Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 21
Devanagari script
प्रायश्चित्तं प्रदातव्यं चतुर्भिरपरैः सह । संमन्त्र्य मनुना प्रोक्तमेतदेव द्विजोत्तमाः
Transliteration
prāyaścittaṃ pradātavyaṃ caturbhiraparaiḥ saha | saṃmantrya manunā proktametadeva dvijottamāḥ
Translation
ప్రాయశ్చిత్తం మరి నాలుగురితో కలిసి చేయవలెను. ఆలోచించి మనువు ఇదే అని ప్రకటించాడు, ఓ ద్విజోత్తములారా.
Word by Word
प्रायश्चित्तम्expiation, penance
प्रायश्चित्तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootप्रायश्चित्त (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (Neuter, Nom/Acc, Singular); समासः—प्रायः+चित्त (तत्पुरुष)
प्रदातव्यम्should be given
प्रदातव्यम्:
Vidhi/Predicate (विधेय)
TypeVerb
Rootप्र-दा (धातु) + तव्यत् (कृत्प्रत्यय)
Formतव्यत्-कृदन्त (gerundive/future passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विधेयभावः—‘to be given/should be given’
चand
च:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-निपात (conjunction)
चतुर्भिःwith four
चतुर्भिः:
Sahakari (Instrument/सहकारी-करण)
TypeAdjective
Rootचतुर् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन (Instr, Pl); संख्याविशेषण
अपरैःwith others, additional
अपरैः:
Sahakari (Instrument/सहकारी-करण)
TypeAdjective
Rootअपर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन (Instr, Pl)
सहtogether with
सह:
Sambandha (Association/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
Formसहकारार्थक-अव्यय (postposition/adverb: ‘together with’)
संमन्त्र्यhaving consulted
संमन्त्र्य:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootसम्-√मन्त्र् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund), ‘having consulted’
मनुनाby Manu
मनुना:
Karta (Agent/कर्ता)
TypeNoun
Rootमनु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन (Instr, Sg)
प्रोक्तम्declared, stated
प्रोक्तम्:
Predicate (विधेय)
TypeVerb
Rootप्र-√वच् (धातु) + क्त (कृत्प्रत्यय)
Formक्त-प्रत्ययकृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘said/declared’
एतत्this
एतत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (Neuter pronoun, Nom/Acc, Sg)
एवindeed, only
एव:
Sambandha (Emphasis/अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-निपात (particle of emphasis)
द्विजोत्तमाःO best of the twice-born (Brahmins)
द्विजोत्तमाः:
Sambodhana/Address (Vocative sense/सम्बोधनार्थ)
TypeNoun
Rootद्विज + उत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन (Nom, Pl); समासः—द्विजानाम् उत्तमाः (षष्ठी-तत्पुरुष)
Speaker
Brāhmaṇas (dvijottamāḥ)
Tirtha Mahatmya
Type: kshetra
Visual Art Cues
Scene: A circle of learned brāhmaṇas advising a remorseful offender; palm-leaf manuscripts and a ritual space indicate Manu-smṛti authority and formal deliberation.
Characters & Entities
M
ManuD
dvijottamāḥFAQs
Atonement is not arbitrary; dharma requires sanctioned procedure, consultation, and qualified participation.
No particular tīrtha is named in this verse.
Prāyaścitta should be performed with a group—specifically along with four others—following Manu’s stated rule.