Adhyaya 132

Verse 1

ऋषय ऊचुः त्वया सूतज तत्रस्थं याज्ञवल्क्यस्य कीर्तितम् । तीर्थं वररुचेश्चैव वैनायक्यं प्रविद्यते

ఋషులు పలికిరి—హే సూతపుత్రా! నీవు అక్కడ ఉన్న యాజ్ఞవల్క్య తీర్థాన్ని కీర్తించితివి; వరరుచీ తీర్థమును గూర్చియు, వైనాయక (గణపతి-సంబంధ) తీర్థమును గూర్చియు ప్రసిద్ధి కలదు।

Verse 2

कात्यायनस्य न प्रोक्तं किञ्चित्तत्र महामते । किं वा तेन कृतं नैव किं वा ते विस्मृतिं गतम्

ఓ మహామతీ! అక్కడ కాత్యాయనుని గురించి ఏదీ చెప్పబడలేదు. అతడు అక్కడ ఏమీ చేయలేదా, లేక అది నీ స్మృతిలోనుండి మరచిపోయిందా?

Verse 3

तस्मादाचक्ष्व नः शीघ्रं यदि किंचिन्महात्मना । क्षेत्रेत्र निर्मितं तीर्थं सर्वसिद्धिप्रदायकम्

కాబట్టి, ఆ మహాత్ముడు ఈ పుణ్యక్షేత్రంలో సర్వసిద్ధి ప్రసాదించే ఏదైనా తీర్థాన్ని నిర్మించి ఉంటే, మాకు త్వరగా చెప్పండి.

Verse 4

सूत उवाच । तेन वास्तुपदंनाम तत्र तीर्थविनिर्मितम् । कात्यायनेन विप्रेण सर्वकामप्रदं नृणाम्

సూతుడు పలికెను—అతడు అక్కడ ‘వాస్తుపద’ అనే తీర్థాన్ని స్థాపించాడు; బ్రాహ్మణుడు కాత్యాయనుడు, అది మనుష్యులకు సర్వకామప్రదం.

Verse 5

चत्वारिंशत्त्रिभिर्युक्ता देवता यत्र पंच च । पूज्यंते पूजिताश्चापि सिद्धिं यच्छंति तत्क्षणात्

అక్కడ నలభైమూడు మరియు మరి ఐదు దేవతలు పూజింపబడుతారు; పూజింపబడిన వెంటనే వారు తక్షణమే సిద్ధిని ప్రసాదిస్తారు.

Verse 6

ऋषय ऊचुः । कस्मात्ता देवताः सूत पूज्यंते तत्र संस्थिताः । नामतश्च विभागेन कीर्तयस्व पृथक्पृथक्

ఋషులు అన్నారు—ఓ సూతా! అక్కడ స్థితులైన ఆ దేవతలు ఏ కారణంతో పూజింపబడుతున్నారు? వారి నామాలు మరియు విభాగాల ప్రకారం ఒక్కొక్కటిగా వివరించండి.

Verse 7

सूत उवाच । पूर्वं किंचिन्महद्भूतं निर्गतं धरणीतलात् । अपूर्वं रौद्रमत्युग्रं कृष्ण दंतं भयानकम्

సూతుడు పలికెను—పూర్వము భూమితలమునుండి ఒక మహాభూతము బయలుదేరెను; అది అపూర్వము, రౌద్రము, అత్యుగ్రము, కృష్ణదంతములు గలది, భయంకరము.

Verse 9

शंकुकर्णं कृशास्यं च ऊर्ध्वकेशं भयानकम् । देवानां नाशनार्थाय मानुषाणां विशेषतः । आकृष्टं दानवेंद्रेण मंत्रैः शुक्रप्रदर्शितैः । अवध्यं सर्वशस्त्राणामस्त्राणां च विशेषतः

దానికి శంకువలె నుక్కైన చెవులు, కృశమైన ముఖము, పైకి నిలిచిన కేశములు—అతి భయంకరము. దేవుల వినాశార్థముగా, ముఖ్యముగా మనుష్యుల సంహారార్థముగా అది ఆహ్వానింపబడెను. దానవేంద్రుడు శుక్రుడు చూపిన మంత్రములతో దానిని ఆకర్షించెను; అది సమస్త శస్త్రములకు, ప్రత్యేకముగా దివ్యాస్త్రములకు కూడా అవధ్యము.

Verse 10

अथ देवाः समालोक्य तत्तादृक्सुभयावहम् । जघ्नुः शस्त्रैः शितैश्चित्रैः कोपेन महतान्विताः

అప్పుడు దేవతలు ఆ భయంకర స్వరూపమును చూచి, మహాక్రోధముతో నిండిపోయి, పదునైన విచిత్ర శస్త్రములతో దానిపై దాడి చేసిరి.

