Adhyaya 152

Verse 1

ऋषय ऊचुः । असंख्यातानि तीर्थानि त्वयोक्ता न्यत्र सूतज । देवमानुषजातानि देवतायतनानि च । तथा वानरजातानि राक्षसस्थापितानि च

ఋషులు పలికిరి—హే సూతపుత్రా! నీవు ఇతరత్ర అసంఖ్యాక తీర్థములను వర్ణించితివి—దేవమానవజాతులకు సంబంధించినవి, దేవతాలయములును; అలాగే వానరవంశసంబంధమైనవి, రాక్షసులు స్థాపించినవియు।

Verse 2

सूतपुत्र वदास्माकं यैर्दृष्टैः स्पर्शितैरपि । सर्वेषां लभ्यते पूर्णं फलं चेप्सितमत्र च

హే సూతపుత్రా! మాకు చెప్పుము—ఏ తీర్థములను కేవలం దర్శించుటచేత, లేదా స్పర్శమాత్రముచేతనే, అందరికీ సంపూర్ణ ఫలము లభించును, ఇక్కడే ఇష్టవరమును కూడ పొందుదురు?

Verse 3

सूत उवाच । सत्यमेतन्महाभागास्तत्र संख्या न विद्यते । तीर्थानां चैव लिंगानामाश्र माणां तथैव च

సూతుడు పలికెను—హే మహాభాగులైన ఋషులారా! ఇది సత్యమే; అక్కడ వాటికి సంఖ్య లేదు—తీర్థములకును, శివలింగములకును, అలాగే ఆశ్రమములకును।

Verse 4

तत्र यः कुरुते स्नानं शंखतीर्थे समाहितः । एकादश्यां विशेषेण सर्वेषां लभते फलम्

అక్కడ శంఖతీర్థమున సమాహితచిత్తుడై స్నానము చేయువాడు, విశేషముగా ఏకాదశీనాడు, సమస్త తీర్థఫలమును పొందును।

Verse 5

यः पश्यति नरो भक्त्या तत्रैकादशरुद्रकम् । सिद्धेश्वरसमं तेन दृष्टाः सर्वे महेश्वराः

భక్తితో అక్కడ సిద్ధేశ్వరసమమైన ఆ ఏకాదశ-రుద్రకమును దర్శించు నరుడు, ఆ దర్శనముచేత సమస్త మహేశ్వరరూపములు దర్శించినవాడగును।

Verse 6

यः पश्यति वटादित्यं षष्ठ्यां चैत्रे विशेषतः । भास्कराकृत्स्नशो दृष्टास्तेन तत्रहि संस्थिताः

చైత్రమాసంలో ప్రత్యేకంగా షష్ఠీ తిథిన వటాదిత్యుని దర్శించువాడు, సమస్త భాస్కరుని దర్శించినవాడే; ఎందుకంటే అక్కడ సూర్యుని అన్ని రూపాలు స్థితిచెందినవి।

Verse 7

माहित्थां पश्यति तथा ये देवीं श्रद्धयाविताः । तेन दुर्गाः समस्तास्ता वीक्षिता नात्र संशयः

శ్రద్ధతో యుక్తులై माहित్థాలో దేవిని దర్శించువారు, ఆ దర్శనముతోనే దుర్గాదేవి యొక్క సమస్త రూపాలను దర్శించినవారే; ఇందులో సందేహం లేదు।

Verse 8

यः पश्यति गणेशं च स्वर्गद्वारप्रदं नृणाम् । सर्वे विनायकास्तेन दृष्टाः स्युर्नात्र संशयः

మనుష్యులకు స్వర్గద్వారాన్ని ప్రసాదించే గణేశుని దర్శించువాడు, అతనిచేత సమస్త వినాయకులు దర్శింపబడినట్లే; ఇందులో సందేహం లేదు।

Verse 9

शर्मिष्ठास्थापितां गौरीं यो ज्येष्ठां तत्र पश्यति । तेन गौर्यः समस्तास्ता वीक्षिता द्विजसत्तमाः

హే ద్విజశ్రేష్ఠులారా, అక్కడ శర్మిష్ఠ స్థాపించిన జ్యేష్ఠా గౌరీని దర్శించువాడు, అతనిచేత గౌరీదేవి యొక్క సమస్త రూపాలు నిశ్చయంగా దర్శింపబడినవి।

Verse 10

चक्रपाणिं च यः पश्येत्प्रातरुत्थाय मानवः । वासुदेवा समस्ताश्च तेन तत्र निरीक्षिताः

