Adhyaya 157

Verse 1

सूत उवाच । एवं संबोधितस्तैस्तु लोकैः पुष्पस्तदा द्विजाः । तानब्रवीत्ततः कुद्धो न करिष्यामि भोजनम्

సూతుడు అన్నాడు—ఆ ప్రజలు ఇలా సంబోధించగా, పుష్పుడు అనే బ్రాహ్మణుడు కోపంతో వారితో అన్నాడు—‘నేను భోజనం చేయను।’

Verse 2

यावन्न चास्य पापस्य करिष्यामि प्रतिक्रियाम् । तद्वदध्वं महाभागा देवो वा देवताऽथवा

ఈ పాపానికి తగిన ప్రతిక్రియ—ప్రాయశ్చిత్తం—నేను చేయువరకు, ఓ మహాభాగులారా, చెప్పండి—ఏ దేవుని గాని ఏ దేవతను గాని ఆశ్రయించాలి?

Verse 3

तथान्ये सिद्धमन्त्रा वा सद्यः प्रत्ययकारकाः । आराधिता यथा सद्यो मानुषाणां वरप्रदाः

లేదా తక్షణమే ప్రత్యక్ష ఫల నిశ్చయాన్ని కలిగించే ఇతర సిద్ధమంత్రాలను చెప్పండి; విధిగా ఆరాధించబడినప్పుడు అవి మనుష్యులకు వెంటనే వరాలను ప్రసాదిస్తాయి.

Verse 4

जना ऊचुः । एको देवः स्थितश्चात्र सद्यःप्रत्ययकारकः । तथैका देवता चात्र श्रूयते जगती तले

ప్రజలు అన్నారు—ఇక్కడ ఒకే దేవుడు ప్రతిష్ఠితుడై ఉన్నాడు; ఆయన తక్షణమే ప్రత్యక్ష ఫలమిచ్చి నిశ్చయాన్ని కలిగిస్తాడు. అలాగే ఈ భూమితలంపై ఇక్కడ ఒక ప్రత్యేక దేవత గురించీ వినబడుతోంది.

Verse 5

पुष्प उवाच । कोऽसौ देवः कियद्दूरे कस्मिन्स्थाने व्यवस्थितः । तथा च देवता ब्रूत दयां कृत्वा ममोपरि

పుష్పుడు అన్నాడు—ఆ దేవుడు ఎవరు? ఎంత దూరంలో ఉన్నారు, ఏ స్థలంలో ప్రతిష్ఠితుడై ఉన్నారు? అలాగే ఆ దేవత గురించి కూడా చెప్పండి; నాపై దయ చూపండి.

Verse 6

जना ऊचुः । चमत्कारपुरे सूर्यो याज्ञवल्क्यप्रतिष्ठितः । अस्ति विप्र श्रुतोऽस्माभिः सद्यः प्रत्ययकारकः

ప్రజలు అన్నారు—చమత్కారపురంలో యాజ్ఞవల్క్యుడు ప్రతిష్ఠించిన సూర్యదేవుడు ఉన్నాడు. ఓ విప్రా, ఆయన అక్కడే ఉండి తక్షణ ప్రత్యక్ష ఫలాన్ని కలిగించేవాడని మేము విన్నాము.

Verse 7

सूर्यवारेण सप्तम्यां फलहस्तः प्रदक्षिणाम् । यः करोति नरस्तस्य ह्यष्टोत्तरशतं द्विज

ఆదివారము, సప్తమీ తిథిన, చేతిలో ఫలం పట్టుకొని ఎవడు ప్రదక్షిణ చేస్తాడో—ఓ ద్విజా—అతడు నూట ఎనిమిది ప్రదక్షిణలు చేయవలెను.

Verse 8

तस्य सिद्धिप्रदः सम्यङ्मनसा वांछितं ददेत् । तथान्या शारदा नाम देवी काश्मीरसंस्थिता

ఆ సూర్యుడు సిద్ధిని ప్రసాదించి, మనసులో కోరినదాన్ని సమ్యకంగా అనుగ్రహిస్తాడు. అలాగే కాశ్మీరదేశంలో స్థితమైన ‘శారదా’ అనే మరో దేవి కూడా ఉన్నది.