Verse 11

नैव शेकुस्तदंगेषु प्रहर्तुं यत्नमास्थिताः । भक्ष्यंते केवलं तेन शतशोऽथ सहस्रशः

వారు ఎంత ప్రయత్నించినా దాని అవయవాలపై ప్రహరించలేకపోయిరి; ప్రత్యుత అది వారినే గ్రసించెను—వందలుగా, తరువాత వేలలుగా.

Verse 12

अथ ते यत्नमास्थाय सर्वे देवाः सवासवाः । ब्रह्माणमग्रतः कृत्वा तद्भूतमभिदुद्रुवुः

అప్పుడు ఇంద్రునితో కూడిన సమస్త దేవతలు దృఢనిశ్చయముతో, బ్రహ్మదేవుని ముందుంచి, ఆ భూతముపైకి దూసుకుపోయిరి.

Verse 13

ततः संगृह्य यत्नेन सर्वगात्रेषु सर्वतः । तच्च पंचगुणैर्देवैः पातितं धरणीतले

అప్పుడు అన్ని వైపులా, దాని సమస్త అవయవాలను యత్నపూర్వకంగా పట్టుకొని, పంచగుణ-పరాక్రమశాలులైన దేవులు దానిని భూమితలంపై పడవేశారు।

Verse 14

उपविष्टास्ततस्तस्य सर्वे भूत्वा समंततः । प्रहारान्संप्रयच्छंति न लगंति च तस्य ते

తర్వాత వారు అందరూ దాని చుట్టూ అన్ని వైపులా కూర్చొని, పదేపదే ప్రహారాలు చేయసాగారు; కానీ ఆ దెబ్బలు దానిపై పనిచేయలేదు।

Verse 15

आथर्वणेन सूक्तेन जातं चामृतबिंदुना । तद्भूतं प्रेषितं दैत्यैर्मुंडेन च तदंतिकम्

ఆథర్వణ సూక్తం మరియు అమృతబిందువుతో జనించిన ఆ ఘోర భూతసత్త్వాన్ని దైత్యులు—ముండుని ద్వారా—అదే స్థలానికి పంపించారు।

Verse 16

एवं वर्षसहस्रांतं तत्तथैव व्यवस्थितम् । न मुंचंति भयात्ते तु न हंतुं शक्नुवंति च

ఇలా అది అదే స్థితిలో వెయ్యేళ్లపాటు నిలిచింది. భయంతో వారు దానిని విడిచిపెట్టలేకపోయారు; దానిని సంహరించలేకపోయారు కూడా।

Verse 17

तस्योदरे स्थितो ब्रह्मा शक्राद्या अमराश्च ये । चतुर्दिक्षु स्थिताः क्रुद्धा महद्यत्नेन संस्थिताः । ततस्ते दानवाः सर्वे मंत्रं चक्रुः परस्परम्

దాని ఉదరంలో బ్రహ్మా మరియు శక్రాది అమరులు ఉన్నారు. నాలుగు దిక్కులలో నిలబడి, క్రోధంతో మహా యత్నంతో సిద్ధమై, ఆ దానవులందరూ పరస్పరం సంప్రదింపులు చేసుకున్నారు।

Verse 18

अस्य भूतस्य रौद्रस्य शुक्रसृष्टस्य तत्क्षणात् । एक एवात्र निर्दिष्ट उपायो देवसंक्षयः

శుక్రుడు తక్షణమే సృష్టించిన ఈ రౌద్ర భూతానికి ఇక్కడ ఒక్కటే ఉపాయం సూచించబడింది—అది దేవుల సంహారాన్ని కలిగించేది.

Verse 19

ततः शस्त्राणि तीक्ष्णानि दानवास्ते महाबलाः । मुंचंतो विविधान्नादान्समाजग्मुः सहस्रशः

అనంతరం ఆ మహాబల దానవులు పదునైన శస్త్రాలను విసురుతూ, నానావిధ యుద్ధనాదాలు చేస్తూ, వేల సంఖ్యలో సమవేతమయ్యారు.

Verse 20

एतस्मिन्नंतरे विष्णुरागतस्तत्र तत्क्षणात् । आह भूतं तदा विष्णुर्वचसा ह्लादयन्निव

ఇంతలో విష్ణువు తక్షణమే అక్కడికి వచ్చాడు. అప్పుడు విష్ణువు తన వాక్యాలతో దానిని శాంతింపజేస్తున్నట్లుగా ఆ భూతాన్ని సంభోదించాడు.