ప్రాతఃకాలంలో లేచి చక్రపాణిని దర్శించువాడు, అతనిచేత అక్కడే వాసుదేవుని సమస్త రూపాలు దర్శింపబడినట్లే భావించబడును।

Verse 11

ऋषय ऊचुः । त्वयासूत तथाऽस्माकं चक्रपाणिश्च यः स्थितः । नाख्यातः स कथं तत्र विस्मृतः किं वदस्व नः । कस्मिन्काले विशेषेण स द्रष्टव्यो मनीषिभिः

ఋషులు అన్నారు—హే సూతా! నీవు అన్నీ చెప్పావు గాని, అక్కడ మా కొరకు స్థితుడైన చక్రపాణి భగవానుని వర్ణించలేదు. ఆయన ఎలా అనుక్తుడై పోయాడు—మాకు చెప్పు. ఏ ప్రత్యేక కాలంలో జ్ఞానులు ఆ ప్రభువును దర్శించవలెను?

Verse 12

सूत उवाच । अर्जुनेनैष विप्रेन्द्राः क्षेत्रेऽत्रैव प्रतिष्ठितः । शयने बोधने चैव प्रातरुत्थाय मानवः

సూతుడు అన్నాడు—హే విప్రేంద్రులారా! ఈ చక్రపాణి ఈ క్షేత్రంలోనే అర్జునునిచే ప్రతిష్ఠింపబడెను. శయన సమయంలో, మేల్కొనే సమయంలో, అలాగే ప్రాతఃకాలంలో లేచి కూడా మనిషి ఆయనను దర్శించాలి.

Verse 13

स्नानं कृत्वा सुभक्त्या च यः पश्येच्चक्रपाणिनम् । ब्रह्महत्यादिपापानि तस्य नश्यंति तत्क्षणात्

స్నానం చేసి, శుద్ధ భక్తితో ఎవడు చక్రపాణిని దర్శిస్తాడో, అతని బ్రహ్మహత్యాది పాపాలు ఆ క్షణమే నశిస్తాయి.

Verse 14

भूभारोत्तारणार्थाय धर्मसंस्थापनाय च । ब्रह्मणावतारितौ विप्रा नरनारायणावुभौ

భూభారాన్ని తొలగించుటకును, ధర్మాన్ని స్థాపించుటకును, హే విప్రులారా, బ్రహ్మదేవుడు నర-నారాయణులిద్దరినీ అవతరింపజేశెను.

Verse 15

कृष्णार्जुनौ तदा मर्त्ये द्वापरांते द्विजोत्तमाः । अवतीर्णो धरापृष्ठे मिथः स्नेहानुगौ तदा । नरनारायणावेतौ स्वयमेव व्यवस्थितौ

హే ద్విజోత్తములారా! ద్వాపరయుగాంతంలో కృష్ణుడు మరియు అర్జునుడు మర్త్యలోకంలో, భూమి పైన అవతరించారు; పరస్పర స్నేహబంధంతో ఉన్నారు. ఆ ఇద్దరే నర-నారాయణులు, స్వయంగా ప్రకటించి అక్కడ స్థితులయ్యారు.

Verse 16

यथा रक्षोविनाशाय रामो दशरथात्मजः । अवतीर्णो धरापृष्ठे तद्वत्कृष्णोऽपि चापरः

దశరథనందనుడు శ్రీరాముడు రాక్షసవినాశార్థం భూమిపై అవతరించినట్లే, అలాగే మరొక దివ్యావతారుడు శ్రీకృష్ణుడూ అవతరించాడు।

Verse 17

यदा पार्थः समायातस्तीर्थयात्रां प्रति द्विजाः । युधिष्ठिरसमादेशाच्छक्रप्रस्थात्पुरोत्तमात्

హే ద్విజులారా, యుధిష్ఠిరుని ఆజ్ఞతో పార్థుడు (అర్జునుడు) ఉత్తమమైన శక్రప్రస్థం (ఇంద్రప్రస్థం) నుండి తీర్థయాత్రకు బయలుదేరాడు।

Verse 19

द्रौपद्या सहितं दृष्ट्वा रहसि भ्रातरं द्विजम् । प्रोवाच प्रणतो भूत्वा विनयावनतोऽर्जुनः

ద్రౌపదితో కలిసి రహస్యంగా తన అన్నను చూసి, వినయంతో వంగి నమస్కరించిన అర్జునుడు అతనితో ఇలా పలికాడు।

