Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 134

Devanagari script

मुनिरुवाच । ब्राह्मणाः सर्वतो मेध्या गावो मेध्याश्च सर्वतः । अजाश्वा मुखतो मेध्या न मेध्याश्च स्त्रियः क्वचित्

Transliteration

muniruvāca | brāhmaṇāḥ sarvato medhyā gāvo medhyāśca sarvataḥ | ajāśvā mukhato medhyā na medhyāśca striyaḥ kvacit

Translation

ముని పలికెను— బ్రాహ్మణులు సర్వతో పవిత్రులు; గోవులు కూడా సర్వతో పవిత్రులు. మేకలు, గుర్రములు ముఖమువలన పవిత్రులు; కాని స్త్రీలు ఎప్పుడూ పవిత్రులు కారు.

Word by Word

• मुनिः: the sage
• मुनिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मुनि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन

• ब्राह्मणाः: Brahmins
• ब्राह्मणाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ब्राह्मण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• सर्वतः: everywhere
• सर्वतः: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + तस् (तसिल्-प्रत्यय)
• Form: अव्यय, तसिल्-प्रत्ययान्त, अर्थः “everywhere”

• मेध्याः: pure
• मेध्याः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: मेध्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् (qualifying ब्राह्मणाः)

• गावः: cows
• गावः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गो (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• मेध्याः: pure
• मेध्याः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: मेध्य (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् (qualifying गावः)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय, समुच्चय (conjunction)

• सर्वतः: everywhere
• सर्वतः: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + तस् (तसिल्-प्रत्यय)
• Form: अव्यय, तसिल्-प्रत्ययान्त

• अजाश्वाः: goats and horses
• अजाश्वाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अज (प्रातिपदिक) + अश्व (प्रातिपदिक)
• Form: द्वन्द्व-समास, पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• मुखतः: from the mouth/front
• मुखतः: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: मुख (प्रातिपदिक) + तस् (तसिल्-प्रत्यय)
• Form: अव्यय, तसिल्-प्रत्ययान्त

• मेध्याः: pure
• मेध्याः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: मेध्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् (qualifying अजाश्वाः)

• न: not
• न: Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय, निषेध (negation particle)

• मेध्याः: pure
• मेध्याः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: मेध्य (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् (qualifying स्त्रियः)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय, समुच्चय (conjunction)

• स्त्रियः: women
• स्त्रियः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: स्त्री (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• क्वचित्: ever, anywhere
• क्वचित्: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: क्वचित् (अव्यय)
• Form: अव्यय, अव्यय-प्रकारः (adverb of place/time), अर्थः “ever/anywhere/at any time”

Speaker

Muni (Sage)

Skanda Dialogue

Listener: Kanyā and/or assembled hearers

Visual Art Cues

Scene: A muni speaks emphatically, hand raised in instruction; listeners react—some shocked, some contemplative—signaling a contentious ethical claim within a formal debate setting.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The verse represents a disputing viewpoint in the dialogue, emphasizing contested claims about purity and social categories.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is mentioned in this line; it is part of an internal doctrinal exchange in the Tīrthamāhātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a categorical assertion about ritual purity (medhya).