Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 20

Devanagari script

का त्वं कमलगर्भाभा निर्जनेऽथ महावने । भ्रमस्येकाकिनी बाले वनमध्ये सुलोचने

Transliteration

kā tvaṃ kamalagarbhābhā nirjane'tha mahāvane | bhramasyekākinī bāle vanamadhye sulocane

Translation

నీవెవరు, కమలగర్భసమ కాంతిమతీ? ఈ నిర్జన మహావనంలో నీవు ఒంటరిగా ఎందుకు తిరుగుచున్నావు—ఓ బాలే, ఓ సులోచనే, అరణ్యమధ్యమున?

Word by Word

• का: who (fem.)
• का: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा (1st), एकवचन; प्रश्नवाचक सर्वनाम

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम; प्रथमा (1st), एकवचन

• कमलगर्भाभा: having the radiance of a lotus-heart
• कमलगर्भाभा: Viśeṣaṇa (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कमल (प्रातिपदिक) + गर्भ (प्रातिपदिक) + आभा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण; समासः—कमलस्य गर्भ इव आभा यस्याः (उपमान-तत्पुरुष)

• निर्जने: in a lonely place
• निर्जने: Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: निर्जन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन

• अथ: then/now
• अथ: Sambandha (Discourse/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अनन्तर/प्रश्न-प्रवर्तनार्थक अव्यय (particle)

• महावने: in the great forest
• महावने: Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: महावन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन; समासः—महच्च तत् वनम् (कर्मधारय)

• भ्रमसि: you wander
• भ्रमसि: Kriyā (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भ्रम् (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान/Present), मध्यमपुरुष (2nd), एकवचन; परस्मैपदम्

• एकाकिनी: alone
• एकाकिनी: Kriyāviśeṣaṇa (Manner/क्रियाविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: एकाकिनी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण

• बाले: O girl
• बाले: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: बाल (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन

• वनमध्ये: in the middle of the forest
• वनमध्ये: Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: वन (प्रातिपदिक) + मध्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन; समासः—वनस्य मध्ये (षष्ठी-तत्पुरुष)

• सुलोचने: O fair-eyed one
• सुलोचने: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: सु (उपसर्ग/अव्यय) + लोचन (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, सम्बोधन (8th), एकवचन; समासः—सुन्दराणि लोचनानि यस्याः (कर्मधारय)

Speaker

Citrāṅgada (inferred from surrounding verses)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A respectful yet intent figure addresses a lotus-radiant maiden standing alone amid dense woods; shafts of light pierce foliage; the forest feels both protective and mysterious.

Characters & Entities

• Citrāṅgada
• phalavatī (addressed; revealed later)
• mahāvana (great forest)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The verse highlights the vulnerability of solitary wandering and the dharmic expectation of asking identity and purpose before acting.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse describes a sacred-forest milieu within Tīrthamāhātmya; the exact tīrtha name is not stated in this line.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a narrative inquiry that frames the ensuing account.