Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 63

Devanagari script

जाबालिरुवाच । ईदृग्रूपधरस्त्वं हि मम वाक्याद्भविष्यसि । एषापि मत्सुता पापा वस्त्रहीना सदेदृशी

Transliteration

jābāliruvāca | īdṛgrūpadharastvaṃ hi mama vākyādbhaviṣyasi | eṣāpi matsutā pāpā vastrahīnā sadedṛśī

Translation

జాబాలి అన్నాడు—నా వాక్యప్రభావంతో నీవు నిశ్చయంగా ఇలాంటి రూపాన్ని ధరించెదవు. నా ఈ పాపినీ కుమార్తె కూడా వస్త్రహీనగా, ఇదే స్థితిలోనే సదా ఉండును.

Word by Word

• जाबालिः: Jābāli
• जाबालिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: जाबालि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद

• ईदृक्: such, of this kind
• ईदृक्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: ईदृश्/ईदृक् (प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय-प्राय विशेषण (indeclinable-like adjective), ‘such/like this’ अर्थे; समासपूर्वपदत्वेन प्रयुक्तम्

• रूपधरः: one who bears such a form
• रूपधरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: रूप (प्रातिपदिक) + धर (कृदन्त-प्रातिपदिक, धृ-धातोः)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (रूपं धरति इति)

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तम-पुरुष-सर्वनाम, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• हि: indeed, for
• हि: Sambandha/Emphasis (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपात (particle), अवधान/हेतु-बोधक

• मम: my
• मम: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन

• वाक्यात्: from (my) statement/word
• वाक्यात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: वाक्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/5th), एकवचन

• भविष्यसि: you will become
• भविष्यसि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लृट्-लकार (Simple Future), मध्यम-पुरुष (2nd person), एकवचन, परस्मैपद

• एषा: this (woman)
• एषा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• अपि: also, even
• अपि: Sambandha/Emphasis (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: निपात (particle), समुच्चय/अपि-अर्थ

• मत्सुता: my daughter
• मत्सुता: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मत् (अस्मद्-षष्ठीसमर्थ ‘my’) + सुता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (मम सुता)

• पापा: sinful, wicked
• पापा: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पाप (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम्

• वस्त्रहीना: without clothes
• वस्त्रहीना: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वस्त्र (प्रातिपदिक) + हीन (कृदन्त-प्रातिपदिक, हा-धातोः/हीन ‘devoid’)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तृतीया/षष्ठी-अर्थे तत्पुरुषः (वस्त्रेण हीना/वस्त्रस्य हीना = without clothes)

• सदा: always
• सदा: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (adverb of time)

• ईदृशी: such (like this)
• ईदृशी: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: ईदृश (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (‘such’)

Speaker

Jābāli (ṛṣi/ascetic)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Citreśvara (implied)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Śaunaka and other ṛṣis (frame typical)

Visual Art Cues

Scene: An austere sage Jābāli pronounces a curse; a distressed daughter stands unclothed, shamed and fearful; the atmosphere is tense, moral and fateful.

Characters & Entities

• Jābāli
• Citrāṃgada
• Jābāli's daughter

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Actions bring consequences; the word of a realized sage is portrayed as immediately effective in upholding dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The broader chapter frames the event within a sacred kṣetra, implying that holy places intensify both merit and accountability.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it narrates a dharmic consequence pronounced by Jābāli.