Adhyaya 156

Verse 1

सूत उवाच । एवं सम्बोधिता तेन सा भार्या विजने गता । कन्याप्रदानस्य रुचिः संजाता तदनन्तरम्

సూతుడు పలికెను: ఈ విధంగా అతడు బోధించగా ఆ భార్య ఏకాంతస్థలానికి వెళ్లింది; తదనంతరం ఆమెకు కన్యాప్రదానం (వివాహార్థం) చేయాలనే ఇచ్ఛ కలిగింది।

Verse 2

ततः स पादौ प्रक्षाल्य मणिभद्रस्य सत्वरम् । उदकं साक्षतं हस्ते कन्यादानकृते ददौ

అనంతరం అతడు త్వరగా మణిభద్రుని పాదాలను ప్రక్షాళనం చేసి, కన్యాదానార్థం అతని చేతిలో అక్షతతో కూడిన జలాన్ని సమర్పించాడు।

Verse 3

सोऽपि हस्तकृते तोये तं क्षत्रियमुवाच ह । अद्यैव कुरु मे शीघ्रं विवाहं कन्यया सह

అతడు (మణిభద్రుడు) చేతిలో ఉంచిన జలాన్ని స్వీకరించి ఆ క్షత్రియునితో ఇలా అన్నాడు: “ఈ రోజే త్వరగా నా వివాహాన్ని ఆ కన్యతో నిర్వహించు।”

Verse 4

यस्मादिच्छामि संस्थातुं तेन ते गृहमागतः । क्षत्रिय उवाच । नात्र नक्षत्रमर्हं तु न किंचिद्भगदैवतम्

“వివాహం స్థిరపరచాలని నేను కోరుతున్నాను; అందుకే నీ ఇంటికి వచ్చాను.” క్షత్రియుడు అన్నాడు—“కానీ ఇక్కడ తగిన నక్షత్రం లేదు, భగదైవత్యమైన శుభ దైవ సూచన కూడా లేదు.”

Verse 5

विवाहस्य न वारस्तु प्रसुप्ते मधुसूदने । अस्मिन्काले तु संप्राप्ते या कन्या परिणीयते

మధుసూదనుడు (విష్ణువు) శయనకాలంలో ఉన్నప్పుడు వివాహానికి తగిన ముహూర్తం ఉండదు; అయినా అలాంటి సమయంలోనే ఒక కన్యను వివాహం చేస్తే,

Verse 6

सा च संवत्सरान्मध्ये ध्रुवं वैधव्यमाप्नुयात् । एवं दैवज्ञमुख्यानां श्रुतं प्रवदतां मया

అప్పుడు ఆమె నిశ్చయంగా ఒక సంవత్సరంలోనే వైధవ్యాన్ని పొందుతుంది. ఇది ప్రధాన దైవజ్ఞ-పురోహితుల మాటగా నేను విన్నాను; అందుకే నేను చెబుతున్నాను.

Verse 7

तस्माच्छुभे तु संप्राप्ते नक्षत्रे भगदैवते । त्वं विवाहय मे कन्यां प्रोत्थिते मधुसूदने । येन क्षेमंकरी ते स्यात्तथा पुत्रप्रपौत्रिणी

కాబట్టి భగదైవత్యమైన శుభ నక్షత్రం వచ్చినప్పుడు, అలాగే మధుసూదనుడు (విష్ణువు) మేల్కొన్నప్పుడు, నా కుమార్తెకు నీవు వివాహం జరిపించు—ఆమె క్షేమకారిణిగా ఉండి, పుత్ర-ప్రపౌత్రులతో సమృద్ధిగా ఉండునట్లు.

Verse 8

मणिभद्र उवाच । नक्षत्रं वह्निदैवत्यं प्रसुप्तो मधुसूदनः

మణిభద్రుడు అన్నాడు—“ఈ నక్షత్రం వహ్ని-దైవత్యం; మధుసూదనుడు (విష్ణువు) శయనస్థితిలో ఉన్నాడు.”