Verse 20

युधिष्ठिर उवाच । गच्छार्जुन द्रुतं तत्र नीयन्ते यत्र तस्करैः । धेनवो द्विजवर्यस्य ता मोक्षय धनंजय

యుధిష్ఠిరుడు అన్నాడు— అర్జునా, త్వరగా అక్కడికి వెళ్లు; దొంగలు ఆ శ్రేష్ఠ బ్రాహ్మణుని ఆవులను తోలుకొని వెళ్తున్న చోట. హే ధనంజయా, వాటిని విడిపించు।

Verse 21

तीर्थयात्रां ततो गच्छ यावद्द्वादशवत्सरान् । ततः पापविनिर्मुक्तः समेष्यसि ममांतिकम्

ఆపై పన్నెండు సంవత్సరాల వరకు తీర్థయాత్ర చేయి; తరువాత పాపముల నుండి విముక్తుడై నీవు మళ్లీ నా సన్నిధికి వస్తావు।

Verse 22

यः सदारं नरं पश्येदेकांतस्थं तु बुद्धिमान् । अपि चात्यंतपापः स्यात्किं पुनर्निजबांधवम्

బుద్ధిమంతుడు స్త్రీతో ఏకాంతంలో ఉన్న పురుషుణ్ణి చూచినచో అతడుకూడా ఘోరపాపానికి పాత్రుడగును; మరి అతడు స్వబంధువైతే ఎంత ఎక్కువో!

Verse 23

तस्मान्न वीक्षयेत्कञ्चिदेकांतस्थं सभार्यकम् । बांधवं च विशेषेण य इच्छेच्छुभमात्मनः

కాబట్టి తన శ్రేయస్సు కోరువాడు ఎవ్వరినీ భార్యతో ఏకాంతంలో ఉన్నవాడిగా చూడకూడదు; ముఖ్యంగా తన బంధువును.

Verse 24

स तथेति प्रतिज्ञाय रथमारुह्य सत्वरम् । धनुरादाय बाणांश्च जगाम तदनन्तरम्

అతడు ‘అలాగే’ అని ప్రతిజ్ఞ చేసి, వేగంగా రథమెక్కి, ధనుస్సు బాణాలు తీసుకొని వెంటనే బయలుదేరెను.

Verse 25

येन मार्गेण ता गावो नीयन्ते तस्करैर्बलात् । तिरस्कृत्य द्विजान्सर्वाञ्छितशस्त्रधरैर्द्विजाः

దొంగలు బలవంతంగా ఆ గోవులను తోలుకొని పోతున్న మార్గమేదో—అక్కడ పదునైన ఆయుధధారులు సమస్త ద్విజులను అవమానించి తొలగించిన తరువాత—అదే మార్గాన అతడు వెళ్లెను.

Verse 26

अथ हत्वा क्षणाच्चौरान्गाः सर्वाः स्वयमाहृताः । स्वाः स्वा निवेदयामास ब्राह्मणानां महात्मनाम्

అనంతరం క్షణమాత్రంలోనే దొంగలను సంహరించి, సమస్త గోవులను తానే తీసుకొచ్చి, వాటి వాటి మహాత్మ బ్రాహ్మణ స్వాములకు సమర్పించెను.

Verse 27

ततस्तीर्थान्यनेकानि स दृष्ट्वायतनानि च । क्षेत्रेऽत्रैव समायातः स्नानार्थं पांडुनन्दनः

అనంతరం పాండునందనుడు అనేక తీర్థాలను దర్శించి, అనేక దేవాలయాలను చూచి, స్నానార్థమై ఈ పవిత్ర క్షేత్రమునకే వచ్చెను।

Verse 28

तेन पूर्वमपि प्रायस्तत्क्षेत्रमवलोकितम् । दुर्योधनसमायुक्तो यदा तत्र समागतः

అతడు ముందే కూడా ఎక్కువగా ఆ క్షేత్రాన్ని దర్శించియున్నాడు; దుర్యోధనునితో కలిసి అక్కడికి వచ్చినప్పుడు, మళ్లీ ఆ పుణ్యక్షేత్రంలో ప్రవేశించెను।

Verse 29

अथ संपूजयामास यल्लिंगं स्थापितं पुरा । अर्जुनेश्वर संज्ञं तु पुष्पधूपानुलेपनैः

అప్పుడు అతడు పూర్వం స్థాపించబడిన ‘అర్జునేశ్వర’ అనే లింగాన్ని పుష్పాలు, ధూపం, సుగంధ అనులేపనాలతో విధివిధానంగా పూజించెను।

