Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 27

Devanagari script

तस्मान्नाहं द्विजश्रेष्ठ निष्क्रमिष्ये कथंचन । गर्भादस्मात्प्रयास्यामि स्थानान्मोक्षमसंशयम्

Transliteration

tasmānnāhaṃ dvijaśreṣṭha niṣkramiṣye kathaṃcana | garbhādasmātprayāsyāmi sthānānmokṣamasaṃśayam

Translation

అందువల్ల, హే ద్విజశ్రేష్ఠా! నేను ఏ విధంగానూ బయటికి రాను; ఈ గర్భస్థితినుండే, ఈ స్థానమునుండే నిస్సందేహంగా మోక్షానికి ప్రయాణించెదను।

Word by Word

• तस्मात्: therefore
• तस्मात्: Connector (हेतु/निगमन)
• Type: Indeclinable
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय-प्रयोग (हेतौ/तस्मात् = therefore); मूलतः पञ्चमी-एकवचन-रूपम्

• न: not
• न: Negation (निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेध (negation)

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम; प्रथमा, एकवचन; कर्ता

• द्विज-श्रेष्ठ: O best of the twice-born
• द्विज-श्रेष्ठ: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: द्विज (प्रातिपदिक) + श्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; तत्पुरुष-समास (द्विजानां श्रेष्ठः)

• निष्क्रमिष्ये: I shall go out / depart
• निष्क्रमिष्ये: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: निस् (उपसर्ग) + √क्रम् (धातु)
• Form: लृट्-लकार (Simple Future), उत्तमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद

• कथंचन: in any way (at all)
• कथंचन: Adverbial (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: कथंचन (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकार/निषेध-बलवर्धक (in any way/at all)

• गर्भात्: from the womb
• गर्भात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: गर्भ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन; अपादान

• अस्मात्: from this
• अस्मात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, पञ्चमी, एकवचन; विशेषण (गर्भात्) / निर्देश (from this)

• प्रयास्यामि: I shall proceed
• प्रयास्यामि: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र (उपसर्ग) + √या (धातु)
• Form: लृट्-लकार, उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• स्थानात्: from the place
• स्थानात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: स्थान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन; अपादान

• मोक्षम्: liberation
• मोक्षम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मोक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्म

• असंशयम्: without doubt
• असंशयम्: Adverbial (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: अ (निषेध) + संशय (प्रातिपदिक) → असंशय (प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण

Speaker

Garbha

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: dvija-śreṣṭha/dvija-sattama

Visual Art Cues

Scene: A fetus-like luminous being (or symbolic inner self) speaking to a sage/brāhmaṇa, declaring refusal to emerge; the scene is allegorical, emphasizing inner light protected from a surrounding veil.

Characters & Entities

• Mokṣa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

It dramatizes intense vairāgya: the being prefers liberation over entering worldly life where māyā dominates.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Not specified in this verse; it is part of a larger tīrtha-centered narration.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it expresses a vow-like resolve for liberation.