Verse 9

सांप्रतं वत्सरांतोऽयं विवाहे विहिते सति । कामाग्निरुत्थितः काये सांप्रतं मां प्रबाधते

ఇప్పుడు సంవత్సరాంతము ఆసన్నమైనది మరియు వివాహము నిశ్చయించబడినది. నా శరీరములో కామాగ్ని రగిలి నన్ను ఇప్పుడు బాధిస్తున్నది.

Verse 10

तस्मात्कुरु प्रसादं मे कन्याविवहितेन तु । तव वित्तं प्रदास्यामि सुखी येन भविष्यसि

కావున, కన్యను వివాహము చేసి నాపై అనుగ్రహము చూపుము. నేను నీకు ధనము ఇచ్చెదను, దానివలన నీవు సుఖపడెదవు.

Verse 11

सूत उवाच । तस्माच्च वित्तलोभेन क्षत्रियो द्विजसत्तमाः । विवाहं कारयामास तत्क्षणादेव स द्विजाः

సూతుడు పలికెను: ఓ ద్విజశ్రేష్ఠులారా! అప్పుడు ఆ క్షత్రియుడు ధనలోభముచే తక్షణమే వివాహము జరిపించెను.

Verse 12

ददौ कन्यां सुदुःखार्तामश्रुपूर्णेक्षणां स्थिताम् । सन्निधौ वह्निविप्राणां तदा तेन विवाहिता

అతడు మిక్కిలి దుఃఖించుచున్న, కన్నీటితో నిండిన కన్నులు గల కన్యను దానము చేసెను. అగ్ని మరియు బ్రాహ్మణుల సమక్షములో ఆమె వివాహము జరిసెను.

Verse 13

नीत्वा निजगृहं पश्चात्कामधर्मे नियोजिता । अनिच्छंतीमपि सतीं तामतीव निरर्गलः

తరువాత ఆమెను తన ఇంటికి తీసుకొనివెళ్లి కామధర్మమునందు నియోగించెను. ఆ పతివ్రత ఇష్టపడకపోయినను, అతడు ఆమె పట్ల మిక్కిలి స్వేచ్ఛగా ప్రవర్తించెను.

Verse 14

सोऽपि निष्कामतां प्राप्य निर्भर्त्स्य च मुहुर्मुहुः । भाषिकाभिरनेकाभिस्तापयित्वा च भामिनीम्

అతడును నిష్కామతను పొందినవాడై, మళ్లీ మళ్లీ ఆమెను దూషించి, అనేక కఠిన వాక్యాలతో ఆ కామినిని బాధింపజేశాడు।

Verse 15

शांतिं नीता ततस्तेन प्रत्यूषे समुपस्थिते । भृत्यवर्गः समस्तोऽपि ततो निःसारितो गृहात्

తర్వాత అతడు ఆమెను నిశ్శబ్దంగా శాంతింపజేశాడు; ఉదయం రాగానే ఇంటి నుండి సేవకులందరినీ బయటకు పంపించాడు।

Verse 16

इर्ष्याधर्मं समास्थाय परमं द्विजसत्तमाः । एक एव कृतस्तेन द्वारपालो नपुंसकः

హే ద్విజశ్రేష్ఠులారా! ఈర్ష్యాజనిత అధర్మాన్ని ఆశ్రయించి అతడు ఒక్క ద్వారపాలుడినే నియమించాడు—ఒక నపుంసకుణ్ని।

Verse 17

प्रोक्तं न च त्वया देयः प्रवेशोऽत्र गृहे मम । भृत्यस्य भिक्षुकस्यैव वृद्धस्य व्रतिनस्तथा

అతడు ఆజ్ఞాపించాడు—‘నా ఈ ఇంటిలో ఎవరికీ ప్రవేశం ఇవ్వకూడదు: సేవకుడికైనా, భిక్షుకుడికైనా, వృద్ధుడికైనా, వ్రతధారికైనా।’

