Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 27

Devanagari script

एतदर्थमहं प्राप्तो गृहे तव स्मरार्दितः । सा मया वीक्षिता राजन्गौरीपूजार्थमागता

Transliteration

etadarthamahaṃ prāpto gṛhe tava smarārditaḥ | sā mayā vīkṣitā rājangaurīpūjārthamāgatā

Translation

ఈ కారణముచేతనే, మన్మథబాధతో, నేను నీ గృహమునకు వచ్చితిని. హే రాజా! గౌరీపూజార్థమై వచ్చిన ఆమెను నేను చూచితిని।

Word by Word

• एतत्-अर्थम्: for this purpose
• एतत्-अर्थम्: Prayojana (Purpose)
• Type: Noun
• Root: एतद् + अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः (कर्म/प्रयोजन), एकवचनम्; ‘एतस्य अर्थः’ इति षष्ठी-तत्पुरुषः

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• प्राप्तः: have arrived
• प्राप्तः: Kriya (State/Action)
• Type: Verb
• Root: प्र-आप् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त-भूतकृदन्तः (past passive participle), पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्तरि प्रयोगः (having come/arrived)

• गृहे: in the house
• गृहे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: गृह (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे सप्तमी-विभक्तिः (अधिकरण), एकवचनम्

• तव: of you/your
• तव: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्तिः (सम्बन्ध), एकवचनम्

• स्मर-अर्दितः: afflicted by love (Kāma)
• स्मर-अर्दितः: Hetu (Cause)
• Type: Adjective
• Root: स्मर + अर्दित (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम्—‘स्मरेण अर्दितः’ (afflicted by love) तृतीया-तत्पुरुषः

• सा: she
• सा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• मया: by me
• मया: Kartr (Agent in passive/कर्तृ)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया-विभक्तिः (करण/कर्तृ), एकवचनम्

• वीक्षिता: was seen
• वीक्षिता: Kriya (Passive)
• Type: Verb
• Root: वीक्ष् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त-भूतकृदन्तः, स्त्रीलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्मणि/भावे (was seen)

• राजन्: O king
• राजन्: Sambodhana (Address)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे सम्बोधन-विभक्तिः, एकवचनम्

• गौरी-पूजा-अर्थम्: for the worship of Gaurī
• गौरी-पूजा-अर्थम्: Prayojana (Purpose)
• Type: Noun
• Root: गौरी + पूजा + अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः (प्रयोजन), एकवचनम्; ‘गौर्याः पूजायाः अर्थम्’ इति षष्ठी-तत्पुरुष-परम्परा

• आगता: has come
• आगता: Kriya (State/Action)
• Type: Verb
• Root: आ-गम् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त-भूतकृदन्तः, स्त्रीलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

Speaker

Ṛcīka

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Gaurī-pūjā-sthāna (implied)

Type: temple

Skanda Dialogue

Listener: Gādhi (king)

Visual Art Cues

Scene: Ṛcīka confesses he came love-struck after seeing the princess during her visit for Gaurī worship; the scene juxtaposes a shrine atmosphere with romantic awakening.

Characters & Entities

• Ṛcīka
• Gādhi
• Smara (Kāma)
• Gaurī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even worldly attraction is narrated within a dharmic frame, anchored to sacred worship—desire is acknowledged, but directed toward lawful conduct.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The immediate focus is Gaurī worship at a sanctified setting within Tīrthamāhātmya; the precise place-name is not stated in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

Gaurī-pūjā (worship of Gaurī) is referenced as the occasion for the princess’s visit.