Verse 30

अन्येषां कौरवेन्द्राणां पांडवानां विशेषतः

మరియు ఈ కార్యాన్ని అతడు ఇతర కౌరవేంద్రుల నిమిత్తముగాను, ప్రత్యేకించి పాండవుల హితార్థముగాను నిర్వహించెను।

Verse 31

अथ संचिंतयामास मनसा पांडुनंदनः । अहं नरः स्वयं साक्षात्कृष्णो नारायणः स्वयम्

అప్పుడు పాండునందనుడు మనసులో ఆలోచించెను—“నేనే సాక్షాత్ నరుడు; కృష్ణుడు స్వయంగా నారాయణుడు।”

Verse 32

तस्मादत्र करिष्यामि चक्रपाणिं सुरेश्वरम् । प्रासादो मानवश्चैव यादृङ्नास्ति धरातले

అందుచేత ఇక్కడ దేవాధిపతి చక్రపాణి భగవానుని నేను ప్రతిష్ఠించెదను; భూమిపై ఎక్కడా లేనంత మహిమాన్వితమైన ప్రాసాద-దేవాలయమును నిర్మించెదను।

Verse 33

कल्पांतेऽपि न नाशः स्यादस्य क्षेत्रस्य कर्हिचित् । प्रासादोऽपि तथाप्येवमत्र क्षेत्रे भविष्यति

కల్పాంతమునకైనా ఈ పుణ్యక్షేత్రానికి ఎప్పటికీ నాశము కలుగదు; అలాగే ఈ ప్రాసాద-దేవాలయమూ ఈ క్షేత్రములో చిరకాలము నిలిచియుండును।

Verse 34

एवं स निश्चयं कृत्वा स्वचित्ते पांडवानुजः । प्रासादं निर्ममे पश्चाद्वैष्णवं द्विजसत्तमाः

ఇలా తన హృదయంలో నిశ్చయము చేసుకొని పాండవుల కనిష్ఠుడు, ఓ శ్రేష్ఠ ద్విజులారా, తరువాత వైష్ణవ ప్రాసాద-దేవాలయమును నిర్మించెను।

Verse 35

ततो विप्रान्समाहूय चमत्कारपुरोद्भवान् । प्रतिष्ठां कारयामास मतं तेषां समाश्रितः

అనంతరం చమత్కారపురమునుండి ఉద్భవించిన ఆ బ్రాహ్మణులను పిలిపించి, వారి ఉపదేశానుసారంగా ప్రతిష్ఠా కార్యమును నిర్వహింపజేశెను।

Verse 36

दत्त्वा दानान्यनेकानि शासनानि बहूनि च । अन्यच्च प्रददौ पश्चात्स तेषां तुष्टिदायकम्

అతడు అనేక దానములు ఇచ్చి, అనేక శాసనములు మరియు అనుదానములను కూడా ప్రసాదించెను; తరువాత వారిని సంతృప్తిపరచు మరిన్ని అర్పణలను ఇచ్చెను।

Verse 37

ततः प्रोवाच तान्सर्वान्कृतांजलिपुटः स्थितः । नरोऽहं ब्राह्मणाज्जातः पाण्डोर्भूमिं प्रपेदिवान्

అప్పుడు అతడు కృతాంజలిగా నిలిచి వారందరితో ఇలా పలికెను— “నేను నరుడను; బ్రాహ్మణుని నుండి జన్మించినవాడను; పాండువుని భూమికి వచ్చితిని.”

Verse 38

मानुषेणैव रूपेण त्यक्त्वा तां बदरीं शुभाम् । प्रसिद्ध्यर्थं मया चात्र प्रासादोऽयं विनि र्मितः । मन्नाम्ना नरसंज्ञश्च श्रद्धापूतेन चेतसा

“శుభమైన ఆ బదరీధామాన్ని విడిచి, మానవ రూపం ధరించి, ఈ స్థలానికి ప్రసిద్ధి కలుగుటకై నేను ఇక్కడ ఈ ప్రాసాదాన్ని నిర్మించితిని; శ్రద్ధతో పవిత్రమైన మనస్సుతో ఇది నా నామమున ‘నర’ అనే సంజ్ఞను పొందుగాక.”