Verse 18

एवं कृत्वा विधानं तु ततश्चक्रे जनैः समम् । व्यवहारक्रियाः सर्वा द्रव्यलक्षैः सहस्रशः

ఇలా ఏర్పాట్లు చేసి, తరువాత అతడు జనులతో కలిసి లక్షల ధనంతో సహస్రశః అన్ని రకాల లౌకిక వ్యవహారాలను నిర్వహించాడు।

Verse 19

श्वशुरस्यापि नो दत्तं किंचित्तेन दुरात्मना । भार्यायाः श्वेतवस्त्राणि मुक्त्वाऽन्यन्नैव किंचन

ఆ దురాత్ముడు తన మామకూ ఏమాత్రం ఇవ్వలేదు; భార్యకు తెల్ల వస్త్రాలు తప్ప మరేమీ ఇవ్వలేదు।

Verse 20

यामद्वयेऽपि संप्राप्ते दिनस्य गृहमागतः । मितमन्नं तत स्तस्या भोजनार्थं प्रयच्छति

రోజు రెండు యామాలు గడిచిన తరువాత అతడు ఇంటికి వచ్చాడు; అప్పుడు ఆమె భోజనార్థం కొలిచినంత మాత్రమే అన్నం ఇచ్చాడు।

Verse 21

यावन्मात्रं च सा भुंक्त एकविप्रान्वितः स्वयम् । भुक्त्वा चैव ततो याति व्यवहारकृते बहिः

ఆమె ఎంత తిన్నదో అంతే అతడూ ఒక బ్రాహ్మణుడితో కలిసి తిన్నాడు; తిన్న తరువాత పనివ్యవహారాల కోసం మళ్లీ బయటికి వెళ్లాడు।

Verse 22

आगच्छति पुनर्हर्म्यं संध्याकाल उपस्थिते । साऽपि तिष्ठति हर्म्यस्था पत्नी तस्य दुरात्मनः

సాయంకాలం వచ్చినప్పుడు అతడు మళ్లీ భవనానికి వచ్చాడు; ఆ దురాత్ముని భార్య కూడా ఇంట్లోనే ఉండిపోయింది।

Verse 23

वैराग्यं परमं प्राप्ता दुःखशोकसमन्विता । मत्सीव पतिता तोयादन्यस्मिंस्तु स्थलांतिके

దుఃఖశోకాలతో నిండిపోయి ఆమెకు పరమ వైరాగ్యం కలిగింది; నీటినుంచి బయట పడిన చేపలా పక్కనే మరో పొడి నేలపై పడిపోయింది।

Verse 24

चक्रवाकी विमुक्तेव संप्राप्ते दिवसक्षये । हंसी हंसवियुक्तेव मृगीव मृगवर्जिता

దినాంతం సమీపించగానే ఆమె చక్రవాకి పక్షిలా జోడిని విడిచి, హంసినిలా హంసవియోగంతో, మృగిలా మృగరహితగా అయింది।

Verse 25

सोऽपि नित्यं ददौ भोज्यं विप्रस्यैकस्य च द्विजाः । प्रोच्य तं ब्राह्मणं पूर्वं सामपूर्वमिदं वचः

హే ద్విజులారా, అతడూ నిత్యం ఒక బ్రాహ్మణునికి భోజనం ఇచ్చేవాడు; అయితే ముందుగా ఆ బ్రాహ్మణునితో సామపూర్వకమైన మధుర వచనాలు పలికి ఇలా చెప్పేవాడు।

Verse 26

अधोवक्त्रेण भोक्तव्यं सदा विप्र गृहे मम । यदि पश्यसि मे भार्यां संप्राप्स्यसि विडंबनाम्

“ఓ బ్రాహ్మణా, నా ఇంట్లో నీవు ఎల్లప్పుడూ ముఖం కిందికి తిప్పి భోజనం చేయాలి. నా భార్యను నీవు చూచినట్లయితే అవమానాన్ని పొందుతావు.”

