Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 25

Devanagari script

ततस्तुष्टो महादेवस्तामालिङ्ग्य शुचिस्मिताम् । इदमूचे विहस्योच्चैर्मेघगम्भीरया गिरा

Transliteration

tatastuṣṭo mahādevastāmāliṅgya śucismitām | idamūce vihasyoccairmeghagambhīrayā girā

Translation

అప్పుడు సంతుష్టుడైన మహాదేవుడు శుచిస్మితమైన ఆమెను ఆలింగనం చేసి, హసించుచు, మేఘగంభీర స్వరంతో గట్టిగా ఈ వచనములు పలికెను।

Word by Word

• ततः: then
• ततः: Kāla-adhikaraṇa (Temporal)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक (then)

• तुष्टः: pleased
• तुष्टः: Viśeṣaṇa (Adjective)
• Type: Adjective
• Root: तुष् (धातु) → तुष्ट (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त; पुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; महादेव-विशेषण

• महादेवः: Mahādeva (Śiva)
• महादेवः: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: महा (प्रातिपदिक) + देव (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास (महान् देवः); पुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन

• ताम्: her
• ताम्: Karman (Object)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति; एकवचन

• आलिङ्ग्य: having embraced
• आलिङ्ग्य: Kriyāviśeṣaṇa (Converb)
• Type: Indeclinable
• Root: आ+लिङ्ग् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययभाव (gerund); पूर्वक्रिया (having embraced)

• शुचिस्मिताम्: (her) of pure/bright smile
• शुचिस्मिताम्: Viśeṣaṇa (Adjective)
• Type: Adjective
• Root: शुचि (प्रातिपदिक) + स्मित (कृदन्त/प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास (शुचि स्मितं यस्याः); स्त्रीलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन; ताम्-विशेषण

• इदम्: this
• इदम्: Karman (Object/content)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति; एकवचन; उवाच- कर्म (this [speech])

• ऊचे: said
• ऊचे: Kriyā (Verb)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect); आत्मनेपद; प्रथम-पुरुष; एकवचन

• विहस्य: having laughed
• विहस्य: Kriyāviśeṣaṇa (Converb)
• Type: Indeclinable
• Root: वि+हस् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययभाव (gerund); पूर्वक्रिया (having laughed/smiled)

• उच्चैः: aloud, loudly
• उच्चैः: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial modifier)
• Type: Indeclinable
• Root: उच्चैः (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (adverb: loudly)

• मेघगम्भीरया: with a voice deep like thunderclouds
• मेघगम्भीरया: Karaṇa (Instrument)
• Type: Adjective
• Root: मेघ (प्रातिपदिक) + गम्भीर (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास (मेघवत् गम्भीरा); स्त्रीलिङ्ग; तृतीया-विभक्ति; एकवचन; गिरा-विशेषण

• गिरा: by (his) speech/voice
• गिरा: Karaṇa (Instrument)
• Type: Noun
• Root: गिर्/गिरा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; तृतीया-विभक्ति; एकवचन

Speaker

Purāṇic narrator (contextual narration within Nāgarakhaṇḍa)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Mahādeva embraces Devī; her smile is pure and gentle; Śiva laughs and speaks with a thunder-deep voice, the atmosphere charged with affectionate power.

Characters & Entities

• Mahādeva (Śiva)
• Devī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Divine grace follows sincere surrender; the Lord responds with acceptance and instruction.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No site is specified in this verse; it frames the divine dialogue within the chapter’s tīrtha narrative.

What ritualistic prescription is mentioned?

None directly; it introduces an authoritative teaching that follows (śāstric instruction delivered by Mahādeva).