Verse 39

तस्मादेष भवद्भिश्च चक्रपाणिरिति द्विजाः । कीर्तनीयः सदा येन मम नाम प्रकाश्य ताम्

“కాబట్టి, ఓ ద్విజులారా, మీరు కూడా ఆయనను ఎల్లప్పుడూ ‘చక్రపాణి’ అని కీర్తించండి; అలా నా నామము ప్రకాశించి ప్రసిద్ధి పొందును.”

Verse 40

विष्णुलोके ध्वनिर्याति यावच्चंद्रदिवाकरौ

“దాని కీర్తి ధ్వని విష్ణులోకమునకూ వ్యాపించును, చంద్రసూర్యులు ఉన్నంతకాలం.”

Verse 41

तथा महोत्सवः कार्यः शयने बोधने हरेः । चैत्रमासे विशेषेण संप्राप्ते विष्णुवासरे

“అలాగే హరి శయనమునూ బోధనమునూ మహోత్సవం చేయవలెను; విశేషంగా చైత్రమాసంలో విష్ణువారం (గురువారం) వచ్చినప్పుడు.”

Verse 42

एतेषु त्रिषु लोकेषु त्यक्त्वेमां बदरीमहम् । पूजामस्य करिष्यामि स्वयं विष्णोर्द्विजोत्तमाः

హే ద్విజోత్తములారా! ఈ త్రిలోకములలోని ఈ బదరీధామాన్ని విడిచి, నేను స్వయంగా విష్ణువు యొక్క ఈ రూపానికి పూజ చేయుదును।

Verse 43

यस्तत्र दिवसे मर्त्यः पूजामस्य विधा स्यति । सर्वपापविनिर्मुक्तो विष्णुलोकं स यास्यति

ఆ దినమున అక్కడ ఏ మానవుడు ఈ దేవుని విధివిధానంగా పూజించునో, అతడు సమస్త పాపముల నుండి విముక్తుడై విష్ణులోకమునకు వెళ్లును।

Verse 44

तथा ये वासुदेवस्य क्षेत्रे केचिद्व्यवस्थिताः । तेषां प्रदर्शनं श्रेयो नित्यं दृष्ट्वा च लप्स्यते

అదేవిధంగా వాసుదేవుని క్షేత్రములో నివసించువారెవరైనా, వారి దర్శనం శ్రేయస్కరం; నిత్యం దర్శించుటవలన నిరంతరం మంగళం లభించును।

Verse 45

सूत उवाच । बाढमित्येव तैरुक्तो दाशार्हः पांडुनंदनः । तेषां तद्भारमावेश्य प्रशांतेनांतरात्मना । ययौ तीर्थानि चान्यानि कृतकृत्यस्ततः परम्

సూతుడు పలికెను—వారు ‘బాఢమ్’ అని చెప్పగా, దాశార్హుడైన పాండునందనుడు వారి ఆ బాధ్యతను స్వీకరించాడు. అంతరాత్మ శాంతితో, కృతకృత్యుడై, తరువాత ఇతర తీర్థములకు వెళ్లెను।

Verse 46

एवं तत्र स्थितो देवश्चक्रपाणिवपुर्द्धरः । स्वयमेव हृषीकेशो जंतूनां पापनाशनः

ఇలా అక్కడ చక్రపాణి రూపాన్ని ధరించిన దేవుడు స్థితుడై ఉండెను—ఆయనే స్వయంగా హృషీకేశుడు, జీవుల పాపనాశకుడు।

Verse 47

अद्याऽपि च कला विष्णोः प्राप्ते चैकादशीत्रये । पूर्वोक्तेन विधानेन तस्माच्छ्रद्धासमन्वितैः । सदैव पूजनीयश्च वन्दनीयो विशेषतः

ఇప్పటికీ ఇక్కడ విష్ణువుని దివ్యకళ విరాజిల్లుచున్నది; ఏకాదశీత్రయం వచ్చినప్పుడు, పూర్వోక్త విధానమునుబట్టి శ్రద్ధాసహితులు సదా పూజించి, విశేషంగా వందనం చేయవలెను।

Verse 152

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीति साहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये चक्रपाणिमाहात्म्यवर्णनंनाम द्विपञ्चाशदुत्तरशततमोऽध्यायः

ఇట్లు శ్రీ స్కాంద మహాపురాణము, ఏకాశీతి-సాహస్రీ సంహితలోని షష్ఠ నాగరఖండములో, హాటకేశ్వరక్షేత్ర తీర్తమాహాత్మ్యాంతర్గత ‘చక్రపాణి మాహాత్మ్యవర్ణనం’ అను నామముగల 152వ అధ్యాయము సమాప్తమైంది।