Verse 27

एवं विडंबितास्तेन ह्यूर्ध्ववक्त्रावलोकिनः । ये चान्ये भयसंत्रस्ता न यांति च तदालयम्

ఇలా ముఖం పైకి ఎత్తి చూసినవారిని అతడు ఎగతాళి చేసేవాడు; మరికొందరు కూడా భయంతో వణికిపోయి ఆ ఇంటికే వెళ్లేవారు కాదు।

Verse 28

कस्यचित्त्वथ कालस्य पुष्पोनाम द्विजोत्तमः । तीर्थयात्राप्रसंगेन संप्राप्तस्तत्पुरं प्रति

కొంతకాలానంతరం తీర్థయాత్ర సందర్భంలో ‘పుష్ప’ అనే ఒక శ్రేష్ఠ బ్రాహ్మణుడు ఆ నగరానికి వచ్చి చేరాడు।

Verse 29

पूर्वे वयसि संस्थश्च दर्शनीयतमाकृतिः । क्षुत्क्षामः सुपरिश्रांतो मध्याह्ने समुपस्थिते

అతడు ఇంకా యౌవనప్రాయంలోనే ఉండి అత్యంత మనోహరాకృతిగలవాడు; అయితే మధ్యాహ్నం సమీపించగానే ఆకలిచేత క్షీణించి బాగా అలసిపోయాడు।

Verse 31

ततस्तं प्रार्थयामास गत्वा भोज्यं च स द्विजाः । तेनापि स द्विजः प्रोक्तस्तदासौ द्विजसत्तमाः

అప్పుడు ఆ బ్రాహ్మణుడు అతని వద్దకు వెళ్లి భోజనం కోరాడు. అప్పుడు ఆ గృహస్థుడు కూడా, ఓ ద్విజశ్రేష్ఠా, ఆ బ్రాహ్మణునితో ఈ మాటలు పలికాడు.

Verse 32

अधोवक्त्रेण भोक्तव्यं त्वया वीक्ष्या न मे प्रिया । नो चेद्विडंबनां विप्र संप्राप्स्यसि न संशयः

‘నీవు ముఖాన్ని కిందకు తిప్పి భోజనం చేయాలి; నా ప్రియ భార్యను చూడకూడదు. లేకపోతే, ఓ విప్రా, నిశ్చయంగా అవమానాన్ని పొందుతావు.’

Verse 33

एवं ज्ञात्वा महाभाग यत्क्षेमं तत्समाचर

‘ఇది తెలిసికొని, ఓ మహాభాగుడా, నీ క్షేమానికి అనుకూలమైనదే ఆచరించు.’

Verse 34

पुष्प उवाच । क्षुत्क्षामस्य न मे कार्यं परदारविलोकनैः । वेदाध्ययनयुक्तस्य तीर्थयात्रारतस्य च

పుష్పుడు అన్నాడు—‘నేను ఆకలిచేత క్షీణించాను; పరస్త్రీ దర్శనంతో నాకు ఏ పనీ లేదు. నేను వేదాధ్యయనంలో నిమగ్నుడను, తీర్థయాత్రలో రతుడను.’

Verse 35

मणिभद्र उवाच । तदागच्छ मया सार्धं सांप्रतं मम मंदिरम् । विशेषात्तव दास्यामि भोजनं दक्षिणान्वितम्

మణిభద్రుడు అన్నాడు—ఇప్పుడే నాతో కలిసి నా గృహానికి రా. నీకు ప్రత్యేక భోజనం, తగిన దక్షిణతో కూడి ఇస్తాను.

