Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 32

Devanagari script

तेनैव सहितः पश्चात्स्वगृहं पुनरागतः । व्यासः प्रतिभुवं तस्मै दातुं विष्णुं निरंजनम्

Transliteration

tenaiva sahitaḥ paścātsvagṛhaṃ punarāgataḥ | vyāsaḥ pratibhuvaṃ tasmai dātuṃ viṣṇuṃ niraṃjanam

Translation

తదుపరి ఆయనతో కలిసి వ్యాసుడు మళ్లీ తన గృహానికి వచ్చాడు; ఆ సత్త్వానికి ప్రతిభువుగా ఇవ్వుటకు నిరంజనుడైన విష్ణువును.

Word by Word

• तेन: with him; by him
• तेन: Sahakari (Accompaniment/सहकारी)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन

• एव: indeed; just
• एव: Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारण (emphasis particle)

• सहितः: accompanied
• सहितः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सहित (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (व्यासः)

• पश्चात्: afterwards
• पश्चात्: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: पश्चात् (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक/अनन्तर (afterwards)

• स्वगृहम्: to (his) own house
• स्वगृहम्: Karma (Goal/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्व-गृह (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः—कर्मधारयः (स्वं गृहं)

• पुनः: again
• पुनः: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)
• Form: अव्यय; पुनरावृत्तिवाचक (again)

• आगतः: returned; came
• आगतः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ-गम् (धातु)
• Form: क्त (past passive participle used actively), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; उपसर्गः—आ

• व्यासः: Vyāsa
• व्यासः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: व्यास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• प्रतिभुवम्: a guarantor; surety
• प्रतिभुवम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: प्रतिभुव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• तस्मै: to him
• तस्मै: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी, एकवचन

• दातुम्: to give
• दातुम्: Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: तुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive), अव्यय; अर्थः—कर्तुं (to give)

• विष्णुम्: Viṣṇu
• विष्णुम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: विष्णु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• निरञ्जनम्: spotless; pure
• निरञ्जनम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: निरञ्जन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (विष्णुम्)

Speaker

Sūta

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dvārakā (source of the anugraha)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Śaunaka and the Naimiṣāraṇya sages (implied)

Visual Art Cues

Scene: Vyāsa returns to his hermitage with Kṛṣṇa beside him—Kṛṣṇa radiant, calm, and ‘stainless’; the path suggests a transition from sea-city grandeur to forest-āśrama simplicity, emphasizing divine companionship.

Characters & Entities

• Sūta
• Vyāsa
• Viṣṇu

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Divine purity and protection are portrayed as the decisive aid enabling a soul to enter life without being overcome by delusion.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is praised directly; the prior movement involves Dvārakā, but this verse focuses on returning home with the Lord.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it describes the Lord being offered as a spiritual surety.