Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 15

Devanagari script

खड्गहस्तोऽब्रवीद्युद्धं प्रकुरुष्व मया समम् । मुक्त्वैतत्कपटं भूमौ यदि वीरोऽसि सात्त्विकः

Transliteration

khaḍgahasto'bravīdyuddhaṃ prakuruṣva mayā samam | muktvaitatkapaṭaṃ bhūmau yadi vīro'si sāttvikaḥ

Translation

ఖడ్గం చేతబట్టి అతడు అన్నాడు— “నాతో సమయుద్ధం చేయి. నీవు సాత్త్విక వీరుడవైతే ఈ కపటాన్ని నేలపై విడిచిపెట్టు.”

Word by Word

• खड्गहस्तः: the sword-in-hand (man)
• खड्गहस्तः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: खड्ग + हस्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (खड्गस्य हस्तः)

• अब्रवीत्: said
• अब्रवीत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु)
• Form: लुङ्-लकार (Aorist/Past), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन

• युद्धम्: battle
• युद्धम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: युद्ध (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन

• प्रकुरुष्व: do / undertake
• प्रकुरुष्व: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + कृ (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• मया: with me
• मया: Sahakari (सहकारी/सह)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तम-पुरुष-सर्वनाम, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन

• समम्: equally / on equal terms
• समम्: Kriya-visheshaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; क्रियाविशेषणवत् (adverbially: ‘equally’)

• मुक्त्वा: having abandoned
• मुक्त्वा: Purvakala (पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: मुच् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (Gerund/Absolutive)

• एतत्: this
• एतत्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम्

• कपटम्: deceit / trickery
• कपटम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: कपट (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• भूमौ: on the ground
• भूमौ: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: भूमि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन

• यदि: if
• यदि: Sambandha (सम्बन्ध/शर्त)
• Type: Indeclinable
• Root: यदि (अव्यय)
• Form: शर्त-निपात (conditional particle)

• वीरः: a hero
• वीरः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वीर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• असि: are
• असि: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), परस्मैपद, मध्यम-पुरुष, एकवचन

• सात्त्विकः: pure / noble (sattvic)
• सात्त्विकः: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सात्त्विक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (वीरः)

Speaker

Gaṇeśa (as the challenger in the narrative)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Citreśvarīpīṭha

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A warrior, sword raised, confronts an opponent at a sacred pīṭha precinct, demanding equal combat and the casting away of deceit upon the earth; temple banners and a sanctified boundary mark the holy ground.

Characters & Entities

• Gaṇeśa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

True sādhana demands courage and integrity—renouncing pretence and standing firm in sattva when tested.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse is part of the Adhyāya 154 ritual narrative; the site name is not specified in this excerpt.

What ritualistic prescription is mentioned?

Not a formal rite; it presents a moral-ritual challenge: abandon kapaṭa (deceit) and prove vīratva (heroic resolve).