Verse 36

एवं तौ संविदं कृत्वा ययतुर्ब्राह्मणोत्तमाः । हट्टमार्गे गतौ तत्र यत्र षंढो व्यव स्थितः

ఇలా పరస్పర ఒప్పందం చేసుకొని ఆ ఉత్తమ బ్రాహ్మణులు బయలుదేరారు. వారు హట్టమార్గం గుండా వెళ్లి, అక్కడ నిలిచిన షండుని వద్దకు చేరారు.

Verse 37

तत्पार्श्वे ब्राह्मणं धृत्वा प्रविष्टो गृहमध्यतः । भार्यया श्रपयामास धान्यं मानमितं तदा

బ్రాహ్మణుణ్ని తన పక్కన ఉంచి అతడు ఇంటి అంతర్భాగంలోకి ప్రవేశించాడు. అప్పుడు తన భార్య చేత కొలత మేరకు ధాన్యాన్ని వండించాడు.

Verse 38

ततो देवार्चनं कृत्वा वैश्वदेवांत आगतम् । पुष्पमाहूय तत्पादौ प्रक्षाल्य च निवेश्य च

తర్వాత దేవార్చన చేసి, వైశ్వదేవ కర్మ ముగించుకొని తిరిగి వచ్చాడు. పుష్పను పిలిచి, అతని పాదాలను కడిగి, గౌరవంగా కూర్చోబెట్టాడు.

Verse 39

कृत्वार्चनविधिं तस्य दत्त्वान्नं च सुसंस्कृतम् । उपविश्य ततः पश्चाद्भोजनार्थं ततो द्विजाः । पुष्पोऽपि वीक्षते तस्याः पादौ पंकजसंनिभौ

అతనికి విధివిధానంగా ఆతిథ్యసత్కారం చేసి, సుసంస్కృతమైన అన్నం సమర్పించి, ఆ ద్విజులు భోజనార్థం కూర్చున్నారు. పుష్ప కూడా ఆ స్త్రీ యొక్క కమలసమాన పాదాలను తిలకిస్తూ ఉండిపోయాడు.

Verse 40

यथायथा स कौतुक्याद्वीक्षते यौवनाश्रितः । कौतुक्यात्तेन च ततस्तस्या वक्त्रं निरीक्षितम्

యౌవనావేశాన్ని ‘కౌతుకం’ అనే ముసుగులో దాచుకొని అతడు ఎంతెంతగా తిలకించాడో, అంతే ఆ కౌతుకం పేరుతోనే తరువాత ఆమె ముఖమును కూడా పరిశీలించాడు।

Verse 41

ततश्चाकारयामास मणिभद्रः प्रकोपतः । तं षण्ढमुक्तवाञ्जारं त्वमेनं च विडंबय

అప్పుడు కోపంతో మణిభద్రుడు తన దూతను ప్రేరేపించి ఇలా అన్నాడు—“ఓ షణ్ఢా! ఓ వ్యభిచారీ! వెళ్లి ఈ మనిషిని అవమానింపుము।”

Verse 42

ततस्तेन द्विजश्रेष्ठाः स पुष्पो मूर्ध्नि ताडितः

అనంతరం, ఓ ద్విజశ్రేష్ఠులారా, అతని చేత పుష్పుడు తలపై కొట్టబడెను।

Verse 43

अधो निपतितं भूमौ रुधिरेण परिप्लुतम् । चरणाभ्यां समाकृष्य दूतो मार्गं समाश्रितः

అతడు నేలపై ముఖం కింద పడిపోయి రక్తంతో తడిసిపోయెను; దూత అతని పాదాలను పట్టి లాగుతూ మార్గమును ఆశ్రయించాడు।

Verse 44

यावच्चतुष्पथं नीतो यत्र संचरते जनः । हाहाकारो महानासीत्तस्मिन्पुरवरे तदा

ప్రజలు సంచరించే చతుష్పథం వరకు అతడిని తీసుకెళ్లగానే, ఆ ఉత్తమ నగరంలో మహా హాహాకారం ఏర్పడెను।

