Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 2

Devanagari script

सूत उवाच । स मांडव्यो मुनिः पूर्वं तीर्थयात्रां समाचरन् । अस्मिन्क्षेत्रे समायातः श्रद्धया परया युतः

Transliteration

sūta uvāca | sa māṃḍavyo muniḥ pūrvaṃ tīrthayātrāṃ samācaran | asminkṣetre samāyātaḥ śraddhayā parayā yutaḥ

Translation

సూతుడు పలికెను—పూర్వకాలమున ముని మాండవ్యుడు తీర్థయాత్రను ఆచరించుచు, పరమశ్రద్ధతో యుక్తుడై ఈ పుణ్యక్షేత్రమునకు వచ్చెను।

Word by Word

• सूतः: Sūta
• सूतः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सूत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• माण्डव्यः: Māṇḍavya
• माण्डव्यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: माण्डव्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; व्यक्तिनाम

• मुनिः: sage
• मुनिः: Apposition (समानााधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मुनि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• पूर्वम्: formerly
• पूर्वम्: Kala (Time/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: पूर्व (प्रातिपदिक)
• Form: कालवाचक अव्यय (adverb of time)

• तीर्थयात्राम्: pilgrimage
• तीर्थयात्राम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक) + यात्रा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (तीर्थस्य यात्रा)

• समाचरन्: practising/undertaking
• समाचरन्: Karta (Agent/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: सम् + आ + चर् (धातु)
• Form: कृदन्त: शतृ (Present Active Participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; परस्मैपद-भाव

• अस्मिन्: in this
• अस्मिन्: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; विशेषण (क्षेत्रे)

• क्षेत्रे: in the region/holy field
• क्षेत्रे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: क्षेत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• समायातः: having arrived
• समायातः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम् + आ + या (धातु)
• Form: कृदन्त: क्त (Past Active/Passive Participle used in active sense), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• श्रद्धया: with faith
• श्रद्धया: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: श्रद्धा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन

• परया: supreme/great
• परया: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: परा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; विशेषण (श्रद्धया)

• युतः: endowed (with)
• युतः: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: युज् (धातु)
• Form: कृदन्त: क्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (समायातः)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa/Sauti)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Viśvāmitrī (contextual)

Type: tirtha

Skanda Dialogue

Listener: Ṛṣayaḥ

Visual Art Cues

Scene: Māṇḍavya, austere and radiant, walks with staff and water-pot toward a river-ford; the kṣetra appears serene—trees, birds, and a glinting waterline—his posture conveys unwavering faith.

Characters & Entities

• Sūta
• Māṇḍavya

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Pilgrimage becomes truly fruitful when undertaken with parā-śraddhā—deep, unwavering faith.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse introduces the holy kṣetra that will be identified in the following verses as the Viśvāmitrī (Viśvāmitra-associated) tīrtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

The verse indicates tīrtha-yātrā (pilgrimage practice) as a dharmic observance; specific rites appear in subsequent verses.