Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 64

Devanagari script

व्यास उवाच । पितॄणामनृणो मर्त्यो जायते पुत्रदर्शनात् । पौत्रस्यापि च देवानां प्रपौत्रस्य दिवाश्रयः

Transliteration

vyāsa uvāca | pitṝṇāmanṛṇo martyo jāyate putradarśanāt | pautrasyāpi ca devānāṃ prapautrasya divāśrayaḥ

Translation

వ్యాసుడు పలికెను—పుత్రదర్శనమాత్రమున మానవుడు పితృఋణమునుండి విముక్తుడగును. పౌత్రునివలన దేవతలు తృప్తిచెందుదురు; ప్రపౌత్రునివలన స్వర్గలోకమున ఆశ్రయమివలె కలుగును.

Word by Word

• व्यासः: Vyāsa
• व्यासः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: व्यास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• पितॄणाम्: of the fathers/ancestors
• पितॄणाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), बहुवचन

• अनृणः: free from debt/obligation
• अनृणः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अन्-ऋण (प्रातिपदिक; नञ्-समास/उपसर्ग-निषेध)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• मर्त्यः: a mortal man
• मर्त्यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मर्त्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• जायते: is born/becomes
• जायते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: जन् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद

• पुत्र-दर्शनात्: from seeing a son
• पुत्र-दर्शनात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: पुत्र (प्रातिपदिक) + दर्शन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (5th/Ablative), एकवचन; कारणार्थे (cause)

• पौत्रस्य: of a grandson
• पौत्रस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: पौत्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• अपि: also/even
• अपि: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधान/समुच्चयार्थक (also/even)

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (conjunction)

• देवानाम्: of the gods
• देवानाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन

• प्रपौत्रस्य: of a great-grandson
• प्रपौत्रस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: प्रपौत्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• दिवा-आश्रयः: a support of heaven (i.e., of the gods)
• दिवा-आश्रयः: Karta (Predicate nominal/विधेय)
• Type: Noun
• Root: दिवा (अव्यय/प्रातिपदिक) + आश्रय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; (दिवा = दिवः/स्वर्गस्य इति अर्थे)

Speaker

Vyāsa

Visual Art Cues

Scene: A didactic tableau: Vyāsa as narrator, seated with ascetic composure, gesturing as he explains the threefold fruit—son, grandson, great-grandson—linked to pitṛs, devas, and heavenly support.

Characters & Entities

• Vyāsa
• pitṛ
• deva

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

It highlights the traditional householder ideal of fulfilling obligations to ancestors and gods through family continuity.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is named in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit rite is stated, but the verse sits within the pitṛ-ṛṇa framework typically associated with śrāddha and ancestral duties.