Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 30

Devanagari script

कन्योवाच । कुमारधर्मिणी चाहमद्यापि वशगा पितुः । कामधर्मं न जानामि चित्रांगद कथंचन

Transliteration

kanyovāca | kumāradharmiṇī cāhamadyāpi vaśagā pituḥ | kāmadharmaṃ na jānāmi citrāṃgada kathaṃcana

Translation

కన్య చెప్పింది—నేను ఇంకా కుమారికాధర్మంలోనే ఉన్నాను, తండ్రి అధీనంలోనే ఉన్నాను. ఓ చిత్రాంగదా, కామధర్మం నాకు ఏ విధంగానూ తెలియదు.

Word by Word

• कन्या: the maiden
• कन्या: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कन्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन

• कुमारधर्मिणी: one who has the conduct of a maiden
• कुमारधर्मिणी: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कुमार + धर्मिन् (प्रातिपदिक); कुमारस्य धर्मः यस्याः (समास)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; अहम् इत्यस्य विशेषण

• च: and
• च: Samuccaya (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• अद्यापि: even now, still
• अद्यापि: Kāla (Time/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: अद्य + अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय (कालवाचक: even today/still)

• वशगा: under the control (of)
• वशगा: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वश + ग (प्रातिपदिक); वशं गता (समास/निगमन)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; अहम् इत्यस्य विशेषण

• पितुः: of (my) father
• पितुः: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• कामधर्मम्: the law/way of love
• कामधर्मम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: काम + धर्म (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• न: not
• न: Pratiṣedha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-अव्यय

• जानामि: I know
• जानामि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ज्ञा (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), उत्तम-पुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपद

• चित्राङ्गद: O Citrāṅgada
• चित्राङ्गद: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: चित्राङ्गद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन

• कथंचन: at all, in any way
• कथंचन: Prakāra (Manner/प्रकार)
• Type: Indeclinable
• Root: कथम् + चन (अव्यय)
• Form: अव्यय (प्रकारवाचक: in any way/at all)

Speaker

Kanyā (the maiden)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Citrāṅgada

Visual Art Cues

Scene: The maiden, veiled and composed, speaks firmly yet gently, hands held close in modesty; the Gandharva listens, the sacred landscape calm, emphasizing restraint over impulse.

Characters & Entities

• Kanyā
• Citrāṅgada
• Pituḥ (father)
• Kāma

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma includes self-restraint and honoring rightful guardianship; desire must not override moral order.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No particular tīrtha is named in this verse; it continues a narrative occurring within a sacred-kṣetra setting.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse focuses on personal conduct (kumāradharma) rather than ritual.