Verse 45

सर्वेषामेव पौराणां तदवस्थं विलोक्य तम् । ततोऽन्यैः शीततोयेन सोभिषिक्तो दयान्वितैः

పట్టణవాసులందరూ అతని ఆ స్థితిని చూచి, దయగల ఇతరులు అతనిపై చల్లని నీటిని చల్లించి అభిషేకించారు।

Verse 46

कृत्वा वायुप्रदानं च गमितश्चेतनां प्रति । स प्राप्य चेतनां कृच्छ्रात्तत्तोयात्तानथाब्रवीत्

ప్రాణప్రదాన కర్మను చేసి అతనిని చైతన్యానికి తీసుకొచ్చారు. అతడు కష్టపడి స్పృహ పొందిన తరువాత, ఆ నీటిలో నుంచే వారితో పలికాడు।

Verse 47

न मया विहितं चौर्यं परदारा न सेविताः । पश्यध्वं मणिभद्रेण यथाहं क्लेशितो जनाः

నేను ఎప్పుడూ దొంగతనం చేయలేదు; పరస్త్రీసంగమూ చేయలేదు. ఓ ప్రజలారా, చూడండి—మణిభద్రుడు నన్నెంతగా బాధించాడు!

Verse 48

तीर्थयात्रापरो विप्रो ब्रह्मचर्यपरायणः । भोजनार्थं समामन्त्र्य नीतोऽवस्थामिमां ततः

నేను తీర్థయాత్రలో నిమగ్నమైన విప్రుడను, బ్రహ్మచర్యనిష్ఠుడను. భోజనమనే మాయతో పిలిచి నన్ను ఈ దుస్థితికి తెచ్చారు।

Verse 49

किं नास्ति वात्र भूपालो येनैतदसमंजसम् । ब्राह्मणस्य विशेषेण निर्दोषस्य महाजनाः

ఇక్కడ రాజు లేడా, ఇంత అన్యాయం జరగనివ్వడానికి—ప్రత్యేకంగా నిర్దోష బ్రాహ్మణునిపై, ఓ మహాజనులారా?

Verse 50

जना ऊचुः । बहवस्तेन पापेन विप्राः पूर्वं विडंबिताः । राजप्रसादयुक्तेन चेर्ष्यां प्राप्य शरीरिणा

ప్రజలు అన్నారు—రాజానుగ్రహంతో బలపడిన, మానవదేహంలో ఈర్ష్యచేత ప్రేరితుడైన ఆ పాపి పూర్వం అనేక బ్రాహ్మణులను పరిహసించి అవమానించాడు।

Verse 51

कोऽपि राजप्रसादान्न किंचिद्ब्रूतेऽस्य सम्मुखम् । तस्मादुत्तिष्ठ गच्छामो दास्यामस्तेऽशनं वयम्

రాజానుగ్రహం వల్ల అతని ముఖాముఖి ఎవ్వరూ ఏమీ చెప్పరు. కాబట్టి లేచి రా; మనం వెళ్దాం—మేము నీకు భోజనం ఇస్తాం।

Verse 156

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागर खण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये पुष्पादित्यमाहात्म्ये मणिभद्रकृतपुष्पब्राह्मणविडंबनवर्णनंनाम षट्पञ्चाशदुत्तरशततमोऽध्यायः

ఇట్లు శ్రీ స్కంద మహాపురాణంలోని ఏకాశీతి సహస్ర శ్లోకసంహితలో, ఆరవ నాగరఖండంలో, హాటకేశ్వరక్షేత్రమాహాత్మ్యంలో, పుష్పాదిత్యమాహాత్మ్యాంతర్గతంగా ‘మణిభద్రకృత పుష్పబ్రాహ్మణవిడంబనవర్ణనం’ అనే 156వ అధ్యాయం సమాప్తమైంది।