Verse 9

उपवासकृतेरेव सापि सिद्धिप्रदायिनी । तच्छ्रुत्वा वचनं तेषां जनानां स द्विजोत्तमाः

ఉపవాసవ్రతాచరణ ద్వారానే ఆమె కూడా సిద్ధిని ప్రసాదించేది. ప్రజల ఆ మాటలు విని ఆ ద్విజోత్తముడు (పుష్ప) …

Verse 10

समुद्दिश्य चमत्कारं तस्मात्स्थानात्ततः परम् । चमत्कारपुरं प्राप्य सप्तम्यां सूर्यवासरे

తరువాత ‘చమత్కార’ అనే అద్భుతక్షేత్రాన్ని లక్ష్యంగా చేసుకొని, ఆ స్థలాన్ని విడిచి ముందుకు సాగి, సప్తమి నాడు—ఆదివారంలో—చమత్కారపురానికి చేరాడు.

Verse 11

तत्रागत्य ततः स्नात्वा शुचिर्भूत्वा समाहितः । गतः संति ष्ठते यत्र याज्ञवल्क्यकृतो रविः

అక్కడికి వచ్చి స్నానం చేసి, శుచిగా మారి, మనస్సును సమాహితంగా ఉంచుకొని, యాజ్ఞవల్క్యుడు ప్రతిష్ఠించిన రవి (సూర్యుడు) నిలిచిన స్థలానికి వెళ్లాడు.

Verse 12

ततः प्रदक्षिणाः कृत्वा अष्टोत्तरशतं मिताः । नालिकेराणि चादाय श्रद्धया परयाः युतः

తరువాత అతడు నూట ఎనిమిది ప్రదక్షిణలు చేసి, నైవేద్యార్థం కొబ్బరికాయలను తీసుకొని, పరమ శ్రద్ధతో నిండిపోయాడు.

Verse 13

ततः क्षुत्क्षामकंठः स परिश्रांतस्तदग्रतः । उपविष्टो जपं कुर्वन्सूर्येष्टैः स्तवनैस्तदा

ఆపై ఆకలితో గొంతు ఎండిపోయి, అతడు బాగా అలసిపోయాడు. దేవుని సమక్షంలో కూర్చొని జపం చేసి, సూర్యునికి ప్రియమైన స్తోత్రాలతో అప్పుడే స్తుతించాడు.

Verse 14

मंडलब्राह्मणाद्यैश्च तारं स्वरमुपाश्रितः । सप्तयुंजर वाद्यैश्च अग्निरेवेति भक्तितः

మండల-బ్రాహ్మణులు మొదలైన వారి సహాయంతో అతడు ఉచ్చమైన, ప్రతిధ్వనించే స్వరాన్ని ఆశ్రయించాడు. ఏడు విధాల వాద్యాల నాదంతో భక్తితో “అగ్నియే నిజంగా (ఆరాధ్యుడు)” అని ప్రకటించాడు.

Verse 15

आदित्यव्रतसंज्ञाद्यैः सामभिर्दृढभक्तिभाक् । क्षुरिकामंत्रपूर्वैश्च तथैवाथर्वणोद्भवैः

దృఢభక్తితో అతడు ‘ఆదిత్యవ్రత’ మొదలైన పేర్లతో ప్రసిద్ధమైన సామగానాలతో స్తుతించాడు; అలాగే ‘క్షురికా’తో ప్రారంభమయ్యే మంత్రాలతోను, అథర్వ పరంపర నుండి ఉద్భవించిన మంత్రాలతోను కూడా ఆరాధించాడు.

Verse 16

यावदन्योर्कवारस्तु नैव तुष्टो दिवाकरः । पौर्णमासीदिने प्राप्ते वैराग्यं परमं गतः

ఇతర/అనుకూలం కాని రోజు ఉన్నంతవరకు దివాకరుడు ప్రసన్నుడవలేదు; కానీ పౌర్ణమి దినం రాగానే అతడు పరమ వైరాగ్యాన్ని (సంకల్పశుద్ధిని) పొందాడు.