Verse 21

यो यस्मिन्संस्थितो गात्रे देवस्तव समुद्भवे । तत्र पूजां समादाय तस्मात्त्वां तर्पयिष्यति

ఓ ఉద్భవించిన భూతమా! నీ శరీరంలోని ఏ ఏ అవయవంలో ఏ దేవుడు స్థితుడై ఉన్నాడో, అతడు అక్కడే పూజను స్వీకరించి ఆ పూజతో నిన్ను తృప్తిపరచును.

Verse 22

नैवंविधा तु लोकेऽस्मिन्पूजा देवस्य संस्थिता । कस्यचिद्यादृशी तेऽद्य मया संप्रतिपादिता

ఈ లోకంలో దేవపూజ ఇలాంటి విధంగా ఎక్కడా స్థాపితమై లేదు; నేడు నేను నీకు వివరించినట్లుగా.

Verse 23

ततस्तेन प्रतिज्ञातमविकल्पेन चेतसा । एवं तेऽहं करिष्यामि परं मे वचनं शृणु

అప్పుడు అతడు అవికల్పమైన మనస్సుతో ప్రతిజ్ఞ చేశాడు—“నీ కొరకు నేను అలాగే చేస్తాను; ఇప్పుడు నా తదుపరి వాక్యాన్ని విను.”

Verse 24

यदि कश्चिन्न मे पूजां करिष्यति कदाचन । कथंचिन्मानवः कश्चित्स मे भक्ष्यो भविष्यति

ఎవరైనా మనిషి ఎప్పుడైనా నా పూజ చేయకపోతే, ఏదో ఒక విధంగా అతడు నా భక్ష్యుడవుతాడు.

Verse 25

सूत उवाच । बाढमित्येव च प्रोक्ते ततो देवेन चक्रिणा । तद्भूतं निश्चलं जातं हर्षेण महतान्वितम्

సూతుడు అన్నాడు—చక్రధారి దేవుడు ‘బాఢమ్’ (తథాస్తు) అని పలికిన వెంటనే, ఆ భూతం మహా హర్షంతో నిండిపోయి నిశ్చలమైంది.

Verse 26

ततो देवाः समुत्थाय तत्त्यक्त्वा शस्त्रपाणयः । जघ्नुश्च निशितैः शस्त्रैः पलायनसमुत्सुकान् । लज्जाहीनान्गतामर्षान्दीनवाक्यप्रजल्पकान्

అప్పుడు దేవతలు లేచి, చేతుల్లో ఆయుధాలు పట్టుకొని, పదునైన శస్త్రాలతో పారిపోవాలని ఉత్సుకులైన—లజ్జలేని, కోపం చల్లారిన, దీన వాక్యాలు పలుకుతున్న—వారిని సంహరించారు.

Verse 27

ततः स्वस्थः स भूत्वा तु हरिर्दैत्यैर्निपातितैः । प्रोवाच पद्मजं नाम भूतस्यास्य कुरुष्व भोः

దైత్యులు పడిపోయిన తరువాత హరి ప్రశాంతుడై పద్మజునితో అన్నాడు—“ఓ మహానుభావా, ఈ భూతానికి ఒక పేరు పెట్టుము.”

Verse 28

ब्रह्मोवाच । अनेन तव वाक्यस्य प्रोक्तं वाक्यं हरे यतः । वास्त्वेतदिति यस्माच्च तस्माद्वास्तु भविष्यति

బ్రహ్ముడు పలికెను—హే హరి! నీ ఈ వాక్యమువలన ‘ఇదే వాస్తు’ అనే వచనం స్థిరపడెను; అందుచేత ఇది నిశ్చయంగా ‘వాస్తు’ అనే నామంతో ప్రసిద్ధి చెందును.

Verse 29

एवमुक्त्वा हृषीकेश आहूय विश्वकर्मणे । विधानं कथयामास पूजार्थं विस्तरान्वितम्

ఇట్లు పలికి హృషీకేశుడు విశ్వకర్మను పిలిచి, పూజార్థమై అనుసరించవలసిన విధివిధానాన్ని విస్తారంగా వివరించెను.

Verse 30

एतस्मिन्नंतरे प्राह याज्ञवल्क्यसुतः सुधीः । विश्वकर्माणमाहूय प्रथमं द्विजसत्तमाः

ఇంతలో యాజ్ఞవల్క్యుని జ్ఞానవంతుడైన కుమారుడు పలికెను; అగ్రశ్రేణి ద్విజులు ముందుగా విశ్వకర్మను పిలిచిరి.

Verse 31

हाटकेश्वरजे क्षेत्रे ममाश्रमपदं कुरु । अनेनैव विधानेन प्रोक्तेन तु महामते

‘హాటకేశ్వర క్షేత్రములో నాకు ఆశ్రమనివాసము నిర్మించుము—హే మహామతీ! ఇదే చెప్పబడిన విధానముననే.’

