Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 44

Devanagari script

शुक उवाच । यथाद्याहं त्वया जातो मया त्वं चान्यजन्मनि । संजातोऽसि मुनिश्रेष्ठ तथाहमपि ते पिता

Transliteration

śuka uvāca | yathādyāhaṃ tvayā jāto mayā tvaṃ cānyajanmani | saṃjāto'si muniśreṣṭha tathāhamapi te pitā

Translation

శుకుడు పలికెను—ఈ రోజు నేను నీ నుండి జన్మించినట్లే, మరొక జన్మలో నీవు నా నుండి జన్మించితివి, ఓ మునిశ్రేష్ఠా. అట్లే నేనూ నీ తండ్రినై ఉన్నాను.

Word by Word

• शुकः: Śuka
• शुकः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शुक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• यथा: just as
• यथा: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय)
• Form: सम्बन्ध/उपमानार्थक-अव्यय (comparative/conjunctive indeclinable: 'as/just as')

• अद्य: today/now
• अद्य: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अद्य (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (temporal adverb)

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तम-पुरुष-सर्वनाम, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• त्वया: by you
• त्वया: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: मध्यम-पुरुष-सर्वनाम, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन

• जातः: born
• जातः: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: जन् (धातु) + जात (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त (क्त-प्रत्यय, past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्तरि-प्रयोगे 'born'

• मया: by me
• मया: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तम-पुरुष-सर्वनाम, तृतीया-विभक्ति, एकवचन

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: मध्यम-पुरुष-सर्वनाम, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)

• अन्यजन्मनि: in another birth
• अन्यजन्मनि: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अन्य (प्रातिपदिक) + जन्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (विशेषणपूर्वपद: 'other' + 'birth'); नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन

• संजातः: was born
• संजातः: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम् + जन् (धातु) + जात (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त (क्त-प्रत्यय), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; 'born/produced'

• असि: are
• असि: Kriya (Copula/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), मध्यम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• मुनिश्रेष्ठ: O best of sages
• मुनिश्रेष्ठ: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: मुनि (प्रातिपदिक) + श्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास ('best among sages'); पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन

• तथा: so/likewise
• तथा: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: प्रकारवाचक-अव्यय (adverb: 'thus/so')

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तम-पुरुष-सर्वनाम, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• अपि: also
• अपि: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: समुच्चय/अप्यर्थक-अव्यय (particle: 'also/even')

• ते: your
• ते: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: मध्यम-पुरुष-सर्वनाम, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन

• पिता: father
• पिता: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

Speaker

Śuka

Skanda Dialogue

Listener: (addressed) Vyāsa / munīśreṣṭha

Visual Art Cues

Scene: A quiet hermitage setting: Śuka, youthful and radiant with ascetic calm, addresses Vyāsa with paradoxical tenderness—gesturing to the cyclical wheel of births; Vyāsa listens, grave and contemplative.

Characters & Entities

• Śuka
• Vyāsa
• Rebirth (anya-janman)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

In saṃsāra, relationships shift across births; recognizing this loosens possessiveness and supports renunciation.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is mentioned in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a philosophical reply about rebirth and relational impermanence.