Verse 17

ततः पुष्पो विधायाथ स्नानं धौतांबरः शुचिः । भूनाम्ना साध्य भूमिं च स्थंडिलार्थं द्विजोत्तमाः

తర్వాత పుష్పార్పణం చేసి స్నానం చేశాడు. కడిగిన వస్త్రాలు ధరించి శుచిగా ఉండి, ఆ ద్విజోత్తముడు ‘భూ’ అనే మంత్రంతో స్థండిలం (యజ్ఞస్థలం) కోసం భూమిని సంస్కరించాడు.

Verse 18

स्थंडिलं हस्तमात्रं च स्थंडिले प्रत्यकल्पयत् । अग्निमीऌएतिमंत्रेण ततोऽग्निं स निधाय च

అతడు చేతిమాత్ర పరిమాణమైన స్థండిలాన్ని నిర్మించి, ఆ స్థండిలంపై విధిని సక్రమంగా ఏర్పాటు చేశాడు; తరువాత “అగ్నిమ్ ఈళే…” మంత్రంతో పవిత్ర అగ్నిని ప్రతిష్ఠించాడు।

Verse 19

तृणैः परिस्तृणामीतिकृत्वोपस्तरणं ततः । आब्रह्मन्निति मन्त्रेण दत्त्वा ब्रह्मासनं ततः

తర్వాత “పరిస్తృణామి” మంత్రంతో కుశలను పరచి తగిన ఉపస్తరణం చేశాడు; అనంతరం “ఆ బ్రహ్మన్…” మంత్రంతో బ్రహ్మాసనాన్ని సమర్పించాడు।

Verse 20

सुत्रामाणमिति प्रोच्य समिधःस्थापनं च यत् । प्रोक्षणीपात्रमासाद्य प्रोक्षणं कृतवांस्ततः

“సుత్రామాణమ్…” మంత్రాన్ని జపించి సమిధలను విధిపూర్వకంగా స్థాపించాడు; తరువాత ప్రోక్షణీపాత్రాన్ని తీసుకొని శుద్ధికై ప్రోక్షణం చేశాడు।

Verse 21

पात्राणामथ सर्वेषां स्रुवादीनां यथाक्रमम् । ततः प्रकल्पयामास हविःस्थाने निजां तनुम्

తదుపరి స్రువ మొదలైన అన్ని పాత్రలను క్రమంగా సక్రమంగా అమర్చాడు; తరువాత హవిస్థానంలో విధివిధానంగా తాను ఆసీనుడయ్యాడు।

Verse 22

न्यायं तु देवतास्थाने स आचार्यविधानतः । ग्रहणं प्रोक्षणं चैव सूर्याय त्वेति चोत्तरम्

దేవతాస్థానంలో అతడు ఆచార్యవిధానం ప్రకారం న్యాయాన్ని నిర్వహించాడు—గ్రహణం, ప్రోక్షణం; అనంతరం “సూర్యాయ త్వా” అని ఉత్తరమంత్రం పలికాడు।

Verse 23

अयं त इध्म आत्मेति जप्त्वाथ समिधं ततः । अग्निसोमेति मन्त्राभ्यां हुत्वा चाज्याहुती ततः

“ఈ సమిధ నీ ఆత్మస్వరూపమే” అని జపించి అతడు కట్టెలను అర్పించాడు. అనంతరం “అగ్ని–సోమ” అనే రెండు మంత్రాలతో అగ్నిలో ఘృతాహుతులు సమర్పించాడు.

Verse 24

कृत्वा व्याहृतिहोमं तु भूर्भुवः स्वेति भो द्विजाः । ये ते शतेति मन्त्राद्यैर्हुत्वात्रैव च दारुणम्

ఓ ద్విజులారా, ‘భూః భువః స్వః’ అనే వ్యాహృతులతో హోమం చేసి, తరువాత ‘యే తే శత…’ మొదలైన మంత్రాలతో ఇక్కడే భయంకరమైన దారుణ ఆహుతిని సమర్పించాడు.

