబడింది; వజ్రాస్త్రమే దానిని నాశనం చేసింది. కోపించిన విశ్వామిత్రుడు ఏ ఏ అస్త్రాన్ని విసిరినా,

Verse 9

तत्तद्धंति वसिष्ठस्तु मंत्रस्य च प्रभावतः । एतस्मिन्नेव काले तु क्षुभितो मकरालयः

ఆ అస్త్రాలన్నిటినీ వశిష్ఠుడు మంత్రప్రభావమాత్రంతోనే ఒక్కొక్కటిగా సంహరించాడు. అదే సమయంలో మకరాలయమైన సముద్రం కలత చెందింది.

Verse 10

शीर्यंते गिरिशृंगाणि रक्तवृष्टिः परा स्थिता । प्रलयस्येव चिह्नानि संजातानि धरातले । किमकाले महानेष प्रलयः संभविष्यति

పర్వత శిఖరాలు చీలిపోతున్నాయి; భయంకరమైన రక్తవర్షం కురుస్తోంది. భూమిపై ప్రళయ సూచకాలు వెలిసినట్లయ్యాయి. ‘ఏ అకాలంలో ఈ మహాప్రళయం సంభవించబోతోంది?’

Verse 11

ततः पितामहं जग्मुः सर्वे देवाः सवासवाः । प्रोचुः प्रलयचिह्नानि यानि संति धरातले

అప్పుడు ఇంద్రునితో కూడిన సమస్త దేవతలు పితామహుడైన బ్రహ్మదేవుని వద్దకు వెళ్లి, భూమిపై కనిపించిన ప్రళయచిహ్నాలను నివేదించారు.

Verse 12

ततो ब्रह्मा चिरं ध्यात्वा तानुवाच दिवौकसः । विश्वामित्र वसिष्ठाभ्यां युद्धमेतद्व्यवस्थितम्

అప్పుడు బ్రహ్మదేవుడు దీర్ఘకాలం ధ్యానించి, స్వర్గవాసులతో ఇలా పలికాడు— ‘ఈ యుద్ధం విశ్వామిత్రుడు మరియు వశిష్ఠుడి మధ్య స్థిరపడింది.’

Verse 13

दिव्यास्त्रसंभवं देवास्तेनैतद्व्याकुलं जगत्

హే దేవులారా, దివ్యాస్త్రాల ఉద్భవం వల్ల ఈ సమస్త జగత్తు వ్యాకులమైంది।

Verse 14

तस्माद्गच्छामहे तत्र यावन्नो जायते क्षयः । सर्वेषामेव भूतानां दिव्यास्त्राणां प्रभावतः

కాబట్టి మనకు క్షయం కలగకముందే వెంటనే అక్కడికి వెళ్లుదాం; దివ్యాస్త్రాల ప్రభావంతో సమస్త భూతాల వినాశం సంభవించవచ్చు।

Verse 15

ततोऽभिगम्य ते देशं यत्र तौ मुनिसत्तमौ । विचामित्रवसिष्ठौ तौ युध्यमानौ परस्परम्

అనంతరం వారు ఆ ప్రాంతానికి చేరారు; అక్కడ ఆ ఇద్దరు మునిశ్రేష్ఠులు—విశ్వామిత్రుడు, వశిష్ఠుడు—పరస్పరం యుద్ధం చేస్తున్నారు।

Verse 16

ततः प्रोवाच तौ ब्रह्मा साम्ना परमवल्गुना । निवर्त्यतामिदं युद्धमेतद्दिव्यास्त्रसंभवम् । यावन्न प्रलयो भावि समस्ते धरणीतले

అప్పుడు బ్రహ్మదేవుడు అత్యంత మృదువైన వాక్యాలతో వారిద్దరితో అన్నాడు—‘దివ్యాస్త్రాల వల్ల పుట్టిన ఈ యుద్ధాన్ని ఆపండి; సమస్త ధరణీతలమంతటా ప్రళయం రాకముందే।’

Verse 17

वसिष्ठ उवाच । नाहमस्त्रं प्रयुंजामि विश्वामित्रवधेच्छया । आत्मरक्षाकृते देव अस्त्रमस्त्रेण शामयन्

వశిష్ఠుడు అన్నాడు—‘హే దేవా, విశ్వామిత్రుని వధించాలనే కోరికతో నేను అస్త్రాన్ని ప్రయోగించను; ఆత్మరక్షణార్థం అస్త్రాన్ని అస్త్రంతోనే శమింపజేస్తాను।’

Verse 18

अयं मम विनाशाय केवलं चास्त्रमोक्षणम् । कुरुते निर्दयो ब्रह्मंस्तं निवारय सांप्रतम्

ఈ నిర్దయుడు నా వినాశానికే కేవలం అస్త్రాలను ప్రయోగిస్తున్నాడు. ఓ బ్రహ్మన్, ఇతనిని ఇప్పుడే—తక్షణమే—ఆపు.

Verse 19

ब्रह्मोवाच । विश्वामित्र मुनिश्रेष्ठ वसिष्ठं ब्राह्मणोत्तमम् । त्वं रक्ष मम वाक्येन तथा सर्वमिदं जगत्

బ్రహ్ముడు పలికెను—ఓ మునిశ్రేష్ఠ విశ్వామిత్రా, బ్రాహ్మణోత్తముడైన వసిష్ఠుని రక్షించు; నా ఆజ్ఞచేత ఈ సమస్త జగత్తునూ రక్షించు.