Verse 32

ततोहं सकलं बुद्ध्वा वृद्धिं नेष्यामि भूतले । बालावबोधनार्थाय तस्मादागच्छ सत्वरम्

‘తరువాత నేను సమస్తమును గ్రహించి భూతలమందు దాని వృద్ధిని కలుగజేసెదను; అందుచేత అజ్ఞుల బోధన-జాగరణార్థం శీఘ్రముగా రమ్ము.’

Verse 33

ततः संप्रेषयामास तं ब्रह्मापि तदंतिकम् । विश्वकर्माणमाहूय स्वसुतस्य हिते स्थितः

అనంతరం బ్రహ్ముడు కూడా అతనిని ఆ స్థలానికి పంపెను; విశ్వకర్మను పిలిపించి తన కుమారుని హితమున నిలిచెను।

Verse 34

विश्वकर्मापि तत्रैत्य वास्तुपूजां यथोदिताम् । चकार ब्रह्मणा प्रोक्तां यादृशीं सकलां ततः

తదుపరి విశ్వకర్మ కూడా అక్కడికి వచ్చి, బ్రహ్ముడు చెప్పినట్లే సమస్త విధులతో యథావిధిగా వాస్తుపూజను నిర్వహించెను।

Verse 35

कात्यायनोऽपि तां सर्वां दृष्ट्वा चक्रे सहस्रशः । तदा विश्वहितार्थाय शालाकर्मादि पूर्विकाम्

కాత్యాయనుడు కూడా ఆ సమస్త కర్మవిధిని చూచి, లోకహితార్థమై శాలాకర్మాది పూర్వకంగా దానిని సహస్రసార్లు ఆచరించెను।

Verse 36

एवं वास्तुपदं जातं तस्मिन्क्षेत्रे द्विजोत्तमाः । अस्मिन्क्षेत्रे नरः पापात्स्पृष्टो मुच्येत कर्मणा

హే ద్విజోత్తములారా! ఈ విధంగా ఆ క్షేత్రములో వాస్తుపదము ఏర్పడెను. ఈ క్షేత్రములో మనిషి పాపస్పృష్టుడైనను విధివిధాన కర్మచేత విముక్తి పొందును।

Verse 37

तथा न प्राप्नुयाद्दोषं गृहजातं कथंचन । शिल्पोत्थं कुपदोत्थं च कुवास्तुजमथापि च

అలాగే గృహమునుండి పుట్టే ఏ దోషమును కూడా అతడు ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ పొందడు—శిల్పదోషజన్యమైనదైనా, కుపదజన్యమైనదైనా, కువాస్తుజమైనదైనా।

Verse 38

वैशाखस्य तृतीयायां शुक्लायां रोहिणीषु च । तत्पदं निहितं तत्र वास्तोस्तेन महात्मना

వైశాఖ శుక్ల తృతీయ తిథినాడు, రోహిణీ నక్షత్రం ప్రబలిన వేళ, ఆ మహాత్ముడు అక్కడ వాస్తు యొక్క పవిత్ర ‘పదం’ను స్థాపించాడు।

Verse 39

तस्मिन्नपि च यः पूजां तेनैव विधिना नरः । तस्य यः कुरुते सम्यक्स भूपत्वमवाप्नुयात्

అక్కడ కూడా ఎవడు అదే విధానంతో పూజ చేస్తాడో, దానిని యథావిధిగా సమ్యక్‌గా నిర్వహించేవాడు భూపత్వం—రాజ్యాధికారం—సాధిస్తాడు।

Verse 40

गृहं दोषान्वितं प्राप्य शिल्पादिभिरुपद्रुतम् । तस्योपसंगमं प्राप्य समृद्धिं याति तद्दिने

దోషాలతో కూడినదై, శిల్పాది నిర్మాణ లోపాలతో బాధపడే ఇల్లు కూడా, ఆ (వాస్తు-పదం/క్రియ)తో సంబంధం పొందగానే, అదే రోజున సమృద్ధిని పొందుతుంది।

Verse 132

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागर खण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये वास्तुपदोत्पत्तिमाहात्म्यवर्णनंनाम द्वात्रिंशदुत्तरशततमोऽध्यायः

ఇట్లు శ్రీ స్కంద మహాపురాణంలోని ఏకాశీతి సహస్రీ సంహితలో, షష్ఠ నాగరఖండంలోని హాటకేశ్వరక్షేత్రమాహాత్మ్యంలో ‘వాస్తుపదోత్పత్తి మాహాత్మ్యవర్ణనం’ అనే నూట ముప్పై రెండవ అధ్యాయం సమాప్తమైంది।