Verse 25

आह्वयामास वह्निं च प्रत्यक्षो भव देव मे । एवं मन्त्रेण कृत्वा तं संमुखं ज्वलनं ततः

అతడు అగ్నిని ఆహ్వానించాడు—“ఓ నా దేవా, నా ముందే ప్రత్యక్షమవు.” ఈ మంత్రబలంతో జ్వలించే అగ్ని అతని సమక్షంలో ప్రత్యక్షమైంది.

Verse 26

कालीकरालिकाद्याश्च सप्तजिह्वाश्च याः स्मृताः । तासामाह्वानकं कृत्वा ततो दीप्ते हविर्भुजि

అగ్నికి స్మరించబడిన ఏడు జిహ్వలు—కాళీ, కరాళికా మొదలైనవి—వాటిని ఆహ్వానించి, తరువాత హవిర్భుక్ అగ్ని దీప్తిగా జ్వలించగా…

Verse 27

जुहाव च स मांसानि स्वानि चोत्कृत्त्य शस्त्रतः । लोमभ्यः स्वाहेति विदिशो दिग्भ्यो दत्त्वा ततः परम्

అతడు ఆయుధంతో తన మాంసాన్ని కోసి ఆహుతిగా సమర్పించాడు. “లోమాలకు స్వాహా” అని పలుకుతూ, విదిశలైన మధ్య దిక్కులకు ఆహుతులు ఇచ్చాడు; తరువాత ఇంకా…

Verse 28

अग्नये स्विष्टकृतैति यावदात्मानमाक्षिपेत् । तावद्धृतः स सूर्येण स्वहस्तेन समंततः

‘అగ్నయే స్విష్టకృత్ (స్వాహా)’ అని పలుకుతూ అతడు తనను అగ్నిలో వేయబోతుండగా, ఆ క్షణమే సూర్యదేవుడు తన స్వహస్తంతో అన్ని వైపులా అతడిని ఆపాడు.

Verse 29

धृतश्च सादरं तेन मा विप्र कुरु साहसम् । नेदृग्घोमः कृतः क्वापि कदाचित्केनचिद्द्विज

ఆదరంతో అతడిని ఆపి ఆయన అన్నాడు—“హే విప్రా, సాహసం చేయకు. హే ద్విజా, ఇలాంటి హోమం ఎక్కడా ఎప్పుడూ ఎవ్వరూ చేయలేదు.”

Verse 30

तुष्टोऽहं च महाभाग ब्रूहि किं करवाणि ते । अदेयमपि दास्यामि यत्ते मनसिवर्तते

“హే మహాభాగ, నేను సంతోషించాను. చెప్పు—నీ కోసం నేను ఏమి చేయాలి? సాధారణంగా ఇవ్వకూడనిదైనా, నీ మనసులో ఉన్నదాన్ని నేను ప్రసాదిస్తాను.”

Verse 31

पुष्प उवाच । यदि तुष्टोसि देवेश यदि देयो वरो मम । तद्देयं गुटिकायुग्मं यदर्थं प्रार्थयाम्यहम्

పుష్పుడు అన్నాడు—“హే దేవేశా, మీరు సంతోషించి, నాకు వరం ఇవ్వదలచితే, నేను ప్రార్థిస్తున్న ఆ గుటికల యుగ్మాన్ని దయచేయండి.”

Verse 32

वैदिशे नगरे चास्ति मणिभद्रो महाधनी । कुब्जांगः क्षत्रियो देव जरावलिसमन्वितः

హే దేవా, విదిశా నగరంలో మణిభద్రుడు అనే మహాధనిక్షత్రియుడు ఉన్నాడు; అతడు శరీరంగా కుబ్జుడు, జరావళి (వృద్ధాప్య చిహ్నాలు) కలవాడు.