Verse 20

अस्त्रमोक्षविरामं त्वं ब्रह्मर्षे कुरु सत्वरम्

ఓ బ్రహ్మర్షీ, అస్త్రప్రయోగాన్ని త్వరగా నిలిపివేయి.

Verse 21

विश्वामित्र उवाच । न मामेष द्विजं ब्रूते कथंचित्प्रपितामह । तस्मादेष प्रकोपो मे संजातोऽस्य वधोपरि

విశ్వామిత్రుడు పలికెను—ఓ ప్రపితామహా, ఇతడు ఏ విధంగానూ నన్ను ‘ద్విజుడు’ అని పలకడు. అందుకే ఇతని వధపై నా కోపం ఉద్భవించింది.

Verse 22

तस्माद्वदतु देवेश मामेष ब्राह्मणं द्रुतम् । निवारयामि येनास्त्रं यदस्योपरि संधितम्

కాబట్టి ఓ దేవేశా, ఇతడు త్వరగా నన్ను ‘బ్రాహ్మణుడు’ అని పలకాలి; అప్పుడు ఇతనిపై లక్ష్యంచేసిన అస్త్రాన్ని నేను ఉపసంహరిస్తాను.

Verse 23

ब्रह्मोवाच । त्वं वसिष्ठाधुना ब्रूहि विश्वामित्रं ममाज्ञया । ब्राह्मणो जायते तेन तव जीवस्य रक्षणम्

బ్రహ్ముడు పలికెను—వసిష్ఠా! నా ఆజ్ఞచేత ఇప్పుడు విశ్వామిత్రుని బ్రాహ్మణుడని ప్రకటించుము. అలా చేస్తే అతడు బ్రాహ్మణుడిగా గుర్తింపబడును, నీ ప్రాణరక్షణమూ కలుగును.

Verse 24

वसिष्ठ उवाच । नाहं क्षत्रियसंजातं ब्राह्मणं वच्मि पद्मज । न वधे मम शक्तोऽयं कथंचित्क्षत्रियोद्भवः

వసిష్ఠుడు పలికెను—హే పద్మజా (బ్రహ్మా)! క్షత్రియకులంలో జన్మించినవానిని నేను బ్రాహ్మణుడని అనను. ఈ క్షత్రియజనుడు ఏ విధంగానూ నన్ను వధించగలవాడు కాదు.

Verse 25

ब्राह्म्यं तेजो न क्षा त्त्रेण तेजसा संप्रणश्यति । एवं ज्ञात्वा चतुर्वक्त्र यद्युक्तं तत्समाचर

బ్రాహ్మణ్య తేజస్సు క్షాత్ర తేజస్సుచేత నశించదు. హే చతుర్వక్త్రా! ఇది తెలిసి యుక్తమైనదే ఆచరించుము.

Verse 26

ब्रह्मोवाच । विश्वामित्र द्विजश्रेष्ठ त्यक्त्वा दिव्यास्त्रसंभवम् । कुरु युद्धं वसिष्ठेन नो चेच्छप्स्यामहं च ते

బ్రహ్ముడు పలికెను—హే విశ్వామిత్రా, ద్విజశ్రేష్ఠా! దివ్యాస్త్రాల ఆశ్రయాన్ని విడిచి వసిష్ఠునితో యుద్ధం చేయుము; లేకపోతే నేనూ నీకు శాపమిచ్చెదను.

Verse 27

विश्वामित्र उवाच । दिव्यास्त्राणि च संत्यज्य मया वध्यः सुदुर्मतिः । किंचिच्छिद्रं समासाद्य त्वं गच्छ निजसंश्रयम्

విశ్వామిత్రుడు పలికెను—నేను దివ్యాస్త్రాలను విడిచినప్పటికీ ఈ దుర్మతి నా చేతనే వధ్యుడు. కొంచెమైనా చిలుకు దొరికితే నీవు నీ స్వాశ్రయానికి వెళ్లిపో.

Verse 28

सूत उवाच । बाढमित्येवमुक्ता च ब्रह्मलोकं गतो विधिः । विश्वामित्रवसिष्ठौ च सरस्वत्यास्तटे स्थितौ

సూతుడు పలికెను—ఇట్లు పలికినపుడు విధాత బ్రహ్మ ‘బాఢమ్’ అని సమ్మతించి బ్రహ్మలోకమునకు వెళ్లెను. విశ్వామిత్రుడు, వశిష్ఠుడు సరస్వతీ తీరమున నిలిచిరి.

Verse 171

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये वसिष्ठविश्वामित्र युद्धे दिव्यास्त्रनिवर्तनवर्णनंनामैकसप्तत्युत्तरशततमोऽध्यायः

ఇట్లు శ్రీస్కాంద మహాపురాణము, ఏకాశీతిసాహస్రీ సంహితలో, షష్ఠ నాగరఖండమున, హాటకేశ్వరక్షేత్రమాహాత్మ్యములో, వశిష్ఠ-విశ్వామిత్ర యుద్ధమున ‘దివ్యాస్త్ర నివర్తన వర్ణన’ అనే నామముగల నూట డెబ్బై ఒకటవ అధ్యాయము సమాప్తమైంది.