Home›Skanda Purana›Nagara Khanda›Tirtha Mahatmya›Adhyaya 128›Shloka 43
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 43

Devanagari script

सूत उवाच । न मात्रा तत्कृतं नाम न विप्रैः सचिवैर्नृप । तत्कृतं देवदूतेन व्योमस्थेन द्विजोत्तमाः

Transliteration

sūta uvāca | na mātrā tatkṛtaṃ nāma na vipraiḥ sacivairnṛpa | tatkṛtaṃ devadūtena vyomasthena dvijottamāḥ

Translation

సూతుడు పలికెను—ఓ రాజా, ఆ పేరు తల్లిచేత కాదు, బ్రాహ్మణులచేత కాదు, మంత్రులచేత కూడా కాదు. ఓ ద్విజోత్తములారా, ఆకాశస్థ దేవదూతయే దానిని ప్రసాదించాడు.

Word by Word
सूतःSūta
सूतः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसूत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — Masculine, Nominative (1st), Singular
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Root√वच् (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद — Perfect, 3rd person, Singular
नnot
न:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-निपात — negation particle
मात्राby the mother
मात्रा:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootमातृ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (करण), एकवचन — Feminine, Instrumental (3rd), Singular
तत्-कृतम्made by him/that
तत्-कृतम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + √कृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formतत्पुरुष-समास; भूतकर्मणि कृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — ‘made by that/ him’
नामname
नाम:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootनामन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — Neuter, Nom./Acc., Singular
नnor/not
न:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-निपात — negation particle
विप्रैःby Brahmins
विप्रैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (करण), बहुवचन — Masculine, Instrumental (3rd), Plural
सचिवैःby ministers
सचिवैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootसचिव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (करण), बहुवचन — Masculine, Instrumental (3rd), Plural
नृपO king
नृप:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootनृप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन — Masculine, Vocative, Singular
तत्-कृतम्made by him/that
तत्-कृतम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + √कृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formतत्पुरुष-समास; भूतकर्मणि कृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — ‘made by him/that’
देवदूतेनby a divine messenger
देवदूतेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootदेवदूत (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (देवस्य दूतः); पुंलिङ्ग, तृतीया (करण), एकवचन — Masculine, Instrumental (3rd), Singular
व्योमस्थेनstanding in the sky
व्योमस्थेन:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootव्योमस्थ (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (व्योमनि स्थितः); पुंलिङ्ग, तृतीया (करण), एकवचन — Masculine, Instrumental (3rd), Singular; qualifying देवदूतेन
द्विजोत्तमाःO best of the twice-born
द्विजोत्तमाः:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootद्विज + उत्तम (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (द्विजानाम् उत्तमाः); पुंलिङ्ग, सम्बोधन, बहुवचन — Masculine, Vocative, Plural
Speaker

Sūta

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Putra-tīrtha (contextual)

Type: ghat

Skanda Dialogue

Listener: nṛpa (king) and dvijottamāḥ (assembled brāhmaṇas)

Visual Art Cues

Scene: Sūta declares that neither mother nor human authorities named it; a divine messenger in the sky bestowed the name—an ākāśa-centered revelation.

Characters & Entities
S
Sūta
D
devadūta

FAQs

In māhātmya literature, names and events may be divinely ordained, underscoring a place’s sanctity and destiny.

The narrative supports the sanctity of the Aṭeśvara-associated locale by presenting its connected history as divinely directed.

None explicitly; it explains the divine origin of a name within the tirtha legend.

←Previous Verse
Next Verse→