Verse 33

अब्रह्मण्यो महानीचः कीनाशो जनदूषितः । द्वयोरेकां यदा वक्त्रे सदा चैव करोम्यहम्

అతడు బ్రాహ్మణద్వేషి, మహానీచుడు, కృపణుడు, జనులను కలుషితం చేసేవాడు. అతని నోట రెండు ఉన్నప్పుడు, నేను ఎల్లప్పుడూ వాటిని ఒక్కటిగా చేస్తాను.

Verse 34

तदा मे तादृशं रूपमविकल्पं भवत्विति । यदा पुनर्गृहीत्वा तां द्वितीयां प्रक्षिपाम्यहम्

అప్పుడు నా ఆ రూపమే—సందేహరహితంగా, అవికల్పంగా—కలుగుగాక. మరియు నేను రెండవదానిని మళ్లీ తీసుకొని లోపల వేస్తే…

Verse 35

ततश्च सहजं रूपं मम भूयात्सुरेश्वर । वैदिशे नगरे चास्ति मणिभद्रः सुरेश्वर

ఆ తరువాత, ఓ సురేశ్వరా, నా సహజరూపం మళ్లీ కలుగుగాక. ఓ దేవాధిదేవా, వైదీశ నగరంలో మణిభద్రుడు అనే వాడు ఉన్నాడు.

Verse 36

अपरं तस्य यत्किंचिद्धनधान्यादिकं गृहे । तत्सर्वं विदितं मे स्यात्तथा देव प्रजायताम्

మరియు అతని ఇంటిలో ధనధాన్యాది ఏదైనా ఉన్నదంతా నాకు తెలిసిపోవుగాక; ఓ దేవా, అట్లే అనుగ్రహించుము.

Verse 37

किं वानेन बहूक्तेन तस्य मित्राणि बांधवाः । व्यवहारास्तथा सर्वे प्रकटाः स्युः सदैव हि

ఇంకెందుకు విస్తారంగా చెప్పడం? అతని మిత్రులు, బంధువులు మరియు అతని సమస్త వ్యవహారాలు ఎల్లప్పుడూ నాకు స్పష్టంగా కనిపించుగాక.

Verse 38

न कश्चिज्जायते तत्र विकल्पः कस्यचित्क्वचित् । मम तस्याधम स्यापि सर्वकृत्येषु सर्वदा

అక్కడ ఎవరికీ ఎప్పుడూ ఏ సందేహమూ కలుగదు. నేను అతి నీచుడనైనా, అన్ని కార్యాలలో ఎల్లప్పుడూ సమర్థుడనై ఉంటాను।

Verse 39

भास्कर उवाच । गृहाण त्वं महाभाग गुटिकाद्वितयं शुभम् । शुक्लं कृष्णं च वक्त्रस्थं विभेद जननं महत्

భాస్కరుడు పలికెను—ఓ మహాభాగ, ఈ శుభమైన రెండు గుటికలను గ్రహించు—ఒకటి శ్వేతం, మరొకటి కృష్ణం. నోటిలో ఉంచితే మహత్తర భేదశక్తిని కలిగిస్తాయి।

Verse 40

शुक्लया तस्य रूपं च तव नूनं भविष्यति । कृष्णयापि पुनः स्वं च संप्राप्स्यसि महाद्विज

శ్వేత గుటికతో నీవు నిశ్చయంగా అతని రూపాన్ని పొందుతావు; కృష్ణ గుటికతో, ఓ మహాద్విజా, మళ్లీ నీ స్వరూపాన్నే తిరిగి పొందుతావు।

Verse 41

पुष्प उवाच । अपरं वद मे देव संदेहं हृदये स्थितम् । यत्त्वां पृच्छामि देवेश तव कीर्तिविवर्धनम्

పుష్పుడు అన్నాడు—ఓ దేవా, ఇంకొకటి చెప్పుము; నా హృదయంలో ఒక సందేహం నిలిచియున్నది. ఓ దేవేశా, నేను అడుగుతున్నది నీ కీర్తి వృద్ధికోసమే।

Verse 42

मया श्रुतं सुरश्रेष्ठ सप्तम्यां सूर्यवासरे । यस्ते प्रदक्षिणानां च कुर्यादष्टोत्तरं शतम् । तस्य त्वं तत्क्षणादेव फलहस्तस्य सिद्धिदः

