Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 82

Devanagari script

तस्मात्कुरु क्षयं व्याधेर्यदि यच्छसि मे वरम् । खेचरत्वं पुनर्देहि येन स्वर्गं व्रजाम्यहम्

Transliteration

tasmātkuru kṣayaṃ vyādheryadi yacchasi me varam | khecaratvaṃ punardehi yena svargaṃ vrajāmyaham

Translation

“కాబట్టి మీరు నాకు వరం ఇవ్వదలచితే నా వ్యాధిని నశింపజేయండి. అలాగే మళ్లీ నాకు ఖేచరత్వాన్ని ప్రసాదించండి, దానివల్ల నేను స్వర్గానికి వెళ్లగలను.”

Word by Word

• तस्मात्: therefore
• तस्मात्: Hetu/Apadana (Cause/Ablative)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन; हेत्वर्थे (therefore)

• कुरु: do; make
• कुरु: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लोट् (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन, परस्मैपद

• क्षयम्: destruction; cessation
• क्षयम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: क्षय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• व्याधेः: of the illness
• व्याधेः: Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठीसम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: व्याधि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन

• यदि: if
• यदि: Sharta (Condition)
• Type: Indeclinable
• Root: यदि (अव्यय)
• Form: अव्यय; शर्तबोधक (conditional particle)

• यच्छसि: you grant; you give
• यच्छसि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: यम्/यच्छ् (धातु; दा-अर्थे)
• Form: लट् (Present), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन, परस्मैपद

• मे: to me
• मे: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: चतुर्थी (4th/Dative), एकवचन; सर्वनाम

• वरम्: a boon
• वरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• खेचरत्वम्: the state of being a sky-traveller (flight)
• खेचरत्वम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: खेचर + त्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (खेचर-त्वम् = the state of being a sky-goer)

• पुनः: again
• पुनः: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)
• Form: अव्यय; पुनरावृत्तिवाचक (adverb: again)

• देहि: give
• देहि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: लोट् (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन, परस्मैपद

• येन: by which
• येन: Karana/Upaya (Means)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; सम्बन्धे (by which)

• स्वर्गम्: heaven
• स्वर्गम्: Karma (Goal as object)
• Type: Noun
• Root: स्वर्ग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• व्रजामि: I go
• व्रजामि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: व्रज् (धातु)
• Form: लट् (Present), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन, परस्मैपद

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सर्वनाम

Speaker

Citrāṅgada (Gandharva)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Śaunaka and the Naimiṣāraṇya sages (implied)

Visual Art Cues

Scene: Citrāṅgada formally asks for two boons: end of disease and restoration of khecaratva so he may return to svarga; Śiva listens, poised to grant.

Characters & Entities

• Citrāṅgada
• Śaṅkara (Śiva)
• svarga (heaven)
• khecaratva

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A devotee asks for wholeness—freedom from suffering and restoration of rightful dharmic station—through divine grace.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The broader passage is within a tīrtha-māhātmya, but this verse itself does not name the site.

What ritualistic prescription is mentioned?

None directly; it is a request for vara (boon).