నేను విన్నాను, ఓ సురశ్రేష్ఠా, సప్తమి నాడు ఆదివారమైతే, ఎవడు నీకు నూరెనిమిది ప్రదక్షిణలు చేస్తాడో—అతనికి నీవు ఆ క్షణమే సిద్ధిని ప్రసాదిస్తావు, ఫలాన్ని చేతిలో ఉంచినట్లుగా।

Verse 43

मूर्खस्यापि च पापस्य सर्वदोषान्वितस्य च । चतुर्वेदस्य मे कस्मात्तीर्थयात्रापरस्य च

మూర్ఖుడైన పాపియైనా, సమస్త దోషాలతో నిండినవాడైనా, లేదా చతుర్వేదవేత్తగా తీర్థయాత్రాపరుడైనా—నాకు ఇది ఎలా, ఎందుకు జరుగుతోంది?

Verse 44

सप्तरात्रे गते तुष्टो होम एवंविधे कृते

ఏడు రాత్రులు గడిచిన తరువాత, ఇలాంటి హోమం విధివిధానంగా చేయబడినప్పుడు, భగవాన్ సంతుష్టుడయ్యాడు।

Verse 46

यत्किंचित्क्रियते विप्र तामसं भावमाश्रितैः । तत्सर्वं जायते व्यर्थं किं न वेत्ति भवा निदम्

ఓ విప్రా! తామస భావాన్ని ఆశ్రయించినవారు ఏ కార్యం చేసినా అది అంతా వ్యర్థమవుతుంది; ఇది మీకు తెలియదా?

Verse 47

एवमुक्त्वा ततः सूर्यस्तस्य गात्राण्युपास्पृशत् । खंडितानि स्वहस्तेन निर्व्रणानि कृतानि च

ఇలా చెప్పి సూర్యుడు అతని అవయవాలను స్పర్శించాడు; తన చేతితోనే చిద్రమైన భాగాలను సరిచేసి గాయరహితంగా చేశాడు।

Verse 48

अब्रवीच्च पुनः पुष्पं प्रसन्न वदनः स्थितः । अनेनैव विधानेन यः करोति कुशंडिकाम्

మళ్లీ ప్రసన్న ముఖంతో అక్కడే నిలిచి ఆయన పుష్పునితో పలికాడు—“ఈ విధానంతోనే ఎవడు కుశండికా కర్మను చేస్తాడో…”

Verse 49

श्रीसूर्य उवाच । तामसेन तु भावेन त्ववा सर्वमिदं कृतम् । तेन सर्वं वृथा जातं त्वया सर्वं च यत्कृतम्

శ్రీసూర్యుడు పలికెను—నీవు తామస భావంతో ఇదంతా చేసితివి; అందుచేత నీవు చేసినదంతా వ్యర్థమైపోయెను।

Verse 51

एवमुक्त्वा सहस्रांशुस्तत्रैवां तरधीयत । दीपवल्लक्षितो नैव केन मार्गेण निर्गतः

ఇట్లు పలికి సహస్రాంశుడు అక్కడికక్కడే అంతర్ధానమయ్యెను। దీపంలా కూడా కనిపించలేదు; ఏ మార్గమున నిష్క్రమించెనో తెలియలేదు।

Verse 157

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये सूर्यसकाशात्पुष्पब्राह्मणस्य वरलब्धिवर्णनंनाम सप्तपञ्चाशदुत्तरशततमोऽध्यायः

ఇట్లు శ్రీస్కాంద మహాపురాణము, ఏకాశీతిసాహస్రీ సంహిత, షష్ఠ నాగరఖండము, హాటకేశ్వరక్షేత్రమాహాత్మ్యములో ‘సూర్యుని సన్నిధి నుండి పుష్ప బ్రాహ్మణునికి వరలాభ వర్ణనము’ అను నామముగల నూట యాభై ఏడు అధ్యాయము సమాప్తమైంది।